2026 jylǧy 1 qazanda Astanadaǧy Nazarbaev Ziiatkerlık mektebınıŋ oquşylary äzırlegen NIS PocketQube şaǧyn sputnigı ǧaryşqa ūşyryldy. Apparat SpaceX kompaniiasynyŋ Falcon 9 zymyrany arqyly Kaliforniiadaǧy Vandenberg ǧaryş küşterı bazasynan orbitaǧa jetkızıldı, dep habarlaidy "Adyrna".
NIS PocketQube jobasy bırneşe jylǧa sozylǧan oquşylardyŋ ǧylymi-zertteu jäne injenerlık jūmystarynyŋ nätijesı boldy. Ony äzırleuge Qazaqstannan jäne şetelden oquşylar, mūǧalımder men ǧaryş salasynyŋ mamandary qatysty.
Joba oquşylarǧa sputnik jasaudyŋ teoriialyq negızderın ǧana emes, ǧaryş missiiasynyŋ naqty kezeŋderın täjıribe jüzınde meŋgeruge mümkındık berdı. Jas mamandar apparatty ūşyruǧa daiyndau, jerdegı synaqtardy ötkızu jäne ūşyrylymdy baqylau jūmystaryna atsalysty. Al sputnik orbitaǧa şyqqannan keiın odan tüsetın telemetriialyq aqparatty qabyldau jäne taldau josparlanyp otyr.
Joba qalai bastaldy?
NIS PocketQube jobasynyŋ negızı 2019 jyly qalandy. Basty maqsat – oquşylarǧa ǧaryş tehnologiialaryn teoriia jüzınde oqytumen şektelmei, naqty ǧaryş qūrylǧysymen jūmys ısteuge mümkındık beru.
2020 jyly mektepte NIS Space ǧaryş zerthanasy aşylyp, 7–10 synyp oquşylaryna arnalǧan «Ǧaryş tehnikasynyŋ elektronikasy» arnaiy kursy ıske qosyldy.
PocketQube — kölemı öte şaǧyn sputnik formaty. NIS PocketQube apparatynyŋ ölşemı 5×5×5 santimetr, salmaǧy şamamen 250 gramm. Soǧan qaramastan onyŋ qūramynda basqaru, elektrmen jabdyqtau, radiobailanys jüielerı jäne kün panelderı bar.
Sputniktı äzırleuge Nazarbaev Ziiatkerlık mektepterınıŋ 17 oquşysy qatysty. Olar apparattyŋ 3D modelın jasap, komponentterdıŋ ornalasuyn eseptedı, elektrondy platalardy qūrastyrdy jäne mikrokontrollerlerdı baǧdarlamalady.
Sonymen qatar oquşylar Python tılınde derekterdı öŋdeu algoritmderın äzırlep, apparatty jerdegı synaqtarǧa daiyndady. Joba barysynda olar sputniktı jobalaudan bastap, prototip jasau, synaqtan ötkızu jäne ūşyrylymǧa daiyndauǧa deiıngı negızgı kezeŋderden öttı.
2022 jylǧy jeltoqsanda NIS PocketQube Ūlttyq ǧaryş ortalyǧynda termovakuumdyq jäne mehanikalyq synaqtardan öttı.
Jobany jüzege asyruda halyqaralyq yntymaqtastyq ta maŋyzdy röl atqardy. Qazaqstannyŋ Grekiiadaǧy Elşılıgınıŋ qoldauymen grek kompaniiasymen bırlesıp, sputniktıŋ ūşu ülgısın daiyndau jäne qajettı tekserulerden ötkızu jūmystary jürgızıldı. Apparat UARX kompaniiasynyŋ ūşyru konteinerıne ornalastyryldy.
Jobaǧa «Qazaqstan Ǧaryş Sapary» ŪK» AQ jäne «Ǧalam» JŞS mamandary da qatysty.
Sputnik derekterı qalai paidalanylady?
Orbitaǧa şyqqan apparattan alynatyn aqparatty oquşylar fizika, astronomiia, baǧdarlamalau jäne injeneriia baǧyttaryndaǧy zertteu jūmystarynda paidalanbaq.
Sputniktık mälımetterdı qabyldau jäne öŋdeu üşın arnaiy jerüstı keşenı ornatylady. Jospar boiynşa, onyŋ kömegımen alynǧan derekter Qazaqstandaǧy mektep oquşylaryna da qoljetımdı bolady.
Osylaişa, NIS Space ǧaryş zerthanasy oquşylardyŋ ǧaryş injeneriiasy, elektronika, baǧdarlamalau, sputniktık bailanys, robototehnika jäne derekterdı taldau salalaryndaǧy praktikalyq daǧdylaryn damytuǧa baǧyttalǧan bılım beru alaŋyna ainalyp otyr.
Būdan aldyn Qyrǧyzstannyŋ alǧaşqy ūlttyq sputnigı de Kaliforniiadan Falcon 9 zymyran-tasyǧyşymen ǧaryşqa jıberılgenı habarlanǧan.
