Reseidegı belgılı saiasattanuşy Arkadii Dubnov Qazaqstan prezidentı Qasym-Jomart Toqaevtyŋ Ombyda Resei prezidentı Vladimir Putinmen kezdesude Ukrainadaǧy soǧysqa qatysty aitqan mälımdemesıne taldau jasady. Onyŋ pıkırınşe, Toqaevtyŋ ündeuı Resei basşylyǧyna ǧana emes, eŋ aldymen AQŞ-qa baǧyttalǧan saiasi signal bolǧan.
Dubnov būl pıkırın YouTube jelısındegı «Newsru. Nepechatnoe» arnasyna bergen sūhbatynda aitty.
Sarapşynyŋ sözınşe, Toqaevtyŋ Resei prezidentıne mūndai mazmūndaǧy pıkırdı alǧaş ret aityp otyrǧany emes. Ol Sankt-Peterburg halyqaralyq ekonomikalyq forumynda Qazaqstannyŋ Donesk pen Luganskıdegı kvazimemlekettık qūrylymdardy moiyndamaitynyn Vladimir Putinnıŋ közınşe aşyq mälımdegenın eske saldy.
«Postkeŋestık keŋıstıkte Resei basşylyǧyna mūndai pıkırdı betıne aityp jürgen sanauly köşbasşylardyŋ bırı – Toqaev», – dedı Dubnov.
«Reseilık BAQ Toqaevtyŋ barlyq sözın jariialamady»
Saiasattanuşynyŋ aituynşa, Reseidıŋ memlekettık aqparat agenttıkterı Toqaevtyŋ söilegen sözınıŋ bırqatar maŋyzdy tūstaryn jariialamaǧan.
«Būl qaqtyǧystyŋ tabiǧaty köpşılıkke, sonyŋ ışınde bızge de tolyq tüsınıktı emes», – degen sözı reseilık aqparat qūraldarynyŋ materialdaryna enbegen.
Dubnovtyŋ pıkırınşe, Resei tarapy būl mälımdemelerdı ädeiı nazardan tys qaldyrǧan.
Sonymen qatar sarapşy Resei prezidentınıŋ baspasöz hatşysy Dmitrii Peskovtyŋ jauabyna nazar audardy.
Peskov Mäskeu qaqtyǧystyŋ «tüpkı sebepterın» jetkılıktı deŋgeide tüsındıre almaǧan boluy mümkın ekenın aityp, būl jūmysty aldaǧy uaqytta «ekı ese qarqynmen» jalǧastyratynyn mälımdegen.
Al Reseidıŋ BAQ-tary Toqaevtyŋ qaqtyǧysty uaqytşa toqtatyp, kelıssözderdıŋ Ystanbūl formulasyna qaita oralu turaly ūsynysyna erekşe män bergen.
Būǧan jauap retınde Peskov Kievtıŋ qazırgı ūstanymyn eskere otyryp, soǧysty «toqtatyp qoiu» mümkın emes ekenın aityp, Mäskeudıŋ Ukraina tiıstı şeşım qabyldasa ǧana qaqtyǧys aiaqtaluy mümkın degen būrynǧy pozisiiasyn qaitalaǧan.
«Būl ündeu eŋ aldymen Trampqa arnaldy»
Arkadii Dubnov Toqaevtyŋ sözı Vladimir Putinge yqpal etu üşın emes, halyqaralyq qauymdastyqqa, äsırese AQŞ prezidentı Donald Trampqa baǧyttalǧan dep esepteidı.
Onyŋ aituynşa, qaqtyǧysty uaqytşa toqtatu mäselesı halyqaralyq deŋgeide būǧan deiın de bırneşe ret köterılgen. Sondyqtan Qazaqstan prezidentınıŋ mälımdemesı Vaşingtonnyŋ nazaryn audaruǧa baǧyttalǧan diplomatiialyq ündeu retınde baǧalanuy mümkın.
Sarapşy sondai-aq Resei aqparat qūraldary Toqaevtyŋ soǧysta qaza tauyp jatqan jastar men Resei men Ukraina halyqtarynyŋ «genofondy» turaly aitqan sözderın de jariialamaǧanyn atap öttı.
Qazaqstan mūnaiyna äser etken jaǧdai
Dubnovtyŋ pıkırınşe, Toqaevtyŋ mūndai mälımdeme jasauyna Ukraina Qaruly küşterınıŋ Kaspii qūbyr konsorsiumynyŋ (KQK) Novorossiisk baǧytyndaǧy mūnai terminaldaryna jasalǧan şabuyldary da äser etken.
“Däl osy baǧyt arqyly Qazaqstan mūnaiynyŋ edäuır bölıgı Europaǧa eksporttalady. Terminaldarǧa töngen qauıpke bailanysty mūnai tieu uaqytşa toqtatylyp, būl Qazaqstan ekonomikasyna eleulı salmaq tüsırgen.
Osy jaǧdai Astanany soǧysty toqtatuǧa şaqyruǧa itermelegen faktorlardyŋ bırı boluy mümkın», - dedı Dubnov.
«Diplomatiialyq mälımdeme äserdı älsırettı»
Sonymen qatar Dubnov Resei BAQ-tarynyŋ Toqaevtyŋ Qazaqstannyŋ qaqtyǧysty retteude deldal boluǧa niettı emes ekenın jäne Reseidıŋ «ūly memleket» retınde būl mäselenı deldalsyz-aq şeşe alatynyn aitqan sözderın keŋınen taratqanyn atap öttı.
Sarapşynyŋ pıkırınşe, däl osy diplomatiialyq tūjyrym Prezidenttıŋ soǧysty toqtatu qajettıgı turaly aitqan özge mälımdemelerınıŋ äserın bırşama bäseŋdetken.
Dubnov sondai-aq qazırgı jaǧdaida Mäskeu men Kievtıŋ özara senımge negızdelgen tıkelei diplomatiialyq bailanysy joq ekenın aityp, qaqtyǧystyŋ taǧdyryna yqpal ete alatyn negızgı syrtqy küş retınde AQŞ-ty atady. Onyŋ pıkırınşe, sondyqtan Toqaevtyŋ Ombydaǧy mälımdemesın tek Kremlge jasalǧan ündeu retınde baǧalau dūrys emes.
