2026 جىلعى 1 قازاندا استاناداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى ازىرلەگەن NIS PocketQube شاعىن سپۋتنيگى عارىشقا ۇشىرىلدى. اپپارات SpaceX كومپانياسىنىڭ Falcon 9 زىمىرانى ارقىلى كاليفورنياداعى ۆاندەنبەرگ عارىش كۇشتەرى بازاسىنان وربيتاعا جەتكىزىلدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
NIS PocketQube جوباسى بىرنەشە جىلعا سوزىلعان وقۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جانە ينجەنەرلىك جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى بولدى. ونى ازىرلەۋگە قازاقستاننان جانە شەتەلدەن وقۋشىلار، مۇعالىمدەر مەن عارىش سالاسىنىڭ ماماندارى قاتىستى.
جوبا وقۋشىلارعا سپۋتنيك جاساۋدىڭ تەوريالىق نەگىزدەرىن عانا ەمەس، عارىش ميسسياسىنىڭ ناقتى كەزەڭدەرىن تاجىريبە جۇزىندە مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەردى. جاس ماماندار اپپاراتتى ۇشىرۋعا دايىنداۋ، جەردەگى سىناقتاردى وتكىزۋ جانە ۇشىرىلىمدى باقىلاۋ جۇمىستارىنا اتسالىستى. ال سپۋتنيك وربيتاعا شىققاننان كەيىن ودان تۇسەتىن تەلەمەتريالىق اقپاراتتى قابىلداۋ جانە تالداۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جوبا قالاي باستالدى؟
NIS PocketQube جوباسىنىڭ نەگىزى 2019 جىلى قالاندى. باستى ماقسات – وقۋشىلارعا عارىش تەحنولوگيالارىن تەوريا جۇزىندە وقىتۋمەن شەكتەلمەي، ناقتى عارىش قۇرىلعىسىمەن جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرۋ.
2020 جىلى مەكتەپتە NIS Space عارىش زەرتحاناسى اشىلىپ، 7–10 سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان «عارىش تەحنيكاسىنىڭ ەلەكترونيكاسى» ارنايى كۋرسى ىسكە قوسىلدى.
PocketQube — كولەمى وتە شاعىن سپۋتنيك فورماتى. NIS PocketQube اپپاراتىنىڭ ولشەمى 5×5×5 سانتيمەتر، سالماعى شامامەن 250 گرامم. سوعان قاراماستان ونىڭ قۇرامىندا باسقارۋ، ەلەكترمەن جابدىقتاۋ، راديوبايلانىس جۇيەلەرى جانە كۇن پانەلدەرى بار.
سپۋتنيكتى ازىرلەۋگە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ 17 وقۋشىسى قاتىستى. ولار اپپاراتتىڭ 3D مودەلىن جاساپ، كومپونەنتتەردىڭ ورنالاسۋىن ەسەپتەدى، ەلەكتروندى پلاتالاردى قۇراستىردى جانە ميكروكونتروللەرلەردى باعدارلامالادى.
سونىمەن قاتار وقۋشىلار Python تىلىندە دەرەكتەردى وڭدەۋ الگوريتمدەرىن ازىرلەپ، اپپاراتتى جەردەگى سىناقتارعا دايىندادى. جوبا بارىسىندا ولار سپۋتنيكتى جوبالاۋدان باستاپ، پروتوتيپ جاساۋ، سىناقتان وتكىزۋ جانە ۇشىرىلىمعا دايىنداۋعا دەيىنگى نەگىزگى كەزەڭدەردەن ءوتتى.
2022 جىلعى جەلتوقساندا NIS PocketQube ۇلتتىق عارىش ورتالىعىندا تەرموۆاكۋمدىق جانە مەحانيكالىق سىناقتاردان ءوتتى.
جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق تا ماڭىزدى ءرول اتقاردى. قازاقستاننىڭ گرەكياداعى ەلشىلىگىنىڭ قولداۋىمەن گرەك كومپانياسىمەن بىرلەسىپ، سپۋتنيكتىڭ ۇشۋ ۇلگىسىن دايىنداۋ جانە قاجەتتى تەكسەرۋلەردەن وتكىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. اپپارات UARX كومپانياسىنىڭ ۇشىرۋ كونتەينەرىنە ورنالاستىرىلدى.
جوباعا «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇك» اق جانە «عالام» جشس ماماندارى دا قاتىستى.
سپۋتنيك دەرەكتەرى قالاي پايدالانىلادى؟
وربيتاعا شىققان اپپاراتتان الىناتىن اقپاراتتى وقۋشىلار فيزيكا، استرونوميا، باعدارلامالاۋ جانە ينجەنەريا باعىتتارىنداعى زەرتتەۋ جۇمىستارىندا پايدالانباق.
سپۋتنيكتىك مالىمەتتەردى قابىلداۋ جانە وڭدەۋ ءۇشىن ارنايى جەرۇستى كەشەنى ورناتىلادى. جوسپار بويىنشا، ونىڭ كومەگىمەن الىنعان دەرەكتەر قازاقستانداعى مەكتەپ وقۋشىلارىنا دا قولجەتىمدى بولادى.
وسىلايشا، NIS Space عارىش زەرتحاناسى وقۋشىلاردىڭ عارىش ينجەنەرياسى، ەلەكترونيكا، باعدارلامالاۋ، سپۋتنيكتىك بايلانىس، روبوتوتەحنيكا جانە دەرەكتەردى تالداۋ سالالارىنداعى پراكتيكالىق داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتالعان ءبىلىم بەرۋ الاڭىنا اينالىپ وتىر.
بۇدان الدىن قىرعىزستاننىڭ العاشقى ۇلتتىق سپۋتنيگى دە كاليفورنيادان Falcon 9 زىمىران-تاسىعىشىمەن عارىشقا جىبەرىلگەنى حابارلانعان.
