جۇمىس ساپارى. دۋشانبەگە سوققان رەسەي باسشىسىن تاجىكستان پرەزيدەنتى كۇتىپ الدى

132
Adyrna.kz Telegram
https://www.adyrna.kz/storage/uploads/2anLMCSm5zpY3ffhGgC1hP06dlz4Fz5UDGzngo35.jpg

فوتو: khovar.tj

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين 20 قاراشادا قىتايدان تاجىكستان  استاناسى دۋشانبەگە بارلى. ول قىتايدا ءبىر كۇن بۇرىن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن جانە قحر توراعاسى سي تسزينپينمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن بولاتىن. اۋەجايدا ونى تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون قارسى الدى. «حوۆار» اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، ساپاردىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارى اۋعانستان ماسەلەسىندەگى ىنتىماقتاستىق، وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك جانە ورتالىق ازيا ەلىندەگى رەسەي اسكەري بازاسىنىڭ الداعى قىزمەتى بولماق، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.

پۋتين 18–19 قاراشا كۇندەرى قىتايدىڭ شەنچجەن قالاسىندا وتكەن ازيا-تىنىق مۇحيتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى (اتەس) سامميتىنە قاتىستى. ساپارىنىڭ سوڭعى كۇنى ول اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن جەكە كەلىسسوزدەر وتكىزدى. ودان كەيىن رەسەي، اقش جانە قىتاي باسشىلارىنىڭ العاشقى ۇشجاقتى كەزدەسۋى ءوتتى. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا تاراپتار بەيبىتشىلىك تۋرالى بىرلەسكەن دەكلاراتسيا قابىلداپ، حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن ستراتەگيالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە بەيىلدىلىگىن مالىمدەدى.

كەلىسسوزدەر ۋكرايناداعى سوعىستى رەتتەۋدىڭ ىقتيمال جولدارى تالقىلانىپ جاتقان تۇستا ءوتتى. The Washington Post باسىلىمىنىڭ 14 قاراشاداعى مالىمەتىنشە، ماسكەۋ ءوز تالاپتارىنىڭ قاتارىنا ناتو-نىڭ ۋكراينا مەن شىعىس ەۋروپادا عانا ەمەس، وڭتۇستىك كاۆكاز بەن ورتالىق ازيادا دا كەز كەلگەن اسكەري قىزمەتىن توقتاتۋ تالابىن ەنگىزگەن.

وسىلايشا، ماسكەۋ ۇسىنىپ وتىرعان شارتتار رەسەيدىڭ اسكەري نىساندارى ورنالاسقان ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ دە مۇددەلەرىنە اسەر ەتەدى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ءىرىسى – تاجىكستانداعى رەسەيدىڭ 201-اسكەري بازاسى. دۋشانبەگە اتتانار الدىندا پۋتين بۇل بازانى وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتىڭ ناقتى كەپىلى دەپ اتاپ، ەمومالي راحمونمەن ونىڭ الداعى قىزمەتىنە قاتىستى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا نيەتتى ەكەنىن مالىمدەدى.

كەلىسسوزدەردىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى تاقىرىبى – اۋعانستان ماسەلەسى. پۋتين راحمونعا رەسەي ۇكىمەتتىك دەلەگاتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەمەر الەكسەي وۆەرچۋك باستاعان قۇراممەن 12 قاراشادا كابۋلعا جاساعان ساپارىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى اقپارات بەرمەك. ماسكەۋدىڭ مالىمەتىنشە، ساپار بارىسىندا جالپى سوماسى شامامەن 169 ميلليون دوللار بولاتىن كەلىسىمشارتتار جاساسۋ جونىندەگى نيەتتەر تۋرالى 11 مەموراندۋمعا قول قويىلعان. قۇجاتتار ساۋدا، اۋىل شارۋاشىلىعى، فارماتسەۆتيكا جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى قامتيدى.

ايتا كەتەيىك، 2026 جىلدىڭ العاشقى سەگىز ايىندا رەسەي مەن اۋعانستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى ەكى ەسەدەن استام ءوسىپ، 349 ميلليون دوللاردان استى.

ماسكەۋدىڭ اۋعانستاننىڭ قازىرگى بيلىگىمەن قارىم-قاتىناسىن دامىتۋى بۇل ەلمەن ۇزىن شەكاراسى بار تاجىكستان ءۇشىن تىكەلەي ماڭىزعا يە. الايدا وداقتاستاردىڭ كابۋلعا قاتىستى ۇستانىمدارى ءارتۇرلى. 2025 جىلدىڭ شىلدەسىندە رەسەي «تاليبان» ۇكىمەتىن الەمدە العاش بولىپ رەسمي تۇردە مويىندادى. ال دۋشانبە ساقتىق تانىتىپ، اۋعانستاندا ينكليۋزيۆتى ۇكىمەت قۇرۋ قاجەتتىگىن قولداۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى.

قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنەن بولەك، پرەزيدەنتتەر ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن بىرلەسكەن جوبالاردى دا تالقىلاماق. رەسەي تاجىكستاننىڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. 2025 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2,47 ميلليارد دوللارعا جەتتى.

ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستا ەڭبەك كوشى-قونى دا ماڭىزدى ورىن الادى. رەسەيدە جۇزدەگەن مىڭ تاجىكستاندىق جۇمىس ىستەيدى، ال شەتەلدەن جىبەرىلەتىن اقشا اۋدارىمدارى رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىندا ەلەۋلى ءرول اتقارادى.

ءپۋتيننىڭ تاجىكستانعا بۇعان دەيىنگى ساپارى 2025 جىلدىڭ قازان ايىندا بولعان. سول كەزدە تاراپتار ىنتىماقتاستىق تۋرالى 16 قۇجاتقا قول قويعان. ولاردىڭ قاتارىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىك پەن وداقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن مالىمدەمە، سونداي-اق كوشى-قون، قاۋىپسىزدىك، كولىك جانە ساۋدا سالالارىنا قاتىستى كەلىسىمدەر بار.

201-اسكەري بازا 2004 جىلى تاجىكستان اۋماعىندا كەڭەس داۋىرىنەن بەرى ورنالاسقان موتوسترەلكالىق ديۆيزيا نەگىزىندە قۇرىلعان. ونىڭ بولىمشەلەرى دۋشانبە مەن بوحتار قالالارىندا ورنالاسقان. 2012 جىلدىڭ قازان ايىندا قول قويىلعان كەلىسىمگە سايكەس، رەسەي اسكەري قىزمەتشىلەرى رەسپۋبليكا اۋماعىندا كەمىندە 2042 جىلعا دەيىن بولا الادى.

پىكىرلەر