Türkıstan oblysy äkımdıgınıŋ qoldauymen «Türkıstan oblysyna Baluan tas sapary» ekspedisiiasynyŋ 1-künı Sairam, Ordabasy audandarynda öttı. Ol ūlttyq bahadürlık mūrany jaŋǧyrtuǧa baǧyttalǧan «QAZAQ KÜŞINIŊ KARTASY» mädeni-tanymdyq jobasy aiasynda jüzege asyryluda. Top jetekşısı «Baluan tas» akademiiasynyŋ prezidentı, küş mädenietın zertteuşı Abylaihan Qalnazarov.
İbragim ata, Qaraşaş ana, Bibıǧiias ana kesenelerıne ziiarat etumen Şymkent qalasynan bastalǧan ıs-şara Sairam audany aumaǧynda jalǧasyn tauyp, Nanjemestıŋ kötergen simvoldyq Baluan tasyn zerttep zerdeleuge ūlasty. Sondai-aq ekspedisiia müşelerı audandaǧy bırqatar öndırıs oryndary ielerınıŋ qonaq etıp şaqyruymen, onyŋ ışınde «GenGroup Qazaqstan» JŞS-nyŋ banan plantasiialaryn aralap, taŋsyq jemıs dämın tatty.
Mūnan ärmen qarai sapar barysynda Ordabasy audanyndaǧy Qajymūqan Mūŋaitpasūly kesenesıne ziiarat etılıp, paluan babanyŋ qaraşaŋyraǧyn ielenıp otyrǧan ūrpaqtary qolyndaǧy jädıgerler zertteu men nasihat nysanyna ainaldy. Atap aitqanda, paluannyŋ arbasynyŋ bel temırı, ojauy, su qūiar ydysy, syrnaiy jäne şabadany qyzyǧuşylyq tudyrdy.
Top müşelerı paluan ūrpaqtary auzynan neşeme tyŋ derekterdı jazyp alyp, jaŋa ǧimaratqa köşıp, körkemdık-tehnologiialyq qūrylymy jaŋǧyrtylǧan Qajymūqan atyndaǧy oblystyq sport muzeiıne bas sūǧyp, mūnda jinaqtalǧan 8 Baluan tastyŋ tarihyna qanyqty. Atap aitqanda, 2 kır tasy, bölşek tas, tomby tas (salmaǧy 350 kelı), diırmen tas (130 kelı), qyzyl diırmen tas (550 kelılık), aq diırmen tas (630 kelı), Baianauyldan kelgen tas (480 kelılık jäne älı de naqtylaudy qajet etedı).
Mysaly, muzei qyzmetkerı Meruert Eskermestıŋ 550 kelılık Qyzyl diırmen tasqa qatysty aitqandary tamaşa derek. Onyŋ sözınşe, bır kezderı Qyzyl-Seŋgır auylynda paluan atanyŋ qolymen köterıp laqtyryp öner körsetken alyp tasy bar ekenı aitylyp qaldy. Auyl tūrǧyny Qalmūrzaev Daniiarbek İsmanūlynyŋ üiınıŋ aulasynda saqtalǧan tasty muzei qyzmetkerlerı äuelı telefon arqyly körıp-bılıp, üi iesımen söilesıp, muzei qoryna beruge rūqsatyn beretının bılıp barǧan. Qajymūqan bır özı köterıp tastaǧan ülkendıgı men auyrlyǧy sonşalyq zor tasty, 6-7 eresek er adam jabylyp jürıp kölıktıŋ teleşkesıne äreŋ tiep alyp kelgen.
Osy oraida atalmyş muzeide jergılıktı ziialylar men sportşylar aldynda «Baluan tas» akademiiasynyŋ kezektı bır jobasy – «Küş leksiiasy» berılıp, Ūly dalanyŋ küş mädenietı men batyr-baluandardyŋ tarihi tızbegı jariialanǧanyn atap ötken jön. Būl qatarda Türkıstan oblysynyŋ beldı jazuşylary – Asan Tūrabaev pen Ileshan Baijanovqa ūlt ruhaniiatyna sıŋırgen eŋbegı üşın «Baluan tas» töselgılerı taǧylyp, «Ruhani paluan» ataq-därejesı berıldı.
«Baluandyq tek qana qara küşpen ölşenbeidı. Onyŋ ruhani jäne qairatkerlık qabattary bar. Baluan tas ta tek qana fizikalyq türde köterılmeidı. Ol da tūtas bır filosofiia bolǧandyqtan, basqa da salalarda simvoldyq tūrǧyda köterıle beredı. Ekı aǧamyzdyŋ atqarǧan ısı jüzdegen adam jūmys ısteitın ülken zertteu instituttaryna bergısız. «Ūlylardyŋ baǧasyn halyq bergenımen, syiyn jeke erler beredı» degen bar. Bızdıkı soǧan işara», – dedı Abylaihan Qalnazarov.
Bügıngı künnıŋ qorytyndysy boiynşa «Qazaq küşınıŋ kartasyna» 1 simvoldyq Baluan tas jäne 8 zattyq Baluan tas jeke-jeke nysandar retınde engızılıp, ärbırınıŋ tolyq maǧūlymaty aqparattar bazasyna tırkeldı.
Aita keteiık, būl sapar 21 nauryzǧa deiın jalǧasady jäne ärmen qarai Bäidıbek, Sozaq, Otyrar, Sauran audandary men Türkıstan qalasynda ötedı. Joba avtory – küş mädenietın zertteuşı, Abylaihan Qalnazarov. Ekspedisiiany «Baluan tas» ūlttyq sport türlerı jäne mädenietı akademiiasy ūiymdastyryp otyr.
Qatysuşylar qūramy öte ırıktelgen. Saparǧa arnaiy jasaqtalǧan «Baluan tas» jurnalister men blogerler pulynyŋ tūraqty ökılderı, ǧalymdar men sportşylar bar. Mysaly, Zeiın Älıpbek bastaǧan tılşıler men blogerler qosyny jäne Serık Erǧali bastaǧan ǧalymdar şoǧyry. Sportşylardy äigılı baluan Arman Süleimen bastap jür.
Taǧy bır aita keterlık jait, «QAZAQ KÜŞINIŊ KARTASY» jobasynyŋ tūsauy byltyr nauryz meiramynda elordada kesılgen bolatyn. Būǧan deiın joba aiasynda Aqtöbe jäne Pavlodar oblystaryna ekspedisiialar ūiymdastyrylyp, alǧaşqy ǧylymi-mädeni derekter jinaqtaldy. Rettık jaǧynan üşınşı Türkıstan baǧyty – jobanyŋ ruhani-tarihi tūrǧydan eŋ maŋyzdy kezeŋderınıŋ bırı. Sonymen qatar būl jolǧy sapar Nauryz meiramy men Türkıstanda ötetın Kökpardan älemdık chempionaty ıs-şarasyna orailastyrylyp otyr.
Jobanyŋ basty maqsaty – qazaqtyŋ dästürlı küş mädenietın zertteu, baluan tastardy ūlttyq mūra retınde jüieleu, olardy zamanaui mädeni ainalymǧa engızu, sondai-aq ūlttyq bıregeilıktı nyǧaitu.
Sonymen, «Baluan tas» saparynyŋ 1-küngı Sairam, Ordabasy audandaryna qatysty qorytyndysy osyndai.
