فوتو: قاراعاندى وبلىسى اكىمدىگى
قاراعاندى وبلىسىنداعى «سەۆەرنىي كاتپار» ۆولفرام كەن ورنىن يگەرۋ جوباسى جاڭا كەزەڭگە ءوتتى. كەن ورنىن دامىتۋعا قاتىسىپ وتىرعان كومپانيا جەر قويناۋىن پايدالانۋ ليتسەنزياسىن ۇزارتۋعا دايىندالىپ جاتىر، دەپ حابارلايدى "ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى Kursiv.kz سايتىنا سىلتەپ.
جوباعا امەريكالىق ينۆەستور قاتىسادى. بۇعان دەيىن شەتەلدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كومپانيانى اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ ۇلدارىمەن بايلانىستىرعان اقپارات جاريالانعان ەدى.
«سەۆەرنىي كاتپار» كومپانياسى قاراعاندى وبلىسى شەت اۋدانىنداعى اتتاس كەن ورنىن يگەرۋ قۇقىعىنا يە. قولدانىستاعى جەر قويناۋىن پايدالانۋ ليتسەنزياسىنىڭ مەرزىمى 2027 جىلعى 2 قاراشادا اياقتالادى.
Cove KAZ Capital Group كومپانياسىنىڭ قازاقستانداعى ديرەكتورى اليبەك قازبەكۇلىنىڭ ايتۋىنشا، ليتسەنزيانى ۇزارتۋ پروتسەسى قازىردىڭ وزىندە ءجۇرىپ جاتىر. كومپانيا ەكولوگيالىق كەلىسىمدەردى راسىمدەپ، قاجەتتى قۇجاتتاردى بيىل ءتيىستى مينيسترلىككە تاپسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ليتسەنزيانى ۇزارتۋ ءراسىمى 2025 جىلعى تامىزدا، «سەۆەرنىي كاتپار» تولىقتاي «تاۋ-كەن سامۇرىقتىڭ» قۇرامىندا بولعان كەزدە باستالعان.
جوباعا كىمدەر قاتىسادى؟
2026 جىلعى مامىردا امەريكالىق Cove Capital قۇرامىنا كىرەتىن Cove KAZ Capital Group «سەۆەرنىي كاتپار» كومپانياسىنىڭ 70%-دىق ۇلەسىن ساتىپ الدى. قالعان 30% ۇلەس «تاۋ-كەن سامۇرىققا» تيەسىلى.
ياعني قازىرگى قۇرىلىم بويىنشا نەگىزگى ينۆەستور – امەريكالىق كومپانيا. ال قازاقستاندىق ۇلتتىق كومپانيا جوباعا كەن ورنىن پايدالانۋ قۇقىعىمەن قاتىسىپ وتىر.
جوبانىڭ قارجىلىق مىندەتتەمەلەرى دە نەگىزىنەن امەريكالىق تاراپقا جۇكتەلگەن. «تاۋ-كەن سامۇرىق» تاراپىنان جوباعا تىكەلەي قارجى سالۋ مىندەتتەمەسى قاراستىرىلماعان.
ترامپتىڭ ۇلدارى بۇل جوباعا قالاي بايلانىستى؟
Cove KAZ Capital Group كومپانياسى دونالد ترامپتىڭ ۇلدارى – دونالد ترامپ كىشى جانە ەريك ترامپپەن بايلانىستى دەگەن اقپارات شەتەلدىك باسىلىمداردا جاريالانعان.
اتاپ ايتقاندا، Financial Times اعايىندى ترامپتاردىڭ قازاقستانداعى ۆولفرام وندىرىسىنە قاتىسى بار كومپانيادان ۇلەس العانىن جازعان.
باسىلىم مالىمەتىنشە، ترامپتاردىڭ ۇلدارى 2024 جىلعى تامىزدا Skyline Builders قۇرىلىس كومپانياسىنا ينۆەستيتسيا سالعان. كەيىن Skyline امەريكالىق Cove Capital ينۆەستيتسيالىق توبىنىڭ تاۋ-كەن اكتيۆتەرىنە قاتىستى Kaz Resources كومپانياسىنىڭ 20%-دىق ۇلەسىن ساتىپ العان.
وسىعان بايلانىستى امەريكالىق ينۆەستيتسيالىق توپتىڭ قازاقستانداعى «سەۆەرنىي كاتپار» جوباسىنا قاتىسۋى حالىقارالىق نازارعا ىلىككەن.
جوباعا قانشا ينۆەستيتسيا قاجەت؟
«سەۆەرنىي كاتپاردى» يگەرۋگە سالىناتىن ينۆەستيتسيا كولەمى بىرنەشە رەت قايتا قارالعان.
العاشقى باعالاۋلار بويىنشا، جوباعا شامامەن $1,1 ملرد قاجەت بولعان. كەيىن ينۆەستيتسيا كولەمى $1,6 ملرد دەپ باعالاندى. ونىڭ ىشىندە $900 ملن اقش ەكسپورت-يمپورت بانكىنەن، تاعى $700 ملن اقش-تىڭ حالىقارالىق دامۋ قارجى كورپوراتسياسىنان تارتۋ جوسپارلانعان.
سونىمەن بىرگە Cove KAZ Capital Group باس ديرەكتورى دومينيك حيتون جوباعا سالىناتىن ينۆەستيتسيا كولەمى $2 ملرد-قا دەيىن جەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتقان.
قازىرگى تاڭدا كەن ورنىندا قوسىمشا بارلاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جوبانىڭ تۇپكىلىكتى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى 2027 جىلى دايىندالۋى ءتيىس.
ۆولفرام قاشان وندىرىلە باستايدى؟
كومپانيانىڭ جوسپارىنا سايكەس، «سەۆەرنىي كاتپار» كەن ورنىندا ونەركاسىپتىك ءوندىرىس 2030 جىلى باستالۋى مۇمكىن.
العاشقى كەزەڭدە 800 مىڭ توننا كەن ءوندىرۋ جوسپارلانعان. 2033 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىشتى 3 ملن تونناعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر.
ۆولفرام تريوكسيدىن ءوندىرۋ كولەمى 2030 جىلى 830 توننادان باستالىپ، 2047 جىلعا قاراي 8 مىڭ تونناعا دەيىن ءوسۋى جوسپارلانعان.
جالپى كەن ورنىندا 71,4 ملن توننا ۆولفرام كەنى بار دەپ باعالانىپ وتىر. ونىڭ قۇرامىنداعى ۆولفرام تريوكسيدىنىڭ مولشەرى شامامەن 142 مىڭ توننانى قۇرايدى.
جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 5 مىڭ توننا ۆولفرام تريوكسيدىن ءوندىرۋ جوسپارلانعان.
جوبا تەك ۆولفرام وندىرۋمەن شەكتەلمەيدى. كەن قۇرامىندا مىس، موليبدەن جانە ۆيسمۋت تا بار.
جوبانىڭ سوڭعى ءونىمى رەتىندە امموني پاراۆولفراماتىن شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال موليبدەن، ۆيسمۋت جانە مىس قوسالقى ءونىم رەتىندە الىنباق.
سونىمەن قاتار «سەۆەرنىي كاتپار» ماڭىنداعى «ۆەرحنەە كايراكتى» ۆولفرام كەن ورنىن دا كەشەندى يگەرۋ كوزدەلگەن.
جوسپار بويىنشا مۇندا بايىتۋ فابريكالارى مەن گيدرومەتاللۋرگيالىق كومبينات سالىنۋى مۇمكىن.
كەن ورنىن يگەرۋدەگى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ينفراقۇرىلىم.
قازىر كەن ورنىنا اپاراتىن جولدىڭ ءبىر بولىگى توپىراق جول. كوكتەم كەزىندە نەمەسە جاۋىن-شاشىن كوپ بولعاندا جولدىڭ جاعدايى كۇرت ناشارلايدى.
Cove KAZ Capital Group باسشىلىعى كەن ورنىنا اپاراتىن جولدى سالۋعا جەرگىلىكتى اكىمدىك تە قاتىسادى دەگەن ءۇمىت بىلدىرگەن.
وسىلايشا، «سەۆەرنىي كاتپار» جوباسىنىڭ الداعى تاعدىرى بىرنەشە فاكتورعا بايلانىستى: ليتسەنزيانىڭ ۇزارتىلۋى، قوسىمشا بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى، تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەنىڭ ازىرلەنۋى، ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمنىڭ سالىنۋى.
جوسپار جۇزەگە اسقان جاعدايدا قازاقستانداعى ءىرى ۆولفرام جوبالارىنىڭ ءبىرى 2030 جىلدان باستاپ وندىرىستىك كەزەڭگە ءوتۋى مۇمكىن.
