جەتىسۋ وبلىسىندا «تازا قازاقستان» باعدارلاماسى بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرىلۋدا. باعدارلاما قالالىق ورتانىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا، ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋعا جانە ساۋلەتتىك كەلبەتتى ساقتاۋعا باعىتتالعان.
وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، 2023–2025 جىلدارى وبلىستا 289 اۋلا اباتتاندىرىلىپ، 233 بالالار جانە سپورت الاڭى سالىندى، سونداي-اق 249 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ شاتىرلارى مەن قاسبەتتەرى جوندەلدى. ال 2026 جىلعا 25 اۋلانى اباتتاندىرۋ، 17 بالالار جانە سپورت الاڭىن سالۋ، سونداي-اق 148 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ شاتىرلارى مەن قاسبەتتەرىن جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ماسەلەن، بۇگىندە تەكەلى قالاسى مەن پانفيلوۆ اۋدانىندا تۇرعىن ۇيلەردىڭ قاسبەتتەرى جاڭارتىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا، تەكەلى قالاسىنداعى اۋەزوۆ كوشەسىندە ورنالاسقان، تۇرعىندار اراسىندا «جاپون ۇيلەرى» دەپ اتالاتىن كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا سالىنعان. ولار قانشالىقتى بەرىك بولعانىمەن، ۋاقىت وتە كەلە جاڭارتۋدى قاجەت ەتەتىن جاعدايدا جەتكەن. قازىرگى تاڭدا بۇل عيماراتتاردىڭ قاسبەتتەرىنە جۇرگىزىلگەن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا ۇيلەكر جاڭا كەلبەتكە ەنۋدە.
قۇرىلىس ۋچاسكەسىنىڭ باسشىسى نۇربول بەككاريموۆتىڭ ايتۋىنشا، جوبا اياسىندا ۇيلەردىڭ تەك سىرتقى كەلبەتىن جاڭارتۋمەن شەكتەلمەي، قۇرىلىمدارى دا نىعايتىلادى.
- ءبىز جۇمىستى ىرگەتاسىنان باستايمىز: ىرگەتاستى كۇشەيتىپ، جاڭا سىلاق ۇزاق تۇرۋى ءۇشىن ارماتۋرالىق تورلاردى قولدانامىز. قازىر بەس ۇيدە قۇرىلىس ساتىلارى ورناتىلدى، ال ەكى ۇيدە ساندىك سۇيىق تراۆەرتيندى پايدالانا وتىرىپ، ارلەۋدىڭ سوڭعى كەزەڭى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ماتەريال ءبىزدىڭ كليماتقا وتە قولايلى، ۇزاققا شىدايدى، كۇنگە ءوڭىن بەرمەيدى جانە عيماراتتارعا كوركەم، ءساندى ءوڭ بەرەدى، — دەدى ول.
№4 ءۇيدىڭ تۇرعىنى، 1954 جىلدان بەرى وسىندا تۇراتىن، قۇرىلىس سالاسىندا كوپ جىلدىق تاجىريبەسى بار تاتيانا زاگۋمەنكونىڭ ايتۋىنشا، جۇمىستار كاسىبي دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋدە.
- مەن مۇنداي جۇمىستارعا ماماننىڭ كوزىمەن قارايمىن، سونداعى بايقاعانىم - قۇرىلىسشىلار ءوز جۇمىسىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. بۇل جاي عانا جەڭىل جوندەۋ ەمەس، ەسكى جابىندارى تولىقتاي الىنىپ، زاماناۋي، ايازعا ءتوزىمدى ماتەريالدار قولدانىلۋدا. ەندى جەتپىس جىل بولعان ۇيلەرىمىز جاڭاراتىن بولدى، بۇل ءبىزدى قۋانتادى، — دەدى ول.
سونداي-اق بالكونداردىڭ سىرتقى كەلبەتى بىرىزدەندىرىلىپ، ىرگەلەس اۋماقتار اباتتاندىرىلۋدا. جۇمىستارعا 27 مامان جانە قاجەتتى ارنايى تەحنيكا تارتىلعان. جوبانى ءۇش-ءتورت اي ىشىندە اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
وسىنداي قاسبەتتەردى جاڭارتۋ جانە اۋماقتاردى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى پانفيلوۆ اۋدانىندا دا جۇرگىزىلۋدە. مۇندا دا نەگىزگى نازار تۇرعىن ۇيلەردىڭ سىرتقى كەلبەتىن جاقسارتۋعا، ولاردىڭ جىلۋ ۇستاۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان.
اتاپ ايتقاندا، جاركەنت قالاسىنداعى جىبەك جولى داڭعىلىندا 1985–1993 جىلدارى سالىنعان كوپقاباتتى 12 تۇرعىن ءۇيدىڭ قاسبەتتەرى مەن شاتىرلارىن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى.
وسى اۋداننىڭ شىعىس بولىگىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنىڭ 40%-ى ورىندالدى: جول جيەگى كەڭەيتىلىپ، اركا ورناتىلدى، تروتۋارلار سالىندى، اعاشتار وتىرعىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا سپورت الاڭىن جانە بالالار ويىن ايماقتارىن سالۋ كوزدەلگەن.
- ءبىزدىڭ ۇيلەرگە 40–50 جىل بولدى، ارينە ۋاقىت وتە ولاردىڭ سىرتقى كەلبەتى دە ەسكىردى، كەيبىر جەرلەردە شاتىرلارى توزدى. سوندىقتان قاسبەتتەر مەن شاتىرلاردى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ باستالعانىنا قۋانىشتىمىز. جاڭارعان ۇيدە تۇرعانعا نە جەتسىن. جۇمىستاردىڭ ءبارى ساپالى ءارى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتالسا ەكەن دەيمىز، — دەدى تۇرعىن دينارا زاكيروۆا.
اتاپ وتسەك، سوڭعى ەكى جىلدا وبلىس ورتالىعى تالدىقورعاندا دا 39 اۋلا اباتتاندىرىلىپ، «ۇلان»، «جۇلدىز» جانە «جەتىسۋ» شاعىناۋداندارىنداعى 20 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قاسبەتتەرى جوندەلدى. اتاپ ايتقاندا، «ۇلان» شاعىناۋدانىندا 14 اۋلا جاڭا كەيىپكە ەندى، ولاردىڭ بارلىعى 1990-جىلداردان بەرى جوندەۋ كورمەگەن. جاڭعىرتۋ يناتيجەسىندە تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى ەداۋىر جاقسارىپ، اۋلالار زاماناۋي ءارى قولايلى بولا ءتۇستى.
جالپى، «تازا قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ارقىلى ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتىپ، ەستەتيكالىق تۇرعىدان تارتىمدى ورتا جاساۋمەن قاتار اباتتاندىرۋعا جۇيەلى كوزقاراس قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
