Baiqaǧanym, soŋǧy kezde Aqorda azan-qazan arzan piar men şoudy jinap qoiyp, būryn-soŋdy bolmaǧan suyq pragmatizmge köşude...
Alysqa, barmai-aq atyşuly Klebanovty alaiyqşy. Ekıbastūzdaǧy avariia «eskı Qazaqstannyŋ» monopoliialyq modelınıŋ aqyrǧy infarkty edı ǧoi.
Klebanov siiaqty klandar ondaǧan jyl boiy strategiialyq infraqūrylymdy sülıkşe soryp, artynda tozyǧy 80%-ǧa jetken qazandyqtardy ǧana qaldyrdy. Qazırgı jüie būlarmen eşqandai arzan şou jasaǧan joq. Tap-taza suyq aksionerlık tılde söilestı.
Jylu jelılerı men qazandyqtar memleket baqylauyna qaityp, infraqūrylymdy jaŋartu mındetı men qarjylyq jükteme qaita bölındı. Sodan berı mıne ekı jyl öttı. Oblystardaǧy JEO-lar aiǧai-şusyz, yŋ-şyŋsyz auqymdy rekonstruksiiadan ötıp jatyr.
Toqaev? Toqaev älgı Klebanovtardy türmege jappai, olardy öz aqşasyna özderı qiratqan jüienı jöndeuge mäjbürledı. Biudjetten kök tiyn şyǧyndamai, «eskı Qazaqstannyŋ» ūrlanǧan aqşasyn ūlttyq infraqūrylymdy reanimasiialauǧa jektı.
Astanadaǧy LRT da jemqorlyqtyŋ simvoly sekıldı estılıp, elordanyŋ bedelıne tüsken ülken daq bolatyn. Tıptı qoǧamda «būlardy ma, būlardy sürıp tastau kerek» degen aryz-şaǧym da köbeigen-tın.
Şyny kerek, bıreudıŋ büldırgen, aiaqsyz qaldyrǧan jobasyn qolǧa alyp, soŋyna jetkızu öte-möte qauıptı täuekel. Saiasi tūrǧydan Nazarbaevtan mūraǧa qalǧan monumenttı talqandai salu oŋai bolatyn. Aqyry ne boldy? Toqaev jobany būzǧan joq. Eskı rejimnıŋ soiqan fiaskosy sanalǧan beton baǧandardyŋ qūrylysy sättı aiaqtalyp, qalanyŋ logistikalyq konsepsiiasyn tolyq özgerttı.
Nazarbaev däuırınde AES salu mäselesı 20 jyl boiy köterılıp, soŋy saiasi saudaǧa tırelıp, tūralap tūrdy. Aşyǧynda aitqanda eskı bilık jauapkerşılıktı öz moinyna aludan qoryqty.
Toqaev būl mäselenı de diplomatiialyq süzgıge saldy. Referendum arqyly qoǧamdyq legitimdılık alyp, geosaiasi alyptardyŋ arasyndaǧy bäsekelestıktı Qazaqstannyŋ ūlttyq müddesıne jūmys ıstettı. Aqyr soŋy AES saiasi saudanyŋ taqyryby boludan qalyp, naqty tehnikalyq-strategiialyq josparǧa köştı.
Keşe Almaty men Astananyŋ arasynda jürıp keldım. Jol degen taqtaidai tegıs, jainap jatyr. Otyz jyl boiy sız ben bız qaqsap aityp kelgen auyzsu, jaŋa qazandyqtar, oblysaralyq joldar siiaqty problemalar qazır dabyrasyz atqaryluda. Bektenov ükımetı bırtındep aqşany Astanadan özge şalǧai öŋırlerge, monoqalalardyŋ ışkı infraqūrylymyna būru üstınde.
El osyny kütken edı. Nazarbaev däuırınıŋ negızgı ekpını Astana men Almatyǧa jasalyp, aimaqtardyŋ şikızattyq koloniia retınde, qarausyz qalǧany qalǧany ötırık emes. Tıptı, Qaŋtar oqiǧasy da osy şettetılgen aimaqtardyŋ ortalyqqa degen aşu-yzasynan tuyndaǧanyn moiyndau kerek.
Toq eterın aitqanda, otyz jyl boiy salynbaǧan AES, aiaqsyz qalǧan LRT, tozǧan JEO-lar, joldar, taǧy basqalar eskı rejimnıŋ jauapkerşılıkten qaşyp, bolaşaq bilıktıŋ minasy retınde qaldyryp ketken saiasi mūrasy edı. Qazır osy minalardy ünsız, zalalsyzdandyru prosesı jürude. Prezidenttıŋ infraqūrylymdyq saiasaty nätije berude.
Eŋ bastysy mūnda eşqandai piar, ūran nemese jeke tūlǧanyŋ kultı joq.
Qazandyqtar jaŋartylyp jatyr ma? Jaŋartylyp jatyr. Su tartylyp jatyr ma? Tartylyp jatyr. Bıraq būǧan eşkım «Toqaevtyŋ reformasy» degen lenta bailap, saltanatty jiyn jasap jatqan joq. Jüie dabyra qylmai-aq, öz ışındegı şırıgen tamyrlardy ünsız auystyruda.
Eskı jüienıŋ tūsyndaǧy EKSPO siiaqty piar-jobalarǧa bölıngen trilliondar qazır monoqalalardyŋ qazandyqtaryna, Atyrau men Maŋǧystaudyŋ su qūbyrlaryna, oblysaralyq joldarǧa ketıp jatyr.
Osyǧan qarap aq ülken üidegı qauymnyŋ piar-menedjmentpen bas tartyp, krizis-menedjmentke köşkenın sezesız.
