جەتىسۋ وبلىسىندا كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىراتىن جانە وقيتىن، ويلاناتىن جاستار تاربيەلەيتىن ورىننىڭ ءبىرى سارىوزەك اۋىلىندا جاڭادان اشىلعان كىتاپحانا بولماق. جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ كەربۇلاق اۋدانىنا بارعان ساپارىندا جاڭا كىتاپحانادا وڭىردەگى زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ادىلەتتى قوعامعا – شىنشىل ءسوز» اتتى كىتابى تانىستىرىلدى.
«زەردەلى ۇرپاق – ساۋاتتى قوعام» تاقىرىبىن ارقاۋ ەتكەن كەزدەسۋگە زيالى قاۋىم وكىلدەرى، اۋدان ارداگەرلەرى، جاستار وكىلدەرى قاتىستى.
وبلىس اكىمى ءوز سوزىندە پرەزيدەنتتىڭ باستاماشىلدىعىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان تۇبەگەيلى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ مانىنە كەڭىنەن توقتالدى. بۇل رەتتە ادامگەرشىلىك يدەالدارى مەن ومىرشەڭ قۇندىلىقتاردى وزەك ەتكەن «زاڭ مەن ءتارتىپ»، «تازا قازاقستان»، «ادال ازامات» قاعيداتتارىن ورنىقتىرۋعا، جاڭا قوعامدىق-ساياسي، مادەني ەتيكا قالىپتاستىرۋعا ءاربىر ازاماتتىڭ ۇلەس قوسۋى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
- مەملەكەت باسشىسى تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ناتيجەلى بولۋى ءۇشىن اسىرەسە وقۋ-تاربيە جانە اعارتۋ جۇمىستارىنا، مادەني-گۋمانيتارلىق، ەكولوگيالىق باستامالارعا ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر. بۇل رەتتە كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋ – ناقتى قادام-قاداممەن يدەيا دەڭگەيىنەن مەملەكەتتىك ساياساتقا اينالدى. بۇگىنگىدەي اقپارات لەگى كوپ زاماندا كىتاپ ادامدى تەرەڭ ويلاۋعا، بايىپپەن وقىپ، ماسەلەنىڭ مانىنە ۇڭىلۋگە ماشىقتاندىرادى. وقىرماننىڭ دۇنيەتانىمىن كەڭەيتەدى، زەردەلى ۇرپاق قالىپتاستىرادى، ولاردى بىلىمگە، عىلىمعا جەتەلەيدى، قوعامدىق ورتادا ءوزىن ۇستاۋ مادەنيەتىنە، ىزەت پەن ادەپكە، ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىككە ۇيرەتەدى. پرەزيدەنت ايتقانداي، كىتاپ وقيتىن ەل زيالى ۇلتقا اينالادى. سوندىقتان ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – وقيتىن، ويلايتىن، ىزدەنەتىن جاستاردى تاربيەلەۋ، - دەگەن بەيبىت يساباەۆ وسى باعىتتا وبلىستا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى.
سونىمەن قاتار ءوز سوزىندە وبلىس اكىمى اۋداندىق كىتاپحاناعا ارنايى الىپ كەلگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ادىلەتتى قوعامعا – شىنشىل ءسوز» اتتى كىتابىن تانىستىردى. «بۇل – پرەزيدەنتتىڭ ادىلەتتى، وركەندەگەن قازاقستان قۇرۋداعى مەملەكەتشىل مۇراتتارى، ومىرلىك ۇستانىمدارى، قاسيەتتى قۇندىلىقتار تۋرالى ويلارىنىڭ جيناعى. بۇل كىتاپ تەك بەلگىلى ءبىر اۋديتورياعا عانا ەمەس، بارشا وقىرمان قاۋىمعا ارنالادى. جاس ايىرماشىلىعىنا، الەۋمەتتىك مارتەبەسىنە، باسقا دا ەرەكشەلىگىنە قاراماستان اركىم وزىنە كەرەگىن ەكشەپ الا الادى. سوندىقتان بۇگىن وسى كەزدەسۋدە اعا بۋىن مەن جاستاردىڭ باسىن قوسىپ وتىرمىز» - دەدى ب. يساباەۆ. اتاپ وتسەك، جيناقتىڭ بىرنەشە داناسى اۋدان-قالالارداعى كىتاپحانالارعا، سونىڭ ىشىندە كوللەدجدەرگە دە تاپسىرىلۋدا.
مۇنان سوڭ كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ، وي قوستى.
«Mizam» جىلجىمالى ادەبيەت مەكتەبىنىڭ جەتەكشىسى مۇحتار كۇمىسبەك وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ادەبيەت مەكتەبى جوباسىنىڭ اياق الىسىن تىلگە تيەك ەتتى.
- بالالارعا كىتاپ وقىتۋدا ءبىرىنشى بولىپ ناقتى جوبانى جەتىسۋ وبلىسى قولعا العانىن ماقتانىشپەن ايتامىز. «ميزام» مەكتەبىن وسىدان ەكى جىل بۇرىن قۇردىق، سودان بەرى جاس وقىرماندار قاتارى قالىپتاستى. بۇل جوبانىڭ ماقساتى – تەك كوپ كىتاپ وقىتۋ ەمەس، ىزدەنەتىن، ويلاناتىن ۇرپاق قالىپتاستىرۋ. كىتاپ وقۋ – ۇلكەن ەڭبەك. ءاربىر وقىلعان كىتاپ – بالانىڭ ساناسىنا سەبىلگەن ءدان سياقتى. ول بولاشاقتا جەمىسىن بەرەدى. ءبىزدىڭ جوبامىزدى قولداعاندارىڭىزعا العىس ايتامىز، - دەدى ول.
سول سياقتى ارداگەر جۋرناليست جۇماحمەت جايلاۋباەۆ پرەزيدەنتتىڭ كىتابىنا قاتىستى پىكىرىن جەتكىزدى.
- پرەزيدەنت كىتاپتا ء«بىز ەلدى، ۇلتتى ابايشا ءسۇيۋدى ۇيرەنۋىمىز كەرەك» دەيدى. نەگە ابايدان؟ ويتكەنى اباي «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ» دەيدى بىزگە. ياعني ەل بولىپ ۇيىسۋدىڭ، ءبىر ماقساتقا بىرىگۋدىڭ جولىن كورسەتەدى. سوڭعى كەزدە ءبىز ءجيى ايتاتىن «بارىمىزگە ورتاق قۇندىلىق بار ما؟» دەگەن سۇراققا مەملەكەت باسشىسى: «ادىلەتتىلىك – قوعامدى وركەنيەتكە جەتەلەيتىن، ونىڭ بەت-بەينەسىن ايقىندايتىن باستى قۇندىلىق» دەپ جاۋاپ بەرەدى. جاستار بولىمىندە ماعجانشا مەن جاستارعا سەنەمىن دەي وتىرىپ، ەل ەرتەڭى جاستاردا ەكەنىن، سوندىقتان ولارعا جاقسى بىلىممەن قاتار جاقسى تاربيە بەرۋ كەرەكتىگىن ايتادى. جالپى، بۇل ءاربىر ادامدى ويلاندىراتىن، باعىت بەرەتىن جيناق، - دەدى ج. جايلاۋباەۆ.
بەلگىلى ايتىسكەر اقىن ايتاقىن بۇلعاقوۆ جاڭا قۇندىلىقتار قالىپتاستىرۋعا قاتىستى پىكىرىن ءبىلدىردى:
- كۇنى كەشە پرەزيدەنت امانداسۋ ادەبى تۋرالى جاقسى ايتتى. ءسوز باسى سالەمدەسۋدەن باستالادى. سوندىقتان سالەمدەسۋ ادەبىن ۇيرەتۋدى بالاباقشا مەن مەكتەپتەن باستاۋ كەرەك. بۇگىن تانىستىرىلىپ وتىرعان «ادىلەتتى قوعامعا – شىنشىل ءسوز» اتتى كىتابىندا پرەزيدەنت ء«ار ازامات ەل تاعدىرىنا ءوز تاعدىرىنداي قاراۋعا ءتيىس»، - دەيدى. ياعني جاڭارعان قوعام جاساۋ ءبىر عانا ادامنىڭ، نەمەسە ءبىر مەكەمەنىڭ ەمەس، ارقايسىمىزدىڭ قولىمىزدا ەكەنىن ايتادى. 21 تاقىرىپتىق بولىمگە بولىنگەن بۇل كىتاپتا زاڭ ۇستەمدىگىنەن باستاپ ەكولوگيالىق مادەنيەتكە دەيىنگى بارلىق تاقىرىپ قامتىلعان، - دەيدى ا. بۇلعاقوۆ.
- پرەزيدەنت جاستار تاربيەسىنىڭ ەل بولاشاعى ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ۇنەمى ايتادى. «بۇگىن سانالى ۇرپاقتى تاربيەلەي الساق، ەرتەڭ زامان كوشىنىڭ باسىندا جۇرەمىز»، - دەيدى ءبىر قاناتتى سوزىندە. سوندىقتان ءبىز، جاستار تەك ساپالى ءبىلىم الىپ قانا قويماي، ىزدەنىپ، ءوزىمدى ءوزىمىز جان-جاقتى دامىتىپ، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى، جاڭا قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسۋىمىز كەرەك، - دەدى جەتىسۋ ستۋدەنتتەر اليانسىنىڭ ءتورايىمى، امبۋدسمەن اقەركە قىزايباي.
سونداي-اق وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەرمەك كەلەمسەيىت، كەربۇلاق اۋداندىق ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى عاليا اقباسوۆا جانە باسقا دا ازاماتتار جاڭا قوعامدىق مادەنيەت قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزى، كىتاپ وقۋدىڭ پايداسى، پرەزيدەنتتىڭ جاڭا جيناعى جونىندە وي قوستى
جالپى، وبلىس قۇرىلعاننان بەرى وڭىردە مادەنيەتتىڭ 34 جاڭا نىسانى قولدانىسقا بەرىلگەن، ياعني سالا ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ دەڭگەيى 36%-دان استى. سونداي-اق بيىل «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن قوعالى اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيى مەن مولىقباي بايساقۇلى اتىنداعى اقسۋ اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ، رەبرەدينگ جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جىل سايىن ۇلعايتىلۋدىڭ ارقاسىندا كىتاپحانالارداعى كىتاپ قورى بۇگىنگى كۇنى 2,8 ملن داناعا جەتتى. وڭىردە بۇگىنگە دەيىن «كىتاپ وقيتىن ۇلت» جوباسى اياسىنداعى ءىس-شارالارعا وبلىس كولەمىندە 150 مىڭنان استام وقىرمان تارتىلدى.
