30 قازاندا تاراز قالاسىندا «قازاقستان حالىق كەڭەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن تۇسىندىرۋگە ارنالعان سەمينار ءوتتى.
ءىس-شاراعا قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ وكىلدەرى، ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جانە جامبىل وبلىسىنىڭ ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. سەمينار بارىسىندا جاڭا كونستيتۋتسيالىق ورگاننىڭ مىندەتتەرى مەن وكىلەتتىكتەرى، سونداي-اق قوعامدىق قۇرىلىمداردىڭ ونىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋىنىڭ پراكتيكالىق تەتىكتەرى تالقىلاندى.
سەميناردى اشقان جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قۋانىش ماماشەۆ جاڭا زاڭنىڭ ەرەجەلەرىن ءتۇسىندىرۋدىڭ جانە وڭىردەگى قوعامدىق ۇيىمدارمەن الداعى ءوزارا ءىس-قيمىل نىساندارىن تالقىلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
نەگىزگى باياندامانى قازاقستان حالىق كەڭەسى حاتشىلىعىنىڭ ەتنومادەني بىرلەستىكتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، قوعامدىق كەلىسىم جانە جالپىۇلتتىق بىرلىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى عالىم شويكين جاسادى. ول قازاقستان حالىق كەڭەسىن قۇرۋدىڭ العىشارتتارى، ونىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى مەن قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى باياندادى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ قىزمەتى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ وزىق تاجىريبەلەرىنىڭ ساباقتاستىعىنا نەگىزدەلگەن. بۇعان دەيىن ەتنوسارالىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە باسىمدىق بەرىلسە، بۇگىندە ورتاق ازاماتتىق بىرەگەيلىك پەن جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋ الدىڭعى ورىنعا شىعىپ وتىر.
عالىم شويكين ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ماڭىزدىلىعى ساقتالاتىنىن، سونىمەن قاتار ولاردىڭ قوعامدىق ومىرگە قاتىسۋ اياسى كەڭەيەتىنىن اتاپ ءوتتى. ەندى ولار وڭىرلەردى دامىتۋ ماسەلەلەرىنەن باستاپ، الەۋمەتتىك ماڭىزى بار پروبلەمالاردى شەشۋگە دەيىنگى جالپىۇلتتىق كۇن ءتارتىبىن تالقىلاۋعا بەلسەندى قاتىسا الادى.
ول قازاقستان حالىق كەڭەسىن قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى التىن كوپىر دەپ اتادى. كەڭەستىڭ مىندەتى تەك ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن جيناۋمەن شەكتەلمەيدى. ولاردى عالىمدار، بەيىندى ماماندار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردى تارتا وتىرىپ، ساراپتامالىق تۇرعىدان زەردەلەۋ، سونىڭ نەگىزىندە نەگىزدەلگەن ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار ازىرلەۋ كوزدەلگەن.
«بۇگىنگى ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ماسەلەنى يدەيالار مەن ۇسىنىمدارعا اينالدىرىپ، ولاردى مەملەكەتكە جەتكىزەتىن التىن كوپىر بولۋ»، – دەدى عالىم شويكين.
سونداي-اق ول وڭىرلەردە قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ فيليالدارى قۇرىلمايتىنىن ءتۇسىندىردى. جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرى رەتىندە قوعامدىق كەڭەستەر، ءماسليحاتتار، ەتنومادەني بىرلەستىكتەر، دوستىق ۇيلەرى جانە باسقا دا قوعامدىق قۇرىلىمدار ايقىندالعان. ولاردىڭ جۇمىسى جالعاسىپ، جيناقتالعان تاجىريبە ودان ءارى دامىتىلادى.
قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى لۋگمار بۋلاروۆ ءوز سوزىندە كونستيتۋتسيا مەن كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەكىتىلگەن ورگاننىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قوعامدىق كەلىسىم دەگەنىمىز – پىكىر قايشىلىقتارىنىڭ بولماۋى ەمەس. ونىڭ نەگىزىندە اشىق ديالوگ، ءوزارا قۇرمەت، زاڭ تالاپتارىن ساقتاۋ جانە ورتاق شەشىم ىزدەۋگە دايىن بولۋ قاعيداتتارى جاتىر. مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ تيىمدىلىگى كەزدەسۋلەردىڭ سانىمەن ەمەس، تالقىلاۋلاردىڭ مازمۇندىلىعىمەن جانە ازىرلەنگەن ۇسىنىستاردىڭ ساپاسىمەن ولشەنەدى.
قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى فاريدا ءجۇنىسوۆا وڭىرلىك ۇيىمداردى كەڭەس جۇمىسىنا تارتۋدىڭ پراكتيكالىق تەتىكتەرى تۋرالى باياندادى. ول حالىقتىڭ سۇرانىسى ەڭ الدىمەن جەرگىلىكتى جەرلەردە ايقىن كورىنەتىنىن اتاپ ءوتىپ، قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ قاتىسۋى فورمالدى سيپاتتا بولماۋى، ال ولاردىڭ باستامالارى شەشىمدەر ازىرلەۋ بارىسىندا ەسكەرىلۋى قاجەتتىگىن ايتتى.
ول ءوزارا ءىس-قيمىل الاڭدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ي.ۆ. گەورگياديدىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇمىس ىستەيتىن قازاقستان حالىق كەڭەسى جانىنداعى «بىرلىك» قوعامدىق توبىن اتادى. ونىڭ قۇرامىنا رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ باسشىلارى مەن وڭىرلەردىڭ وكىلدەرى ەنگەن.
فاريدا ءجۇنىسوۆا بىرلەسكەن جۇمىستىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارى رەتىندە جاستاردى قوعامدىق ومىرگە تارتۋ، ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ، مەملەكەتتىك ءتىلدى ىلگەرىلەتۋ، ۆولونتەرلىكتى جانە ەكولوگيالىق مادەنيەتتى دامىتۋ، پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ، تاريحي مۇرانى ساقتاۋ مەن ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ ماسەلەلەرىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى نارينە ميكاەليان مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا كوتەرىلگەن نەگىزگى باعىتتارعا، سونىڭ ىشىندە ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ، ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە الەۋمەتتىك ساياسات ماسەلەلەرىنە توقتالدى.
ول قازاقستان حالىق كەڭەسى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن الماستىرمايتىنىن جانە ولاردىڭ قۇزىرەتىنە ارالاسپايتىنىن اتاپ ءوتتى. كەڭەس قوعامدىق ديالوگ جۇرگىزۋگە جانە باستامالاردى ساراپتامالىق تۇرعىدان پىسىقتاۋعا ارنالعان الاڭ قالىپتاستىرادى.
سونداي-اق نارينە ميكاەليان جاڭا ازاماتتىق كودەكستى تالقىلاۋعا قوعام وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ايتتى. ءوڭىر تۇرعىندارىنان تۇسكەن ۇسىنىستار زاڭنامالىق باستامالاردى ودان ءارى پىسىقتاۋعا جانە ولاردى قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋگە نەگىز بولا الادى.
قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ءۋاليحان بولاتبەكۇلى قوعامدىق ماسەلەلەردى شەشۋدە جۇيەلى ءتاسىلدىڭ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋداردى. اتاپ ايتقاندا، ول قوعامدىق كەڭەستەردىڭ قۇرامىن قالىپتاستىرۋ، ولاردى سايلاۋ ءتارتىبى، ماسليحاتتارمەن جانە ەتنومادەني بىرلەستىكتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىن كوتەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قوعام وكىلدەرى قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ كوميتەتتەرى جۇمىسىنا قاتىسا الادى. وسى ورايدا ول قاتىسۋشىلاردى پروبلەمالاردى ايتۋمەن عانا شەكتەلمەي، ولاردى شەشۋدىڭ ناقتى جولدارىن ۇسىنۋعا، سونىڭ ىشىندە زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جونىندە باستامالار كوتەرۋگە شاقىردى.
تالقىلاۋدى جالعاستىرعان عالىم شويكين قوعامدىق باقىلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە، قوعامدىق باقىلاۋ جوبالار اياقتالعاننان كەيىن عانا ەمەس، ولاردى جوسپارلاۋ كەزەڭىنەن، ونىڭ ىشىندە تەحنيكالىق ەرەكشەلىكتەردى ازىرلەۋ بارىسىندا باستالۋى ءتيىس.
قاتىسۋشىلاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن عالىم شويكين مەن نارينە ميكاەليان قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ ارنايى تسيفرلىق پلاتفورماسىن ازىرلەۋ جۇمىستارى تۋرالى اقپارات بەردى. پلاتفورما ەڭ الدىمەن شاعىمدارعا ەمەس، ازاماتتاردىڭ قوعامدىق ماڭىزى بار ۇسىنىستارى مەن يدەيالارىنا باعىتتالماق.
سپيكەرلەردىڭ ايتۋىنشا، جاڭا پلاتفورما قوعام ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان باستامالاردى ۇسىنۋعا، ولاردىڭ قارالۋ بارىسىن باقىلاۋعا جانە ناتيجەلەرى تۋرالى اقپارات الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ ارقىلى ۇسىنىستار تاقىرىپتىق باعىتتار بويىنشا اۆتوماتتى تۇردە جۇيەلەنىپ، قازاقستان حالىق كەڭەسى مۇشەلەرىنە ولاردىڭ كاسىبي قۇزىرەتىنە سايكەس جولدانادى دەپ جوسپارلانۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا پلاتفورما ازىرلەۋ كەزەڭىندە.
سەميناردى قورىتىندىلاعان مودەراتور قۋانىش ماماشەۆ ايتىلعان ۇسىنىستار مەن كوتەرىلگەن پراكتيكالىق ماسەلەلەردىڭ وڭىرلىك دەڭگەيدە جۇمىستى ودان ءارى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
