Foto: Qyrǧyzstan prezidentınıŋ baspasöz qyzmetı
Qyrǧyzstannyŋ alǧaşqy ūlttyq sputnigı orbitaǧa şyǧaryldy. Ǧaryş apparaty AQŞ-tyŋ Kaliforniia ştatyndaǧy Vandenberg äue küşterı bazasynan ūşyrylǧan SpaceX kompaniiasynyŋ Falcon 9 zymyran-tasyǧyşymen ǧaryşqa jıberıldı. Ūşyru räsımıne Qyrǧyzstan prezidentı Sadyr Japarov qatysty. Būl turaly Ferǧana agenttıgı jazdy, dep habarlaidy “Adyrna”.
Zymyran 1 qazanda Kaliforniia ştatyndaǧy Vandenberg äue küşterı bazasynan ūşyryldy. Qyrǧyzstannyŋ sputnigı Falcon 9 arqyly orbitaǧa şyǧarylǧan bır top ǧaryş apparatynyŋ qūramynda boldy.
Mälımet boiynşa, būl – Qyrǧyzstan men Bırıkken Arab Ämırlıkterınıŋ bırlesken jobasy. Sputniktıŋ jūmysyn üilestıru üşın Bışkekte basqaru ortalyǧy qūryldy.
Ūlttyq sputniktıŋ ıske qosyluy Qyrǧyzstanǧa ǧaryştyq derekterdı paidalanudyŋ jaŋa mümkındıkterın aşady. Atap aitqanda, sputnik arqyly alynǧan aqparat auyl şaruaşylyǧy alqaptaryn, mūzdyqtardy, su nysandaryn, ormandar men jaiylymdardy baqylauǧa, sondai-aq tabiǧi ekojüielerdegı özgerısterdı qadaǧalauǧa mümkındık beredı.
Sonymen qatar ǧaryştan alynǧan mälımetter paidaly qazbalardyŋ zaŋsyz paidalanyluyn jäne rūqsat etılmegen qoqys oryndaryn anyqtauǧa, sondai-aq logistikalyq baǧyttardy oŋtailandyruǧa qoldanylmaq.
Sputniktık tehnologiialar tabiǧi qauıp-qaterlerdı erte anyqtauǧa da mümkındık beredı. Atap aitqanda, qūrǧaqşylyq, su tasqyny, köşkın, sel jäne orman örtterın aldyn ala baqylauǧa bolady. Būl bilık organdaryna jaǧdaiǧa jedel äreket etuge mümkındık berıp, tabiǧi apattardan keletın şyǧyndy azaituǧa yqpal etedı.
Aldaǧy uaqytta ǧaryştan alynǧan aqparatty memlekettık sifrlyq jüielerge bırıktırıp, keŋıstıktık kartalar men analitikalyq modelder jasau josparlanyp otyr. Sonymen qatar būl derekter investisiialyq josparlau jäne memlekettık baǧdarlamalardyŋ ıske asyryluyn baqylau kezınde paidalanylmaq.
«Sputniktık derekterdı superkompiuterlık tehnologiialardyŋ mümkındıkterımen üilestırıp paidalanu Qyrǧyzstannyŋ ekonomikalyq jäne tabiǧi resurstaryn neǧūrlym däl ärı tiımdı basqaruǧa negız bolady», – dep atap öttı prezidenttıŋ baspasöz qyzmetı.
AQŞ-qa sapary barysynda Sadyr Japarov Kaliforniianyŋ Hotorn qalasyndaǧy SpaceX kompaniiasynyŋ öndırıstık keşenıne de bardy. Qyrǧyzstan prezidentı ǧaryş tehnikasyn qūrastyratyn sehtyŋ jäne ūşudy basqaru ortalyǧynyŋ jūmysymen tanysty. Sonymen qatar oǧan Starlink jüiesı tanystyryldy.
Japarovqa Starlink sputnikterınıŋ üş buyny, olardyŋ qūrylymyndaǧy özgerıster jäne ötkızu qabıletı turaly aqparat berıldı. Qazırgı taŋda İlon Masktyŋ kompaniiasyna tiesılı 10 myŋnan astam apparat orbitada ornalasqan.
Biyl mamyr aiynda Qyrǧyzstanda Starlink sputniktık internet qyzmetın ūsynu jobasy ıske qosyldy. Būl tehnologiia şalǧai aimaqtardy joǧary jyldamdyqty internetke, bılım beru resurstaryna jäne memlekettık sifrlyq qyzmetterge qosuǧa qosymşa mümkındık beredı.
Aita keteiık, Bışkektegı «Qyrǧyz elektronika» käsıporny jasaǧan sputnik köpşılıkke 24 qyrküiekte tanystyrylǧan. Kompaniia ökılderınıŋ aituynşa, apparatty tolyqtai qyrǧyzstandyq joba dep atauǧa bolmaidy, sebebı paidalanylǧan tehnologiialardyŋ basym bölıgı Reseige tiesılı. Sol kezde sputniktıŋ qūny 10–12 mln som, iaǧni şamamen 130 myŋ dollar ekenı aitylǧan.
