ازاماتتىق قوعام – بۇل بيلىك پەن بيزنەس اراسىنداعى تاۋەلسىز قوعامدىق ينستيتۋتتار جۇيەسى، ول ازاماتتاردىڭ ءوز مۇددەلەرىن بىلدىرۋگە، قوعامدىق باقىلاۋ مەن الەۋمەتتىك وزگەرىستەرگە قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي قوعام دەموكراتيالىق مەملەكەت قۇرىلىمىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداسى جانە قوعامدىق ديالوگ پەن شەشىم قابىلداۋعا حالىقتىڭ تىكەلەي قاتىسۋىنا جول اشادى.
قازاقستاندا ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى تاۋەلسىزدىك العان 1991 جىلدان بەرى ايتارلىقتاي وزگەرىستەردەن ءوتتى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ۇلتتىق دەڭگەيدە قوعامدىق بىرلەستىكتەر سانى وسە باستادى. 1990-شى جىلداردىڭ باسىندا مۇنداي ۇيىمداردىڭ سانى شامامەن بىرنەشە ءجۇز عانا بولسا، قازىرگى تاڭدا 2023 جىلعى رەسمي دەرەك بويىنشا 23 335 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم (ۇەۇ) تىركەلگەن، ونىڭ 18 204-ءى بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. بۇل كورسەتكىش ەلدەگى ازاماتتىق سەكتوردىڭ كەڭ اۋقىمدى دامىپ جاتقانىن كورسەتەدى.
ۇەۇ قىزمەتىنىڭ باعىتتارى دا ءارتۇرلى: ءبىلىم بەرۋ، سپورت، الەۋمەتتىك وسال توپتاردى قولداۋ، ازاماتتىق قۇقىقتاردى قورعاۋ جانە باسقا سالالار بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن ۇيىمدار بەلسەندى. مىسالى، 20,05 % ۇيىمدار ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋمەن اينالىسادى، ال 15,68 % ءبىلىم، سپورت، عىلىم سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى.
ازاماتتىق قوعامنىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى اسپەكت – ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىگى مەن ۆولونتەرلىك قاتىسۋى. 2024 جىلعى دەرەك بويىنشا قازاقستاندا شامامەن 275 000 ادام ۆولونتەرلىك قىزمەتكە قاتىسادى، ال 755 ۆولونتەرلىك ۇيىم جانە 2 000-نان استام باستاماشىل توپ جۇمىس ىستەيدى. بۇل كورسەتكىش پاندەميا كەزىندە ماماندانعان ەرىكتىلەردىڭ 950 000-نان استام ادامعا قول ۇشىن سوزعان كەزەڭىن ەسكە تۇسىرگەندە، ازاماتتىق بەلسەندىلىكتىڭ ناقتى قانشالىقتى كەڭ ەكەنىن كورسەتەدى.
2020-2026 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەتتىڭ گرانتتىق قولداۋى دا ارتىپ كەلەدى. 2025-2026 جىلدارعا ارنالعان ءتۇرلى گرانتتار مەن جوبالارعا مەملەكەت 104 گرانت ءبولۋ ارقىلى 27 000-نان استام يگى ىستەردىڭ جۇزەگە اسىرىلعانىن حابارلادى. بۇل ازاماتتىق باستامالار مەن قوعامدىق جوبالاردىڭ ءارتۇرلى سالالاردا كەڭىنەن تارالىپ جاتقانىن دالەلدەيدى.
حالىقارالىق باعالاۋ كورسەتكىشتەرى دە ازاماتتىق قوعام قاتىسۋىنىڭ دەڭگەيىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2024 جىلى قازاقستاننىڭ ازاماتتىق قوعامعا قاتىسۋ يندەكسى 0,462 باللدى قۇرادى، بۇل الەمدىك ورتاشا كورسەتكىشتەن تومەن بولسا دا، ەلدەگى ازاماتتاردىڭ قوعامدىق قاتىسۋدىڭ قارقىندى ءوسۋىن ايعاقتايدى.
ازاماتتىق قوعامنىڭ دامۋى تەك ۇيىمداردىڭ كوپتىگىمەن عانا ولشەنبەيدى. ونىڭ قانداي قىزمەت اتقاراتىنى، قانشالىقتى حالىقپەن بايلانىس ورناتاتىنى، مەملەكەتتىك شەشىمدەرگە اسەر ەتۋ مۇمكىندىگى ماڭىزدى. قازاقستاندا ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنا قۇقىقتىق جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن زاڭنامالىق وزگەرىستەر ەنگىزىلۋدە، مىسالى، قوعامدىق بىرلەستىكتەردى تىركەۋ شارتتارى جەڭىلدەتىلگەن.
قورىتا ايتقاندا، ازاماتتىق قوعام قازاقستاندا جىل سايىن كەڭەيىپ، بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلەدى. ۇەۇ سانىنىڭ ارتۋى، ۆولونتەرلىك قىزمەتتەردىڭ ءوسۋى جانە ازاماتتاردىڭ قوعامدىق ومىرگە قاتىسۋىنىڭ جوعارىلاۋى – وسىنىڭ ايقىن كورسەتكىشتەرى. بۇل ۇردىستەر ەلدەگى قوعامدىق سەنىمدى نىعايتۋعا، حالىق پەن بيلىك اراسىنداعى ديالوگتى كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەدى جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ۇردىستەرىنە ناقتى اسەر ەتەدى.
