Jahandyq qauıpsızdık mäselesı XXI ǧasyrda būrynǧydan da özektı bola tüstı. Qaruly qaqtyǧystar, geosaiasi şielenıster, terrorizm men gumanitarlyq daǧdarystar halyqaralyq qauymdastyqty ortaq şeşım ızdeuge mäjbür etude. Osy tūrǧyda bıtımgerşılık bastamalar – tūraqty damudyŋ jäne beibıt qatar ömır sürudıŋ basty qūraly.
Halyqaralyq deŋgeide beibıtşılıktı saqtau missiialaryn üilestıretın negızgı qūrylym – United Nations. Ūiymnyŋ deregıne säikes, bügınde älemnıŋ är aimaǧynda ondaǧan bıtımgerşılık operasiiasy jüzege asyrylyp keledı. Būl missiialarǧa 100 myŋnan astam äskeri qyzmetker, polisiia jäne azamattyq mamandar tartylǧan. Olardyŋ maqsaty – qaqtyǧysty toqtatu, beibıt kelıssözderge jaǧdai jasau jäne beibıt tūrǧyndardy qorǧau.
Qazaqstan da jahandyq qauıpsızdık bastamalarynan şet qalǧan joq. El 2018 jyldan bastap BŪŪ bıtımgerşılık missiialaryna qatysyp keledı. Mysaly, qazaqstandyq äskeri qyzmetşıler Lebanon aumaǧyndaǧy missiia qūramynda qyzmet atqardy. Būl – eldıŋ halyqaralyq jauapkerşılıktı bölısuge daiyn ekenın körsetetın naqty qadam.
Sonymen qatar Qazaqstan iadrolyq qarusyzdanu saiasatyn däiektı türde qoldap keledı. 1991 jyly Semei iadrolyq synaq poligonynyŋ jabyluy jahandyq antiiadrolyq qozǧalysqa serpın berdı. Keiın el iadrolyq qarudan erıktı türde bas tartu arqyly beibıtşılık pen senımge negızdelgen saiasat ūstanatynyn däleldedı.
Bıtımgerşılık bastamalar tek äskeri missiialarmen şektelmeidı. Olar diplomatiialyq dialog, gumanitarlyq kömek, deldaldyq alaŋdaryn ūsynu siiaqty baǧyttardy da qamtidy. Mūndai qadamdar memleketter arasyndaǧy senımdı arttyryp, ūzaq merzımdı tūraqtylyqqa negız qalaidy.
Jahandyq jäne bıtımgerşılık bastamalar – tek saiasi ūstanym emes, adamzat qauıpsızdıgın saqtauǧa baǧyttalǧan ortaq jauapkerşılık. Beibıtşılık jolyndaǧy ärbır bastama halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǧaityp, tūraqty älem qūruǧa yqpal etedı.
