كونە تۇركى جازبالارىن تىلىنە اۋدارعان تۇڭعىش عالىم

وسىدان 105 جىل بۇرىن بەلگىلى عالىم، پروفەسسور، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى عۇبايدوللا ايداروۆ ومىرگە كەلدى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.

ول 1921 جىلدىڭ 18 ماۋسىمىندا قازىرگى ماڭعىستاۋ وبلىسى تۇپقاراعان اۋدانى سايىن شاپاعاتوۆ اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى ەمىر-تورتى جەرىندە دۇنيەگە كەلگەن. 1934-1935 جىلدارى تۇرىكمەن كسر-ءىنىڭ تاشاۋىز قالاسى پەداگوگيكالىق ۋچيليششەسىنىڭ دايىندىق بولىمىندە ءبىلىم العان. 1935-1937 جىلدارى كراسنوۆودسك قالاسىنداعى باۋمان اتىنداعى تەحنيكۋمىندا وقىعان. 1937-1938 جىلدارى مارى قالاسىنداعى پەداگوگيكالىق ۋچيليششەدە ءبىلىم العان. ەڭبەك جولىن اۋىلداعى جەتىجىلدىق مەكتەپتە مۇعالىم رەتىندە باستاعان. 1940 جىلى اسكەر قاتارىنا الىنىپ، 1944 جىلعا دەيىن ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان. سوعىستان كەيىن بارلىق قاجىر-قايراتىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ارناعان. قاتارداعى مۇعالىمدىكتەن ديرەكتورلىق قىزمەتكە دەيىن كوتەرىلگەن.

1948 جىلى ايداروۆ شىمكەنت وقىتۋشىلار ينستيتۋتىن، 1952 جىلى قازپي-ءدى (قازىرگى قازۇپۋ) بىتىرگەن. ينستيتۋتتىڭ اسپيرانتۋراسىندا وقىپ جۇرگەندە كونە تۇركى جازۋلارىنا دەن قويعان. 1959 جىلدان قازاقستان عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىندا كىشى، اعا عىلىمي قىزمەتكەرى بولعان.

ايداروۆ – 250-دەن استام عىلىمي-زەرتحانا ەڭبەك، ونىڭ ىشىندە 10 مونوگرافيا مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان وقۋلىقتىڭ اۆتورى. ول قازاقتىڭ ۇلى عالىمدارى ءا.مارعۇلان، ا.مەدوەۆ، ق.ساتباەۆ جەتەكشىلىك جاساعان عىلىمي ەكسپەديتسيالار قۇرامىندا زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ناتيجەسىندە «ەسكى تۇركى جازۋى ورحون-ەنيسەي ەسكەرتكىشتەرىندە»، «بىلگە قاعان ءتىلى»، «تونىكوك»، «قۇلشورا»، «قۇتلۇع-قاعان»، «مويىن چور»، «ورحون-ەنيسەي جازۋلارىنىڭ ادەبيەتتەر كورسەتكىشى»، «ورحون ەسكەرتكىشتەرى» اتتى زەردەلى ەڭبەكتەر جازىپ، تۇركولوگيا عىلىمىنا سونى وي، جاڭا تۇجى­رىمدار قوسقان. عۇبايدوللا ايداروۆ عىلىمي ەڭبەكتەرىندە كونە تۇركى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ماتىندەرىن قازىرگى گرافيكا بويىنشا ترانسكريپتسيالاپ، ولاردىڭ ءتىلىن لينگۆيستيكالىق تۇرعىدان جان-جاقتى تالداعان، ەسكەرتكىشتەر ءتىلىنىڭ قازىرگى قازاق تىلىنە جاقىندىعىن زەرتتەپ، دالەلدەگەن.

عالىمنىڭ ەڭبەكتەرى بۇگىندە بەرلين، سوفيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن تۇركيا، ءازىربايجان، تۇرىكمەنستان، وزبەكستان جوعارى وقۋ ورىندارىندا ارنايى ساباق رەتىندە وتكىزىلىپ كەلەدى.