رەسپۋبليكا كۇنى – ەل تاريحىنداعى ايتۋلى بەلەس، ازاتتىققا ۇمتىلعان حالقىمىزدىڭ مەملەكەتتىك دەربەستىك جولىنداعى تاريحي تاڭداۋىن ايعاقتايتىن مەرەكە. بۇل كۇننىڭ ءمانى وتكەندى ەسكە الۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. ول – ەلدىگىمىزدىڭ قادىرىن ءتۇسىنىپ، بۇگىنگى جەتىستىگىمىزدى باعالاپ، كەلەشەك الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى سەزىنەتىن ءسات.
1990 جىلعى 25 قازاندا قابىلدانعان مەملەكەتتىك ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراتسيا قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىككە قاراي جاساعان ماڭىزدى قادامى بولدى. تاريحي قۇجات ەلدىڭ دەربەس دامۋ باعىتىن ايقىنداۋعا جول اشتى. بۇگىندە رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي سول كەزەڭگە قايتا ءۇڭىلۋ – مەملەكەتتىلىكتىڭ قالىپتاسۋ جولىن باعامداپ قانا قويماي، تاۋەلسىزدىكتىڭ مازمۇنىن كۇندەلىكتى ومىرىمىزبەن ساباقتاستىرۋ دەگەن ءسوز.
ەلدىك ۇعىمى ەگەمەندىكپەن عانا ولشەنبەيدى. ونىڭ شىنايى ءمانى قوعامداعى ءوزارا قۇرمەتتەن، زاڭعا مويىنسۇنۋدان، ادال ەڭبەكتەن جانە ورتاق ىسكە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتەن كورىنەدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كوتەرىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتاردى ورنىقتىرۋ، قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ، تازالىق پەن كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ باعىتتارىنىڭ ماڭىزى دا وسىندا.
كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتار – قوعامنىڭ بەرىك ىرگەتاسى. زاڭ ۇستەمدىگى، ازاماتتاردىڭ تەڭدىگى، ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قۇرمەتتەۋ قاعيدالارى كۇندەلىكتى ومىردە جۇزەگە اسقاندا عانا ولاردىڭ ءمانى ارتا تۇسەدى. اتا زاڭعا قۇرمەت ءار ادامنىڭ ءوز قۇقىعىن بىلۋىنەن عانا ەمەس، وزگەنىڭ قۇقىعىن مويىنداۋىنان، قوعامدىق ءتارتىپ پەن ورتاق جاۋاپكەرشىلىكتى ساقتاۋىنان دا بايقالادى.
جاڭا قوعامدىق ەتيكا دا وسىنداي قاراپايىم، بىراق ماڭىزدى ۇستانىمداردان باستالادى. ادالدىق، ادىلدىك، جاۋاپكەرشىلىك، ەڭبەكقورلىق پەن ءوزارا سىيلاستىق قوعامنىڭ قالىپتى قاعيدالارىنا اينالۋى كەرەك. ادامنىڭ مادەنيەتى ونىڭ سوزىمەن عانا ەمەس، ىسىمەن تانىلادى. وزگەنىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ، قوعامدىق ورىندا ءتارتىپ ساقتاۋ، ۇلكەنگە قۇرمەت، كىشىگە ىزەت كورسەتۋ – وركەنيەتتى قوعامنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنەن ورىن الۋعا ءتيىس قۇندىلىقتار.
وسى ورايدا «تازا قازاقستان» باستاماسىنىڭ تاربيەلىك ءمانى زور. تازالىقتى تەك كوشەنى قوقىستان ارىلتۋ نەمەسە اعاش وتىرعىزۋمەن شەكتەۋگە بولمايدى. ول – تۋعان جەرگە جاناشىرلىقپەن قاراۋ، تابيعاتتى قورعاۋ، قوعامدىق مۇلىكتى كۇتىپ ۇستاۋ جانە قورشاعان ورتاعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ مادەنيەتى. تازا ءارى جايلى مەكەن قالىپتاستىرۋ ءار ازاماتتىڭ ءوز اۋلاسىنان، ءوز كوشەسىنەن، ءوز ىسىنە دەگەن ادالدىعىنان باستالادى. ەڭ ماڭىزدىسى – تازالىقتى ناۋقاندىق شارا ەمەس، تۇراقتى ءومىر سالتىنا اينالدىرۋ.
قوعامنىڭ رۋحاني كەمەلدەنۋىندە كىتاپ وقۋ مادەنيەتىنىڭ دە ورنى ەرەكشە. كىتاپ ادامدى ويلانۋعا، ىزدەنۋگە، دۇنيەنى تەرەڭىرەك تانۋعا ۇيرەتەدى. وقۋعا قۇشتار ۇرپاقتىڭ قالىپتاسۋى – وتباسى، مەكتەپ جانە تۇتاس قوعامعا ورتاق مىندەت. بالاعا كىتاپتىڭ قادىرىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، ۇلكەندەردىڭ ءوزى وقۋعا جاقىن بولۋى كەرەك. كىتاپ وقيتىن وتباسىدا بىلىمگە قۇرمەت قالىپتاسىپ، ۇرپاقتار اراسىنداعى رۋحاني ساباقتاستىق نىعايادى.
اقپارات اعىنى كۇشەيىپ، ءتۇرلى پىكىرلەر مەن كوزقاراستار قاتار وربىگەن زاماندا كىتاپ وقۋ ادامنىڭ ويلاۋ قابىلەتىن دامىتىپ قانا قويماي، دەرەكتى سارالاپ، اقيقاتتى ىزدەۋگە دە كومەكتەسەدى. سوندىقتان وقۋ مادەنيەتىن قولداۋ – رۋحاني تاربيە ماسەلەسى عانا ەمەس، قوعامنىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن ارتتىرۋدىڭ دا ماڭىزدى جولى.
اقمولا وبلىسىندا قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ ءمانى دە ورتاق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋمەن تىعىز بايلانىستى. ءارتۇرلى ەتنوستار مەن مادەنيەتتەر وكىلدەرىن بىرىكتىرەتىن ورتاق نەگىز – قازاقستانعا دەگەن قۇرمەت، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك جانە بەيبىت ومىرگە دەگەن ۇمتىلىس. قوعامدىق كەلىسىم ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سەنىم بار جەردە نىعايادى. ول تەك رەسمي كەزدەسۋلەر مەن ءىس-شارالار ارقىلى ەمەس، ادامداردىڭ كۇندەلىكتى قارىم-قاتىناسىنان، ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتىنەن كورىنەدى.
رەسپۋبليكا كۇنى بىزگە ەل بولۋدىڭ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ۇعىندىرادى. تاۋەلسىزدىكتى باعالاۋ – ونىڭ تاريحىن قۇرمەتتەۋ عانا ەمەس، بۇگىنگى قوعامنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋ. ءبىرىمىز ادال ەڭبەگىمىزبەن، ءبىرىمىز قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قوسقان ۇلەسىمىزبەن، ەندى ءبىرىمىز جاس ۇرپاقتىڭ ءبىلىم مەن تاربيە الۋىنا قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى ەلدىكتىڭ نىعايۋىنا قىزمەت ەتەمىز.
ەلدىڭ بولاشاعى ورتاق قۇندىلىقتارعا ادال، سانالى ءارى جاۋاپتى ازاماتتاردىڭ قولىندا. كونستيتۋتسيالىق قاعيدالاردى قۇرمەتتەۋ، جاڭا قوعامدىق ەتيكانى قالىپتاستىرۋ، تازالىق مادەنيەتىن ورنىقتىرۋ جانە كىتاپ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرۋ – ءبىر-بىرىمەن ساباقتاس مىندەتتەر. ولاردىڭ ارقايسىسى ەلدىڭ رۋحاني تۇعىرىن بەكەمدەپ، قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.
رەسپۋبليكا كۇنى – ەلدىك مۇراتتى جاڭعىرتىپ، ورتاق ماقساتتارىمىزدى ايقىندايتىن مەرەكە. ەندەشە، تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن بەرىك ۇستاپ، بىرلىگىمىزدى ساقتاپ، كەلەر ۇرپاققا ءبىلىمدى، مادەنيەتتى، جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى قوعام قالدىرۋ – بارىمىزگە ورتاق پارىز.
مارات وتەگەنوۆ، اقمولا وبلىسى «قوعامدىق كەلىسىم» جانىنداعى عىلىمي-ساراپشىلىق توبىنىڭ توراعاسى.
