فوتو: Fergana
16 قىركۇيەك كۇنى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى اۋعانستانداعى ساياسي جانە قاۋىپسىزدىك جاعدايىن قايتا تالقىلادى. ءبۇل تۋرالى فەرعانا اگەنتتىگى جازدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
جيىندا ەلدەگى گۋمانيتارلىق جانە ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى داعدارىس، ايەلدەر مەن قىزدارعا قويىلعان شەكتەۋلەر، تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ قاۋپى جانە ينكليۋزيۆتى ساياسي جۇيە قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى.
بۇۇ-نىڭ اۋعانستانعا كومەك كورسەتۋ ميسسياسى (UNAMA) باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جورجەتت گانون «تاليبان» بيلىككە قايتا كەلگەننەن كەيىن بەس جىل وتسە دە، حالىقارالىق قاۋىمداستىقتى الاڭداتاتىن بىرقاتار ماسەلەدە ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋ بولماعانىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، ايەلدەر مەن قىزداردىڭ قۇقىقتارىنا قويىلعان شەكتەۋلەر، مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ينكليۋزيۆتى بولماۋى جانە ادام قۇقىقتارىنىڭ جاعدايى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ قاتارىندا.
جيىندا تەرروريزم ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇۇ مالىمەتىنشە، اۋعانستانداعى قاۋىپسىزدىككە قاتىستى وقيعالار سانى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 11 پايىزعا وسكەن. تالىپتەرگە قارسى كۇشتەر 21 پروۆينتسيادا 88 قارۋلى شابۋىل ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا العان، ونىڭ 55-ءىن بۇۇ راستاعان.
بىرقاتار مەملەكەت اۋعانستان اۋماعىندا تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ بەلسەندىلىگىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. قىتاي «تاليباندى» «يشيم-حوراسان»، ء«ال-كايدا»، شىعىس تۇركىستان يسلام قوزعالىسى جانە «تەحريك-ي-تاليبان پاكىستانعا» قارسى شارا قابىلداۋعا شاقىردى. رەسەي دە «يشيم-حوراسان» جانە باسقا توپتاردىڭ بەلسەندىلىگىنە نازار اۋداردى. ال اقش «تاليباندى» تەرروريستىك ۇيىمدارعا پانا بەرىپ وتىر دەپ ايىپتادى.
مەملەكەتتەردىڭ تالىپتەرمەن قارىم-قاتىناسقا قاتىستى ۇستانىمى دا ءارتۇرلى. اقش، ۇلىبريتانيا جانە فرانتسيا كابۋلمەن ديالوگتى جالعاستىرۋدى قولداعانىمەن، تاليانداردان ناقتى قادامدار مەن حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋدى تالاپ ەتتى. قىتاي، رەسەي جانە يران ديالوگ پەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتىپ، اۋعانستاندى وقشاۋلاۋ ماسەلەنى شەشپەيتىنىن مالىمدەدى.
بۇعان دەيىن «تاليبان» وكىلى زابيحۋللا مۋدجاحيد اۋعانستاندا ء«ال-كايدا» ۇيىمىنىڭ باسشىلارى نەمەسە وكىلدەرى بار دەگەن مالىمدەمەلەردى جوققا شىعارعان بولاتىن. الايدا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە بىرقاتار مەملەكەت اۋعانستان اۋماعىنان شىعاتىن تەرروريستىك قاۋىپتىڭ ساقتالىپ وتىرعانىن تاعى دا اتاپ ءوتتى.
