Foto: Getty Images
Oŋtüstık Afrika Respublikasynan şyqqan zaŋger Navanethem «Navi» Pillei 2026 jylǧy Nobel beibıtşılık syilyǧyna ie boldy. Ol halyqaralyq qūqyqty damytuǧa, äskeri qylmystar men genosidke qarsy küreske qosqan ülesı üşın marapattaldy. Būl turaly VVS jazdy, dep habarlaidy “Adyrna”.
Norvegiianyŋ Nobel komitetı Pilleidıŋ halyqaralyq qūqyqtyŋ bedelın arttyrudaǧy eŋbegın erekşe atap öttı. Komitet ökılderınıŋ pıkırınşe, soǧystar men qaruly qaqtyǧystar köbeigen qazırgı kezeŋde halyqaralyq qūqyq beibıtşılık pen qauıpsızdıktı qamtamasyz etudıŋ negızgı tetıkterınıŋ bırıne ainaldy.
1941 jyly 23 qyrküiekte Oŋtüstık Afrika Respublikasynda düniege kelgen Navi Pillei 1967 jyly Natal provinsiiasynda jeke zaŋgerlık täjıribesın aşqan alǧaşqy aq näsıldı emes äiel boldy. Ol aparteidke qarsy küresuşılerdı qorǧap, bilık tarapynan jasalǧan azaptau men adam qūqyqtarynyŋ būzylu derekterın jariia etuge atsalysty.
Pillei eŋbek jolynda Oŋtüstık Afrikanyŋ Joǧarǧy sotynda, Ruanda jönındegı halyqaralyq qylmystyq tribunalda jäne Halyqaralyq qylmystyq sotta sudia qyzmetın atqardy. Sonymen qatar BŪŪ-nyŋ Adam qūqyqtary jönındegı joǧarǧy komissary boldy. Ol halyqaralyq qūqyq pen adam qūqyqtaryn qorǧau salasyndaǧy täjıribesımen tanylǧan.
Biylǧy Nobel beibıtşılık syilyǧyna 287 adam men ūiym ūsynylǧan. Ümıtkerlerdıŋ esımderı 50 jyl boiy qūpiia saqtalatyndyqtan, olardyŋ tolyq tızımı jariialanbaidy.
Soŋǧy jyldary būl marapatqa adam qūqyqtaryn qorǧauşylar, beibıtşılık qozǧalystary men halyqaralyq ūiymdar ie bolyp keledı. 2025 jyly Nobel beibıtşılık syilyǧy Venesuela oppozisiiasynyŋ jetekşısı Mariia Korina Machadoǧa berılgen.
Nobel beibıtşılık syilyǧynyŋ laureaty diplommen, altyn medalmen jäne 1,2 million dollar kölemındegı aqşalai syiaqymen marapattalady.
