Foto: Evgenii Razumnyi, Kommersant
Resei men Qyrǧyzstan tarihşylary mektep oqulyqtaryndaǧy tarihi tūjyrymdar men terminologiiany qaita qarau mäselesın talqylap jatyr. Būl turaly Resei äskeri-tarihi qoǧamy ūiymdastyrǧan Resei-Qyrǧyz saraptamalyq-konsultativtık keŋesınıŋ otyrysynda belgılı boldy, dep habarlaidy “Adyrna” ūlttyq portaly «Kommersant» basylymyna sıltep.
Mälımetke säikes, jiynda reseilık tarap Qyrǧyzstannyŋ tarih oqulyqtarynda qoldanylatyn «otarşyldyq» terminınen bas tartudy nemese ony qaita qaraudy ūsynǧan.
Qyrǧyzstandyq tarihşylar būl mäselenı «kürdelı sūraq» dep baǧalap, ony talqylauǧa daiyn ekenderın bıldırdı.
Sarapşylardyŋ pıkırınşe, ekı eldıŋ oqulyqtarynda tarih ärtürlı täsılmen baiandalady: Reseide memlekettık tarihqa basymdyq berılse, Qyrǧyzstanda halyq tarihy aldyŋǧy orynǧa qoiylady. Taraptar būl aiyrmaşylyqtardy jūmsartyp, «ortaq ymyraly tūjyrymdarǧa» kelu qajettıgın atap öttı.
Resei Ǧylym akademiiasynyŋ Şyǧystanu instituty ökılı Andrei Bykov Qyrǧyzstan oqulyqtarynda Resei men qyrǧyz halqynyŋ tarihy jetkılıksız qamtylǧanyn aitty. Sonymen qatar, ol keibır tarihi tūjyrymdarda «naqty qatelıkter men mifologizasiia» bar ekenın atap öttı.
Al Qyrǧyzstan Ūlttyq ǧylym akademiiasy ökılı Abylabek Asankanov reseilık tarihşylardyŋ «qyrǧyz tarihyn basqa türkı halyqtarymen salystyrǧanda jasandy türde tym ejelgı etıp körsetu» turaly pıkırlerımen kelıspeitının jetkızdı. Onyŋ aituynşa, «qyrǧyz» etnonimı qytai derekterınde b.z.d. III ǧasyrdan bastap kezdesedı.
Negızgı dauly mäselelerdıŋ bırı — būrynǧy KSRO-ǧa berıletın baǧa men «otarşyldyq» terminın qoldanu boldy. Resei tarapy būl termindı jūmsaqtau tūjyrymdarmen almastyrudy ūsynsa, qyrǧyz tarapy tarihi üderısterdı joqqa şyǧarmau qajet ekenın mälımdedı.
Nätijesınde taraptar tarihi közqarastardy jaqyndatu, oqulyqtardaǧy qaişylyqty tūjyrymdardy azaitu jäne yntymaqtastyqty jalǧastyru jönınde kelısımge keldı. Resei tarapy bolaşaqta oqulyqtarǧa özgerıster engızıluı mümkın ekenın de habarlady.
