پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ قر پرەزيدەنتى جانىنداعى شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ ارالىق وتىرىسىن وتكىزدى. ينۆەستورلاردى قولداۋ جانە قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق شەشىمدەردى كەڭىنەن قولدانا وتىرىپ، جاڭا بۋىننىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەرىن بىرلەسىپ قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا پرواكتيۆتى ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى ەنگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزۋدە. جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ جانە تسيفرلىق ترانسفورماتسيا ۇلتتىق باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندالدى. قويىلعان مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ينستيتۋتسيونالدىق قۇرىلىم قالىپتاستىرىلدى: حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن جي دامىتۋ جونىندە پرەزيدەنت جانىنداعى كەڭەس قۇرىلىپ، تسيفرلىق شتاب جۇمىس ىستەيدى. تسيفرلىق كلاستەردى نىعايتۋ ءۇشىن حالىقارالىق Alem.ai جي ورتالىعى اشىلدى، سونىمەن قاتار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار، ونىڭ ىشىندە «دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعى القابى» مەن Astana Hub ەكوجۇيەسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. تەحنولوگيالىق جوبالاردىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ستارتاپتاردىڭ ۇدەتكىشى رەتىندە ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسيالار قورى ىسكە قوسىلدى. قۇنى $1 ملرد-تان اساتىن Playrix, Mytona جانە NetCracker سياقتى ءىرى كومپانيالار قازاقستاندىق نارىققا ەندى.
«ەل پرەزيدەنتىنىڭ نۇسقاۋلارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ستراتەگيا تسيفرلىق سەكتوردى قارقىندى دامىتۋعا جانە IT قىزمەتتەرى ەكسپورتىنىڭ كولەمىن بيىل $1,2 ملرد-قا دەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. تۇتاستاي العاندا، تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جانە جي دامۋى ءبىز ءۇشىن تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋ، مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋداعى ماڭىزدى ەلەمەنتتەر سانالادى. بۇل رەتتە ۇكىمەت بارلىق سالادا ينۆەستورلارمەن سىندارلى ديالوگ ورناتۋعا اشىق ءارى تابىسقا جەتۋگە جانە ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن شەشىمدەردى بىرلەسىپ تالقىلاۋعا ءازىر», — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ وتىرىستا سويلەگەن سوزىندە.
پرەمەر-مينيستر كەڭەستىڭ 37-ءشى جالپى وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ ناتيجەلەرىن تىڭدادى. 2025 جىلى قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ شەڭبەرىندە ينۆەستورلىق ۆيزا بەرۋدىڭ جاڭا ەرەجەلەرى بەكىتىلدى. شەتەلدىك ازاماتتار ءۇشىن 10 جىلعا دەيىنگى تۇرۋعا رۇقسات بەرۋدى كوزدەيتىن «التىن ۆيزا» ەنگىزىلدى. سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ، سەرتيفيكاتتالعان «بۇلتتى» سەرۆيستەردى پايدالانۋدى رەتتەۋ بويىنشا شارالار قابىلدانىپ جاتقانىن باياندادى. سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە بايلانىستى جاڭا نورمالاردى ءتۇسىندىرۋ جانە شەتەلدىك تاراپتار كوتەرگەن وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ماقساتىندا شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى.
كەڭەستىڭ 38-ءشى پلەنارلىق وتىرىسىنا دايىندىق بارىسى تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ باياندادى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا تسيفرلىق ەلگە اينالۋ جولىنداعى قۇقىقتىق جانە تەحنولوگيالىق بازا قالىپتاستى: پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تسيفرلىق كودەكسكە قول قويدى، جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى شەشىمدەر دايەكتى تۇردە ەنگىزىلۋدە، وتاندىق تىلدىك ۇلكەن مودەلدەر مەن مەملەكەتتىڭ تسيفرلىق سەرۆيستەرى دامۋدا. باستى نازاردا ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جانە تسيفرلىق كلاستەردى نىعايتۋ ماسەلەسى تۇر.
وتىرىستا ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ; ەنەرگەتيكا، ەكولوگيا جانە مۇناي-گاز سالاسى ماسەلەلەرى; ەڭبەك زاڭناماسى، ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جانە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋ ماسەلەلەرى; تسيفرلاندىرۋ; دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىس توپتارىنىڭ باياندامالارى تىڭدالدى. تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنى جانە ققس بەيتاراپتىعى، حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ، مۇناي-گاز سەكتورىنداعى مەتان قالدىقتارىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى قوزعالدى، شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن ۆيزالىق قولداۋ، تالىمگەرلىكتى ۇيىمداستىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. كوپشىلىككە ارنالعان «بۇلتتى» سەرۆيستەردى رەتتەۋ ماسەلەسىندە يننوۆاتسيالار مەن قاۋىپسىزدىك اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ۇستاۋ قاجەتتىلىگى ايتىلدى، دەنساۋلىق ساقتاۋ بويىنشا كاسىپتىك دايارلىق، تاعىلىمداما مەن دۋالدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىندا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى.
ينۆەستورلار كوتەرگەن ماسەلەلەر بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا، ەنەرگەتيكا، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ، جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ باسشىلارى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
ەنەرگەتيكا سالاسىنا تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. اۋە ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ اقاۋىن تەكسەرۋدە ءساتتى جۇزەگە اسىپ جاتقان جي-دەفەكتوسكوپياسىنىڭ جوعارى تيىمدىلىگى اتاپ ءوتىلدى. ماسەلەن، پيلوتتىق جوبا اياسىندا 2 كۇن ىشىندە 618 ەتج تىرەگى تەكسەرىلىپ، 2 مىڭنان استام سۋرەت وڭدەلىپ، 7 مىڭعا جۋىق اقاۋ انىقتالعان. تيپتىك ۇلگىدەگى زاقىمدانۋدى تانۋ دالدىگى 98%-عا جەتتى، سونىڭ ىشىندە وقشاۋلاعىشتاردىڭ لاستانۋى مەن شىتىناۋى، تىرەكتەردىڭ دەفورماتسياسى، بەكىتپەلەردىڭ بولماۋى جانە جەلىلەردىڭ ءۇزىلۋ قاۋپى ناقتى انىقتالدى. سونداي-اق تەپلوۆيزيا جانە ليدار جۇيەلەرىن ەنگىزۋ تسيفرلاندىرۋدىڭ اسەرىن كۇشەيتىپ، كەشەندى دياگنوستيكاعا كوشۋگە مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن قاتار جىلۋ جەلىلەرىندە اكۋستيكالىق رەزونانس نەگىزىندە روبوتتاندىرىلعان قۇبىرىشىلىك دياگنوستيكا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل جاڭاشىلدىق قۇبىرلاردى سول كۇيىندە ىشىنەن تەكسەرۋگە جانە جوندەۋ جۇمىستارىن ناقتى قاجەت جەرلەردە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. شىمكەنتتەگى پيلوتتىق جوبا 2025 جىلى 1,2 شاقىرىمدىق جىلۋ جەلىلەرىن تەكسەرۋ كەزىندە 70%-دان استام ۇنەم جاساۋعا بولاتىنىن كورسەتتى. ودان بولەك، گاز سالاسىندا گاز ەسەپتەگىشتەرىنىڭ كورسەتكىشتەرىن فوتوسى بويىنشا اۆتوماتتى تۇردە تانۋ ءۇشىن ءموبيلدى قوسىمشاعا جي كومەكشىسى ەنگىزىلدى. شەشىم وپەراتورلارعا تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتىپ، ادام فاكتورىنا بايلانىستى قاتەلەردى بولدىرماۋدا ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەدى.
شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن اشىق ديالوگ بارىسىندا كوپتەگەن ماسەلەلەر تالقىلاندى.
Marubeni كورپوراتسياسى جاپوندىق كومپانيالاردىڭ جي جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالارعا قاتىسۋىنا، سونىڭ ىشىندە ولاردى الەۋمەتتىك وسال توپتاردى قولداۋ ءۇشىن قولدانۋ مۇمكىندىگىنە قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى Smart Data Ukimet-تە «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» نەگىزىندە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ پراكتيكالىق جاعدايلارىن مىسالعا كەلتىردى، سونداي-اق «الەۋمەتتىك ءامياننىڭ» دامۋىن اتاپ ءوتتى.
Polpharma كومپانياسى پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جالعان ءدارى-دارمەكتەرمەن كۇرەسۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 2024 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ پرەپاراتتاردى مىندەتتى تاڭبالاۋدى جانە نارىقتان ءدارى-دارمەكتەردى ىرىكتەۋدىڭ تاۋەكەلگە باعدارلانعان تەتىگىن ەنگىزۋ جوسپارلارى تۋرالى حابارلادى.
سونداي-اق CNPC, EY, JP Morgan, Kazzinc (Glencore) كومپانيالارى مۇنايدى تاسىمالداۋعا ارنالعان تاريفتەر، دەرەكتەردى لوكاليزاتسيالاۋ جانە ولاردى ترانسشەكارالىق جولمەن بەرۋ جونىندەگى تالاپتاردى جاڭعىرتۋ، تاۋ-كەن-مەتاللۋرگيا كەشەنىندە سالىق سالۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەردى وزەكتەندىردى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدارعا «قازاقستاننىڭ شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسى» قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسىپ بارلىق ايتىلعان ماسەلەلەر مەن ۇسىنىستاردى پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسى اياسىندا قر پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى.
ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ ورتالىق ازيا مەن موڭعوليا بويىنشا باسقارۋشى ديرەكتورى حۋسەين وزحانمەن كەزدەسۋدە قازاقستاننىڭ ەقدب-مەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىگىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى، ونىڭ ىشىندە باسىم سالالار تالقىلاندى. بانك جۇمىسىنىڭ بارلىق كەزەڭىندە ەلىمىزدە $12 ملرد-تان استام سوماعا 345 جوبادان تۇراتىن پۋل قۇرىلعانى اتاپ ءوتىلدى.
حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا فورماتى قارالدى: ەندى جۇمىستى پرەمەر-ءمينيستردىڭ توراعالىعىمەن ۇيلەستىرۋ كەڭەسى رەتتەيتىن بولادى. قر ۇكىمەتىنىڭ بىرلەسكەن باستامالاردى ۇزدىكسىز جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ازىرلىگى اتاپ ءوتىلدى.
Beeline Kazakhstan حولدينگىنىڭ پرەزيدەنتى ەۆگەني ناسترادينمەن كەزدەسۋ بارىسىندا تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى ودان ءارى دامىتۋ جانە قازاقستاندا VEON Group بىرلەسكەن جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. Beeline Kazakhstan كومپانياسىنىڭ 11 ملن-نان استام ابونەنتكە قىزمەت كورسەتۋگە جانە تسيفرلىق ينكليۋزيا مەن تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ جونىندەگى باستامالارعا قاتىسۋعا قوسقان ۇلەسى اتاپ ءوتىلدى.
پرەمەر-مينيستر ۇكىمەتتىڭ قاجەتتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەندىگىن راستادى جانە سالالىق مينيسترلىكتەرگە ايتىلعان ۇسىنىستاردى، سونىڭ ىشىندە جي جانە تسيفرلىق شەشىمدەردى قولدانا وتىرىپ، جاڭا يننوۆاتسيالىق جوبالاردى پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
