AQŞ prezidentı Donald Tramp Ukraina prezidentı Vladimir Zelenskiimen telefon arqyly söilesu kezınde Reseidıŋ mūnai öŋdeu zauyttaryna jasalyp jatqan ukrainalyq soqqylardy toqtatuǧa şaqyrǧan. Būl turaly Financial Times jäne Axios basylymdary öz derekközderıne süienıp habarlady, dep habarlaidy "Adyrna" ūlttyq portaly VVS-ge sıltep.
AQŞ pen Ukraina bilıgı būl aqparatty resmi türde rastaǧan joq.
Tramp pen Zelenskii 20 qyrküiekte telefon arqyly söilesken. Ukraina prezidentınıŋ aituynşa, taraptar Niu-Iorkte ötetın BŪŪ Bas Assambleiasy aiasynda jeke kezdesuge kelısken.
Financial Times jäne Axios derekközderınıŋ mälımetınşe, telefon äŋgımesınde Tramp Reseidegı dizel otynyn öndıretın mūnai öŋdeu zauyttaryna jasalyp jatqan şabuyldarǧa bırneşe ret toqtalǧan.
FT basylymyna sūhbat bergen joǧary lauazymdy ukrainalyq şeneunıktıŋ aituynşa, AQŞ prezidentınıŋ negızgı nazarynda dizel otyny bolǧan. Onyŋ sözınşe, Tramp Ukraina äskeri küşterıne Reseidegı mūnai nysandaryna drondar men zymyrandar arqyly jasalatyn şabuyldardy toqtatuǧa būiryq beruge şaqyrǧan.
13 qyrküiekte Tramp älemdegı dizel otyny baǧasynyŋ ösuıne Resei-Ukraina soǧysy äser etıp otyrǧanyn aitqan. Ol Zelenskiidı Reseidıŋ dizel öndıruşılerıne jasalǧan şabuyldardy toqtatuǧa şaqyrdy.
Keiın Tramp özınıŋ Truth Social jelısınde Resei men Ukraina energetikalyq infraqūrylymǧa özara şabuyl jasaudy toqtatuǧa kelıskenın jazdy. Alaida būl aqparatty Mäskeu de, Kiev te resmi türde rastaǧan joq.
Ötken jeksenbıde Ukraina äskerı Mäskeudıŋ Kapotnia audanyndaǧy mūnai öŋdeu zauytyna soqqy jasaǧan. Resei bilıgı būl şabuyldy Mäskeuge soǧys bastalǧaly jasalǧan eŋ auqymdy şabuyldardyŋ bırı dep atady.
Düisenbı künı Tramp Ukrainadaǧy soǧysqa bailanysty Reseidıŋ dizel önerkäsıbındegı jaǧdaiǧa taǧy da toqtaldy. Ol Reseidegı bırqatar dizel öndıretın käsıporyndardyŋ şabuyldardan keiın uaqytşa jūmys ıstemei tūrǧanyn jazdy.
Tramptyŋ aituynşa, Resei-Ukraina soǧysy älemdık naryqqa da äser etıp otyr.
Dizel baǧasynyŋ ösuıne ne äser ettı?
Resei tamyz aiynyŋ soŋynda dizel otynyn eksporttauǧa qoiylǧan şekteudı 30 qyrküiekke deiın ūzartty. Būl tyiym alǧaş ret 8 şıldede engızılgen bolatyn. Onyŋ sebepterınıŋ bırı retınde Reseidegı janarmai tapşylyǧy ataldy.
Ekonomikalyq sarapşylar dizel otyny men mūnai baǧasynyŋ ösuıne bırneşe faktor äser etıp otyrǧanyn aitady. Olardyŋ bırı – Resei mūnai öŋdeu infraqūrylymyna jasalǧan ukrainalyq şabuyldar.
Sonymen qatar Parsy şyǧanaǧyndaǧy mūnai jetkızılımıne qatysty qiyndyqtar da älemdık naryqqa yqpal ettı. Būǧan AQŞ pen İzraildıŋ İranǧa qarsy äskeri äreketterı jäne Ormuz būǧazyndaǧy jaǧdai sebep bolǧany aityldy.
Älemde täulıgıne şamamen 30 million barrel dizel otyny tūtynylady. Būǧan deiın onyŋ 7–8 million barrelı teŋız arqyly importtalǧan. İmporttyŋ şamamen 20%-y Taiau Şyǧysqa, al 10%-ǧa juyǧy Reseige tiesılı bolǧan.
FT basylymyna sūhbat bergen ukrainalyq şeneunıkterdıŋ bırı Tramptyŋ Reseige qarsy jaŋadan qabyldanǧan sanksiialardy qoldanu mäselesınde asyqpai otyrǧan boluy mümkın ekenın aitty.
Onyŋ pıkırınşe, Vaşington sanksiialardy Ukrainaǧa qysym jasap, Resei aumaǧyndaǧy mūnai nysandaryna jasalatyn şabuyldardy toqtatuǧa yqpal etu üşın paidalanuy yqtimal.
Sonymen bırge şeneunık AQŞ sanksiialardy Mäskeuge qysym körsetu qūraly retınde de qoldanuy mümkın ekenın joqqa şyǧarmaǧan.
