قاراعاندى وبلىسىندا 13 جاڭا مەكتەپ سالىندى. ونىڭ 10-ى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بوي كوتەردى.
جاڭا وقۋ ورىندارى وقۋشىلار سانىنىڭ ارتۋى ەسكەرىلىپ، قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورىندارىنا دەگەن قاجەتتىلىكتى وتەۋگە باعىتتالعان. مەكتەپ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسەلەلەرى قاراعاندىدا وتكەن «جاڭا حالىق كونستيتۋتسياسىنىڭ نورمالارى مەن قۇندىلىقتارى: ادامي كاپيتالدى دامىتۋ – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ستراتەگيالىق نەگىزى» اتتى تامىز كونفەرەنتسياسىندا تالقىلاندى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ، وڭىرلىك ءبىلىم باسقارماسىنىڭ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسۋدا. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا وفلاين جانە ونلاين فورماتتا بارلىعى 10 مىڭنان استام ادام قوسىلدى.
– مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، «ساپالى ءبىلىم – الەمدەگى وزىق، وركەنيەتتى ءارى باسەكەگە قابىلەتتى ەل بولۋدىڭ كەپىلى». وسى تۇرعىدان العاندا، ادامي كاپيتالدى دامىتۋ مەملەكەتتىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندالعان كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا نورمالارىنا نازار اۋدارۋىمىز قاجەت. وبلىس بيۋدجەتىنىڭ شامامەن جارتىسى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا باعىتتالادى. بۇل جاي عانا شىعىن ەمەس، بولاشاققا سالىنعان ينۆەستيتسيا. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ءوڭىردىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان قاجەتتىلىكتەرىنە جاۋاپ بەرەتىن زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ. وقۋشىلار سانىنىڭ ارتۋىنا قاراماستان، ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا تۇسەتىن جۇكتەمەنى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ازايتىپ كەلەمىز، – دەدى تامىز كەڭەسىن اشقان قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ.
بيىل ءبىلىم بەرۋدىڭ 200-گە جۋىق نىسانىن جوندەۋگە 15 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىندى. وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل قاراجات ءبىلىم بەرۋ ورتاسىنىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالۋى ءتيىس.
وڭىردە مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ جۇمىستارى دا جالعاسۋدا. وقۋ كابينەتتەرى روبوتوتەحنيكا، STEM, حيميا جانە فيزيكا باعىتتارىنا ارنالعان زاماناۋي جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلۋدا. اۋىلدارداعى تىرەك جانە ماگنيتتىك مەكتەپتەرگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. نەگىزگى ماقسات – اۋىل بالالارىنىڭ قالاداعى قۇرداستارىمەن بىردەي باستاپقى مۇمكىندىكتەرگە يە بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپتەر جەلىسىن دامىتۋ دا ءبىلىم بەرۋ ساياساتىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر.
«ادال ازامات» تۇجىرىمداماسى اياسىنداعى تاربيە جۇمىسى دا ءبىلىم بەرۋ ساياساتىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە جالعاسۋدا. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە، قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا، بۋللينگ پەن اۋتودەسترۋكتيۆتى مىنەز-قۇلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جۇمىستار كۇشەيتىلدى. ونىڭ ناتيجەسىندە جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىق دەڭگەيى نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ بارلىعى بويىنشا تومەندەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن قابىلداۋ ەلدىڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەردىڭ بىرىنە اينالىپ، قۇقىقتىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ مەن وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋدىڭ جاڭا باعىتتارىن ايقىندادى. نەگىزگى زاڭدا بالانىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋعا ايرىقشا باسىمدىق بەرىلگەن.
– بالا كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتاردىڭ ەڭ ماڭىزدىلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلادى. ونىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ – بۇكىل مەملەكەتتىڭ ورتاق مىندەتى. مەملەكەت كەز كەلگەن شەشىمدى قابىلداعاندا بالانىڭ مۇددەسىن باسشىلىققا الۋى قاجەت. سوندىقتان بالانىڭ ءوز قۇقىقتارىن عانا ءبىلىپ قويماي، مىندەتتەرى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن دە ءتۇسىنۋى، سونداي-اق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى بۇزىلعان جاعدايدا قايدا جانە قالاي جۇگىنۋ كەرەكتىگىن ءبىلۋى اسا ماڭىزدى، – دەدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى ايجان جاتقانباەۆا.
سونىمەن قاتار وقۋشىلاردىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا جانە بىلىمگە ۇمتىلىسىن قالىپتاستىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلۋدە.
وتكەن جىلدان باستاپ وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس پەداگوگ كادرلاردىڭ رەزەرۆىن قالىپتاستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
ءداستۇر بويىنشا تامىز كونفەرەنتسياسىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ۇزدىك پەداگوگتەر ۆەدومستۆولىق ناگرادالارمەن جانە توسبەلگىلەرمەن ماراپاتتالدى.
ۇزاق جىلعى ەڭبەگى مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن وساكاروۆ اۋدانىنداعى اباي اتىنداعى تىرەك مەكتەبىنىڭ (رەسۋرستىق ورتالىق) مۇعالىمى ەلەنا ۆاسيلەۆنا پريسياجنيۋك «ىبىراي التىنسارين» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
– ەڭبەگىمنىڭ ەلەنىپ، لايىقتى باعالانعانى قۋانتادى. مەن 38 جىلدان بەرى ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن ساباق بەرىپ كەلەمىن. جۇمىستا قاجىپ كەتپەۋ ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، ءوز ماماندىعىڭدى جانە بالالاردى جاقسى كورۋ كەرەك شىعار. سونىمەن قاتار ۇنەمى ءوز ءبىلىمىڭدى جەتىلدىرىپ وتىرۋ قاجەت. ادام ءاردايىم دامۋعا ۇمتىلۋى ءتيىس، – دەپ ءوز ويىمەن ءبولىستى ەلەنا ۆاسيلەۆنا.
كونفەرەنتسيا ءوتىپ جاتقان اكادەميك ە. ا. بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس كورپۋسىنداعى حوللدا يننوۆاتسيالىق ءبىلىم بەرۋ جوبالارىنىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. كورمە ەكسپوزيتسياسىنا زاماناۋي تسيفرلىق جانە IT ازىرلەمەلەر، مەكتەپكە دەيىنگى، ورتا، تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالارى، سونداي-اق ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيە جۇمىسىنا ارنالعان وزىق شەشىمدەر ۇسىنىلدى.
