رەسەيدە الەۋت-مەدنوۆ جانە يتەلمەن تىلدەرىندە سويلەيتىن نەبارى ءبىر-ءبىر ادامنان قالعان. ال رەسەيدىڭ بايىرعى شاعىن حالىقتارىنا تيەسىلى تاعى سەگىز تىلدە سويلەيتىندەردىڭ سانى 10 ادامنان دا از. بۇل تۋرالى رەسەي عىلىم اكادەمياسى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ رەسەي تىلدەرىن ساقتاۋ، جاڭعىرتۋ جانە قۇجاتتاندىرۋ عىلىمي ورتالىعى مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى تاسس-قا سىلتەمە جاساپ.
ساحاليندەگى ۋيلتين (وروك) ءتىلى، حاباروۆ ولكەسىندەگى نەگيدال جانە ۋدەگەي تىلدەرى، ياكۋتياداعى وڭتۇستىك يۋكاگير ءتىلى، توم وبلىسىنداعى وڭتۇستىك سەلكۋپ ءتىلى، لەنينگراد وبلىسىنداعى ۆود ءتىلى، مۋرمان وبلىسىنداعى يوكانگ جانە بابين ساام تىلدەرىندە سويلەيتىندەر سانى 10 ادامنان اسپايدى.
ينستيتۋت زەرتتەۋلەرىنە سايكەس، رەسەيدە قازىرگى ۋاقىتتا قولدانىلىپ جۇرگەن 155 ءتىلدىڭ 15-ءى جويىلىپ كەتۋ قاۋپىنىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيىندە تۇر. ولاردىڭ قاتارىندا كۋر-ۋرمي، كارايم، قىرىمشاق، چۋلىم، توفالار، ۆود، يجور، بابين ساام، يوكانگ ساام، سكولت ساام، تۋندرا ەنەتس، وڭتۇستىك سەلكۋپ، يتەلمەن، الەۋت-مەدنوۆ جانە وڭتۇستىك يۋكاگير تىلدەرى بار. بۇدان بولەك، تاعى 39 ءتىل «وتە وسال» ساناتىنا ەنگىزىلگەن.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، رەسەيدەگى 155 ءتىلدىڭ ىشىندە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى تونبەيتىن تەك ەكى ءتىل عانا بار. ولار — ورىس ءتىلى جانە ورىستىڭ ىمداۋ ءتىلى.
تىلدەردى قولداۋ شارالارى رەتىندە فەستيۆالدەر ۇيىمداستىرۋ، مەكتەپتەردە وقىتۋ، تىلدىك قاۋىمداستىقتاردىڭ جۇمىسى جانە لينگۆيستەردىڭ تىلدەردى قۇجاتتاندىرۋ قىزمەتى اتالىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار كەيبىر ءتىل يەلەرى ءوز انا تىلدەرىنە ارنالعان باعدارلامالىق جاساقتاما ازىرلەپ، مۋلتفيلمدەردى اۋدارۋعا قاتىسىپ، بالالار مەن ەرەسەكتەرگە ارنالعان ءتىل كۋرستارىن وتكىزىپ ءجۇر.
الايدا مامانداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي جەكەلەگەن باستامالار تىلدەردى تولىققاندى جاڭعىرتۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز.
«تىلدەردى قايتا جانداندىرۋ ءۇشىن قازىرگى تاڭدا ورىس تىلىنە جاسالعان جاعدايلاردىڭ بارلىعى ءاربىر ءتىل ءۇشىن دە جاسالۋى قاجەت»، – دەپ اتاپ ءوتتى ينستيتۋت وكىلدەرى.
