ساۋ ءتىس – تەك ادەمى كۇلكى عانا ەمەس، ول ادامنىڭ ءومىر ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماڭىزدى فاكتور. ءتىس اۋرۋى دۇرىس تاماقتانۋعا، انىق سويلەۋگە، ءتىپتى ەڭبەك ونىمدىلىگىنە دە كەرى ىقپال ەتەدى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى اۋىز قۋىسىنىڭ اۋرۋلارىن جۇرەك-قان تامىرلارى دەرتتەرىمەن، قانت ديابەتىمەن جانە پسيحولوگيالىق جاي-كۇيمەن بايلانىستىرادى. وسى تۇرعىدان العاندا، قازاقستان مەن اقش-تا ستوماتولوگيالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن سالىستىرۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قاراپايىم ادامنىڭ ومىرىنە قالاي اسەر ەتەتىنىن ايقىن كورسەتەدى.
قازاقستاندا ستوماتولوگيالىق قىزمەت رەسمي تۇردە مەديتسينالىق كومەكتىڭ ءبىر بولىگى سانالسا دا، ونىڭ باسىم بولىگى اقىلى نەگىزدە كورسەتىلەدى. مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە ءتىس ەمدەۋ قىزمەتتەرى شەكتەۋلى: نەگىزىنەن بالالارعا، جۇكتى ايەلدەرگە جانە الەۋمەتتىك وسال توپتارعا عانا قولجەتىمدى. ال ەرەسەك تۇرعىنداردىڭ كوپشىلىگى ءتىس دارىگەرىنە بارۋ ءۇشىن جەكە كلينيكالارعا جۇگىنۋگە ءماجبۇر. بۇل جاعداي كوپتەگەن ادامدار ءۇشىن ەلەۋلى قارجىلىق كەدەرگىگە اينالىپ وتىر. سونىمەن قاتار، ايماقتاردا ساپالى ستوماتولوگيالىق قىزمەتتىڭ تاپشىلىعى ماسەلەنى ودان ءارى كۇردەلەندىرەدى: بىلىكتى ماماندار مەن زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار كوبىنە ءىرى قالالاردا شوعىرلانعان.
سۋرەت 2. ءتىس ەمدەۋ بولمەسى (دەۆيس، كاليفورنيا، اقش)
اقش-تا ستوماتولوگيالىق كومەك جۇيەسى مۇلدە وزگەشە ۇيىمداستىرىلعان. ەلدە ستوماتولوگيا جالپى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە تولىق كىرمەيدى جانە كوبىنە جەكە ساقتاندىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. جەكە ستوماتولوگيالىق ساقتاندىرۋى بار ازاماتتار جوسپارلى تەكسەرۋلەردەن ءوتىپ، پروفيلاكتيكالىق جانە ەمدىك قىزمەتتەردى سالىستىرمالى تۇردە وڭاي الا الادى. ال ساقتاندىرۋى جوق نەمەسە تابىسى تومەن ادامدار ءۇشىن ءتىس دارىگەرىنە بارۋ ايتارلىقتاي قارجىلىق سالماق تۇسىرەدى. كەي جاعدايلاردا ءبىر عانا ءتىستى ەمدەۋدىڭ ءوزى جۇزدەگەن، ءتىپتى مىڭداعان دوللار تۇرۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار، اقش-تا الەۋمەتتىك كلينيكالار مەن ۋنيۆەرسيتەتتىك ستوماتولوگيالىق ورتالىقتار جۇمىس ىستەيدى. بۇل مەكەمەلەردە قىزمەت قۇنى تومەن نەمەسە تەگىن كورسەتىلەدى. الايدا مۇنداي ورتالىقتاردا ۇزاق كەزەك كۇتۋ، قابىلداۋ ۋاقىتىنىڭ شەكتەۋلى بولۋى سياقتى قيىندىقتار ءجيى كەزدەسەدى. ياعني جۇيە بار بولعانىمەن، وعان قول جەتكىزۋ ءاردايىم وڭاي ەمەس.
سۋرەت 3. مەملەكەتتىك ءتىس ەمدەۋ كلينيكاسى (ۆۋدلەند، كاليفورنيا، اقش)
ەكى ەلدى سالىستىرا وتىرىپ، باستى ايىرماشىلىق ستوماتولوگيالىق جۇيەنىڭ قۇرىلىمىندا ەمەس، قىزمەتتىڭ ناقتى قولجەتىمدىلىك دەڭگەيىندە ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. قازاقستاندا قىزمەت باعاسى سالىستىرمالى تۇردە تومەن بولعانىمەن، مەملەكەتتىك قولداۋ جەتكىلىكسىز. ال اقش-تا تەحنولوگيا مەن قىزمەت ساپاسى جوعارى بولعانىمەن، قارجىلىق توسقاۋىل ايقىن سەزىلەدى. ناتيجەسىندە ەكى ەلدە دە ستوماتولوگيالىق كومەك بارلىق تۇرعىندار ءۇشىن بىردەي قولجەتىمدى دەپ ايتۋ قيىن.
بۇل سالىستىرۋ ءبىر ماڭىزدى قورىتىندىعا جەتەلەيدى: ستوماتولوگيا – تەك جەكە ادامنىڭ ماسەلەسى ەمەس، قوعامدىق دەنساۋلىقتىڭ اجىراماس بولىگى. سوندىقتان ءتىس ەمدەۋدى «قوسىمشا قىزمەت» رەتىندە ەمەس، الدىن الۋ مەن جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى رەتىندە قاراستىرۋ اسا قاجەت. ويتكەنى ساۋ ءتىس – ساۋ قوعامنىڭ ايناسى.
رايحان ەركەباي،
مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى،
«بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەندياتى،
كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتى، دەۆيس، اقش
