Foto: Qaraǧandy oblysy äkımdıgı
Qaraǧandy oblysyndaǧy «Severnyi Katpar» volfram ken ornyn igeru jobasy jaŋa kezeŋge öttı. Ken ornyn damytuǧa qatysyp otyrǧan kompaniia jer qoinauyn paidalanu lisenziiasyn ūzartuǧa daiyndalyp jatyr, dep habarlaidy "Adyrna" ūlttyq portaly Kursiv.kz saityna sıltep.
Jobaǧa amerikalyq investor qatysady. Būǧan deiın şeteldık būqaralyq aqparat qūraldarynda kompaniiany AQŞ prezidentı Donald Tramptyŋ ūldarymen bailanystyrǧan aqparat jariialanǧan edı.
«Severnyi Katpar» kompaniiasy Qaraǧandy oblysy Şet audanyndaǧy attas ken ornyn igeru qūqyǧyna ie. Qoldanystaǧy jer qoinauyn paidalanu lisenziiasynyŋ merzımı 2027 jylǧy 2 qaraşada aiaqtalady.
Cove KAZ Capital Group kompaniiasynyŋ Qazaqstandaǧy direktory Älibek Qazbekūlynyŋ aituynşa, lisenziiany ūzartu prosesı qazırdıŋ özınde jürıp jatyr. Kompaniia ekologiialyq kelısımderdı räsımdep, qajettı qūjattardy biyl tiıstı ministrlıkke tapsyrudy josparlap otyr.
Lisenziiany ūzartu räsımı 2025 jylǧy tamyzda, «Severnyi Katpar» tolyqtai «Tau-Ken Samūryqtyŋ» qūramynda bolǧan kezde bastalǧan.
Jobaǧa kımder qatysady?
2026 jylǧy mamyrda amerikalyq Cove Capital qūramyna kıretın Cove KAZ Capital Group «Severnyi Katpar» kompaniiasynyŋ 70%-dyq ülesın satyp aldy. Qalǧan 30% üles «Tau-Ken Samūryqqa» tiesılı.
Iаǧni qazırgı qūrylym boiynşa negızgı investor – amerikalyq kompaniia. Al qazaqstandyq ūlttyq kompaniia jobaǧa ken ornyn paidalanu qūqyǧymen qatysyp otyr.
Jobanyŋ qarjylyq mındettemelerı de negızınen amerikalyq tarapqa jüktelgen. «Tau-Ken Samūryq» tarapynan jobaǧa tıkelei qarjy salu mındettemesı qarastyrylmaǧan.
Tramptyŋ ūldary būl jobaǧa qalai bailanysty?
Cove KAZ Capital Group kompaniiasy Donald Tramptyŋ ūldary – Donald Tramp kışı jäne Erik Tramppen bailanysty degen aqparat şeteldık basylymdarda jariialanǧan.
Atap aitqanda, Financial Times aǧaiyndy Tramptardyŋ Qazaqstandaǧy volfram öndırısıne qatysy bar kompaniiadan üles alǧanyn jazǧan.
Basylym mälımetınşe, Tramptardyŋ ūldary 2024 jylǧy tamyzda Skyline Builders qūrylys kompaniiasyna investisiia salǧan. Keiın Skyline amerikalyq Cove Capital investisiialyq tobynyŋ tau-ken aktivterıne qatysty Kaz Resources kompaniiasynyŋ 20%-dyq ülesın satyp alǧan.
Osyǧan bailanysty amerikalyq investisiialyq toptyŋ Qazaqstandaǧy «Severnyi Katpar» jobasyna qatysuy halyqaralyq nazarǧa ılıkken.
Jobaǧa qanşa investisiia qajet?
«Severnyi Katpardy» igeruge salynatyn investisiia kölemı bırneşe ret qaita qaralǧan.
Alǧaşqy baǧalaular boiynşa, jobaǧa şamamen $1,1 mlrd qajet bolǧan. Keiın investisiia kölemı $1,6 mlrd dep baǧalandy. Onyŋ ışınde $900 mln AQŞ Eksport-import bankınen, taǧy $700 mln AQŞ-tyŋ Halyqaralyq damu qarjy korporasiiasynan tartu josparlanǧan.
Sonymen bırge Cove KAZ Capital Group bas direktory Dominik Hiton jobaǧa salynatyn investisiia kölemı $2 mlrd-qa deiın jetuı mümkın ekenın aitqan.
Qazırgı taŋda ken ornynda qosymşa barlau jūmystary jürgızılıp jatyr. Jobanyŋ tüpkılıktı tehnikalyq-ekonomikalyq negızdemesı 2027 jyly daiyndaluy tiıs.
Volfram qaşan öndırıle bastaidy?
Kompaniianyŋ josparyna säikes, «Severnyi Katpar» ken ornynda önerkäsıptık öndırıs 2030 jyly bastaluy mümkın.
Alǧaşqy kezeŋde 800 myŋ tonna ken öndıru josparlanǧan. 2033 jylǧa qarai būl körsetkıştı 3 mln tonnaǧa jetkızu közdelıp otyr.
Volfram trioksidın öndıru kölemı 2030 jyly 830 tonnadan bastalyp, 2047 jylǧa qarai 8 myŋ tonnaǧa deiın ösuı josparlanǧan.
Jalpy ken ornynda 71,4 mln tonna volfram kenı bar dep baǧalanyp otyr. Onyŋ qūramyndaǧy volfram trioksidınıŋ mölşerı şamamen 142 myŋ tonnany qūraidy.
Jyl saiyn orta eseppen 5 myŋ tonna volfram trioksidın öndıru josparlanǧan.
Joba tek volfram öndırumen şektelmeidı. Ken qūramynda mys, molibden jäne vismut ta bar.
Jobanyŋ soŋǧy önımı retınde ammonii paravolframatyn şyǧaru josparlanyp otyr. Al molibden, vismut jäne mys qosalqy önım retınde alynbaq.
Sonymen qatar «Severnyi Katpar» maŋyndaǧy «Verhnee Kairakty» volfram ken ornyn da keşendı igeru közdelgen.
Jospar boiynşa mūnda baiytu fabrikalary men gidrometallurgiialyq kombinat salynuy mümkın.
Ken ornyn igerudegı negızgı mäselelerdıŋ bırı – infraqūrylym.
Qazır ken ornyna aparatyn joldyŋ bır bölıgı topyraq jol. Köktem kezınde nemese jauyn-şaşyn köp bolǧanda joldyŋ jaǧdaiy kürt naşarlaidy.
Cove KAZ Capital Group basşylyǧy ken ornyna aparatyn joldy saluǧa jergılıktı äkımdık te qatysady degen ümıt bıldırgen.
Osylaişa, «Severnyi Katpar» jobasynyŋ aldaǧy taǧdyry bırneşe faktorǧa bailanysty: lisenziianyŋ ūzartyluy, qosymşa barlau jūmystarynyŋ nätijesı, tehnikalyq-ekonomikalyq negızdemenıŋ äzırlenuı, investisiia tartu jäne qajettı infraqūrylymnyŋ salynuy.
Jospar jüzege asqan jaǧdaida Qazaqstandaǧy ırı volfram jobalarynyŋ bırı 2030 jyldan bastap öndırıstık kezeŋge ötuı mümkın.
