Qazaqstannyŋ Eŋbek Erı, Halyq jazuşysy Mūhtar Şahanovqa tıl tigızgen Serıkjan Bıläştı AQŞ-taǧy qazaqtar jauapqa tartpaq. Būl turaly Ertenmedia.kz. jariialady, dep habarlaidy "Adyrna".
Aqparatqa säikes, Mūhtar Şahanovtyŋ qazasyna qabyrǧasy qaiysyp otyrǧan qalyŋ jūrtqa Serıkjan Bıläştıŋ sözı qanjardai qadaldy. Ūlt aqyny jer qoinyna endı ǧana tapsyrylǧan sätte aitylǧan auyr, abyroisyz mälımdeme Qazaqstan ǧana emes, şeteldegı qazaq qauymynyŋ da şamyna tigen,.
Älemjelıde taraǧan beinejazbada AQŞ-ta tūratyn Serıkjan Bıläş marqūm Mūhtar Şahanovty tıldedı. Aqynnyŋ şyǧarmaşylyǧyn ışınära moiyndaitynyn jetkızgenımen, jeke ökpesın alǧa tartyp, qaitys bolǧan adamnyŋ artynan öte-möte auyz söz aitty. Halyqty aşyndyrǧan da osy tūs. Jeke dau men eskı renıştı aza üstınde aqtaru qazaqy tanymǧa da, qarapaiym adamdyq qalypqa da syimaidy.
Redaksiiaǧa jetken mälımetke qaraǧanda, AQŞ-ta tūratyn qazaqtar Bıläştıŋ mälımdemesıne bailanysty özara aqyldasa bastaǧan. Äŋgıme äldekımdı qorqytu-ürkıtu nemese tıze batyru turaly emes.
Mäsele qazaq qauymynyŋ atynan betpe-bet sūraq qoiu, onyŋ sözıne moraldyq jäne qoǧamdyq baǧa talap etu.
«Qazaqstannan jyraq jürsek te, qazaqtyŋ ruhani keŋıstıgınen tys qala almaimyz. Bıläş AQŞ-ta tūrsa da, onyŋ sözı Almatydaǧy, Astanadaǧy, Şymkenttegı, Türkıstandaǧy, Niu-Iork pen Uaşingtondaǧy qazaqtyŋ jüregıne bırdei tidı. Amerikadaǧy qazaqtar da Şahanovtyŋ ömırden köşkenın estıp, aza tūtty. Ol tıl, ūlt, ruh, namys degen ölşemmen qatar atalatyn tūlǧa. Sondyqtan marqūmǧa qarata aitylǧan auyr söz kommuniti ışınde jai ǧana «jeke pıkır» retınde qabyldanbai otyr», — deidı osy tūsta äzır atyn atamaudy ötıngen Amerikada tūratyn qazaq azamaty.
Bıläş öz ündeuınde 2019 jylǧy sot dauyn, Şahanovqa degen jeke ökpesın alǧa tartqan. Qazaqtyŋ tanymynda marqūmnyŋ artynan auyr söz aitu eŋ auyr ädepsızdıktıŋ bırı. Tırı kezınde pıkırtalasuǧa, synauǧa, qarsy uäj aituǧa bolady. Al adam dünieden köşıp, el qara jamylǧan şaqta öşpendılıktı jelıge şyǧaru azamattyq pozisiia emes, ruhani jetesızdık.
Amerikadaǧy qazaqtardyŋ aituynşa, Bıläş osy bır näzık şekarany attap-būttap ötken.
«Oǧan (Şahanovqa) Jaratuşynyŋ laǧnetı jausyn» degen Serıkjannyŋ sözı jauapsyz da, jazasyz da qalmauy kerek. Ūlttyq jadyǧa, aza mädenietıne, marqūmǧa qūrmet qaǧidasyna qol salǧan saiasatker jaqyn uaqytta Amerikadaǧy qazaqtardyŋ közıne tıke qarauǧa mäjbür bolady.
Qytaidan köşıp kelgen qandastar da Bıläştyŋ sözınen tüŋılıp otyr. Jelıdegı Serıkjannyŋ syryn bıletın qauymnyŋ pıkırın şolyp şyqqan Ertenmedia osyndai ūiǧarymǧa keldı.
Bıläştyŋ youtube-tegı qalyŋ orman oqyrmany da belsendınıŋ pozisiiasyn qūptamai, negativ pıkır jazuda. Köpşılıktıŋ pıkırınşe, Serıkjannyŋ «kekke malynǧan sözı» älı talaiǧa deiın onyŋ soŋynan eretın bolady.
«Şahanovtyŋ qazasy kezınde Bıläşten saiasi ūstanym sūraǧan joqpyz. El odan qarapaiym ädep, marqūm aldyndaǧy ünsızdık, aza tūtqan jūrtqa qūrmet küttı», — deidı jelıdegı qauym.
AQŞ-taǧy qazaq qauymy Bıläşke bırneşe sūraqty köldeneŋ qoiuǧa tolyq qūqyly. Ol ma, ol aza künı nege mūndai jetesız söz aitty? Jeke renıştı tūtas ūlt qūrmetteitın tūlǧanyŋ qazasymen nege bailanystyrdy? Marqūmnyŋ otbasy, jaqyndary, qalyŋ oqyrmany nege eskerılmedı?
«Mūndai sūraqty zaŋ şeŋberınde, aşyq, mädeniettı türde qoiuuǧa tyrysamyz. Anyǧy, ünsız qalu dūrys emes. Ünsızdık keide beiädep sözdı qalypty närsege ainaldyryp jıberedı. Bıläştıŋ mälımdemesı bır adamnyŋ emosiiasy retınde ötıp ketse, erteŋ kez kelgen tūlǧanyŋ qazasy jeke esep aiyrysuǧa ainaluy mümkın. Qoǧam däl osy tūsta şekara syzuy qajet», — deidı osy tūsta Amerikada qazaq qauymy.
Aita ketelık, Bıläş qazır AQŞ-ta tūrady. Bıraq geoǧrafiia jauapkerşılıktı joimaidy. Älemjelıdegı söz şekara tanymaidy. Demek, onyŋ saldary da şekaraǧa baǧynbaidy.
AQŞ-taǧy qazaqtar Bıläşke ızdeu salyp, män-jaidy öz auzynan sūrauǧa niet bıldırse, mūny qoǧamnyŋ tabiǧi reaksiiasy dep qabyldau kerek. Äŋgıme küş körsetu turaly emes, ruhani esep sūrau turaly bolyp otyr. Şyn mänınde, Serıkjan Bıläştıŋ Şahanovqa qatysty mälımdemesı onyŋ özıne ǧana emes, şeteldegı qazaq belsendılerınıŋ bedelıne de köleŋke tüsırdı. Endı sol orta onyŋ sözın qalai qabyldaitynyn, qandai baǧa beretının körsetuı tiıs.
Älbette, Şahanovtyŋ ömırı men mūrasy bır adamnyŋ ökpesımen ölşenbeidı. Al aza üstınde aitylǧan auyr söz Bıläştıŋ öz beinesın äldeqaida anyq körsetıp berdı. Endıgı sūraq bıreu ǧana: Amerikadaǧy qazaq qauymy osy sözge qandai azamattyq baǧa beredı?
