Türkiia Resei men Ukrainaǧa Qara teŋızdegı kommersiialyq kemelerge jasalatyn şabuyldarǧa moratorii engızuge mümkındık beretın arnaiy tetık qūrudy ūsyndy. Qazır Ankara Mäskeu men Kievtıŋ resmi jauabyn kütıp otyr. Būl turaly Türkiianyŋ Syrtqy ıster ministrı Hakan Fidan mälımdedı, dep habarlaidy "Adyrna".
Fidannyŋ aituynşa, soǧys qimyldary tek qūrlyq aumaǧymen şektelmei, Qara teŋızge de taralǧan. Onyŋ sözınşe, qaqtyǧystyŋ alǧaşqy kezeŋderınde porttar men äskeri kemeler nysanaǧa alynǧan bolsa, qazır kommersiialyq kemeler de qauıpke ūşyrap otyr.
«Sondyqtan azamattyq kemelerge şabuyl jasauǧa moratorii engızuge mümkındık beretın mehanizm qajet», – dedı Türkiia Syrtqy ıster ministrı.
Fidannyŋ mälımetınşe, ūsynysty Ukraina tarapy äzırlegen, al Türkiia ony Resei ökılderıne jetkızgen. Qazır Ankara Mäskeudıŋ resmi jauabyn kütude. Alaida ministr Reseidıŋ naqty qaşan jauap beretının aitqan joq.
Bastama soǧysty tolyq toqtatudy nemese maidan şebıne qatysty kelısımdı qarastyrmaidy. Negızgı maqsat – azamattyq flotty äskeri nysandar qatarynan şyǧaryp, kommersiialyq kemelerdıŋ qauıpsız qozǧalysyn qamtamasyz etu.
Hakan Fidan mūndai ışınara kelısımderge qol jetkızuge mümkındık bar ekenın būǧan deiın de aitqan. 2026 jylǧy 16 şıldede Kievte ötken baspasöz mäslihatynda ol teŋızdegı qauıpsızdık pen energetika salalarynda moratorii engızudı ūsynǧan bolatyn.
Ukraina būl bastamany qoldap otyr. Sonymen qatar Kiev Vaşingtonmen kelıssözderden keiın Kaspii Qūbyr Konsorsiumynyŋ (KQK) infraqūrylymyna jäne Reseimen bailanysy joq keibır kemelerge şabuyl jasamauǧa mındetteme alǧan.
Qara teŋızdegı qauıpsızdık mäselesı Qazaqstan üşın de maŋyzdy. Sebebı eldıŋ mūnai eksportynyŋ 80 paiyzdan astamy Kaspii Qūbyr Konsorsiumy arqyly tasymaldanady.
KQK-nyŋ negızgı teŋız terminaly Novorossiisk maŋynda ornalasqan. Sondyqtan Qara teŋızdegı äskeri qauıptıŋ küşeiuı Qazaqstannyŋ mūnai eksportyna jäne mūnai tasymalynyŋ tūraqtylyǧyna äser etuı mümkın.
Eger taraptar kommersiialyq kemelerge şabuyl jasamau jönınde kelısımge kelse, būl Qara teŋızdegı azamattyq keme qatynasynyŋ qauıpsızdıgın arttyryp, Qazaqstan mūnaiynyŋ älemdık naryqqa üzdıksız jetkızıluıne qatysty täuekelderdı tömendetuı yqtimal.
Äzırge Mäskeudıŋ ūsynysqa resmi jauaby jariialanǧan joq.
