سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساراپشى اسەل تەمىروۆا «قىز جىبەك» فيلمىندەگى قامزولعا قاتىستى جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ، مادەني قۇندىلىقتاردى قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭنامالار مەن حالىقارالىق نورمالاردىڭ بۇزىلۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا” پورتالى Ulysmedia.kz سايتىنا سىلتەپ.
ونىڭ پىكىرىنشە، بۇيىمعا قاتىستى قۇجاتتاردىڭ بولماۋى — زاڭدىلىققا كۇمان تۋدىرادى. مۇنداي جاعداي حالىقارالىق تاجىريبەدە provenance gap (شىعۋ تەگى بەلگىسىز) دەپ اتالادى جانە بۇل زاڭسىز يەمدەنۋدىڭ بەلگىسى بولۋى مۇمكىن. ءدال وسى كريتەريلەر بويىنشا INTERPOL مەن UNESCO زاڭسىز يەمدەنىلگەن مادەني قۇندىلىقتاردى انىقتايدى.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت مۇلىكتى دۇرىس ساقتاماعان كۇننىڭ وزىندە، بۇل جەكە تۇلعالارعا ونى يەمدەنۋگە قۇقىق بەرمەيدى.
“بۇل – مۇلىكتىك قۇقىقتىڭ بازالىق قاعيداتى. قاراۋسىز قالۋ جەكەشەلەندىرۋ دەگەندى بىلدىرمەيدى”، – دەيدى تەمىروۆا.
ول قازاقستاننىڭ 1970 جىلعى يۋنەسكو كونۆەنتسياسىنا قاتىسۋشى ەكەنىن ەسكە سالدى. بۇل قۇجاتقا سايكەس، مەملەكەتتىك مەكەمەلەر اياسىندا جاسالعان جانە مادەني قۇندىلىعى بار زاتتار ۇلتتىق مۇرا رەتىندە قاراستىرىلادى.
تەمىروۆانىنىڭ پىكىرىنشە، ستاندارتتى تەكسەرۋ ءراسىمى قاجەت.
“مادەنيەت مينيسترلىگى بۇيىمنىڭ شىعۋ تەگىنە قاتىستى رەسمي سۇراۋ جولداۋى ءتيىس. «قازاقفيلم» سوڭعى ونجىلدىقتارداعى ارحيۆتەر مەن ەسەپتەن شىعارۋ اكتىلەرىنە اۋديت جۇرگىزۋى كەرەك. قازىرگى يەسى زاتتىڭ زاڭدى تۇردە الىنعانىن دالەلدەيتىن قۇجاتتاردى ۇسىنۋى ءتيىس”، – دەدى ول.
ەگەر مۇنداي قۇجاتتار بولماسا، تەكسەرۋ اياقتالعانعا دەيىن بۇيىم مەملەكەت قاراۋىنا الىنىپ، ساقتاۋعا بەرىلۋى كەرەك.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ادال ارەكەت بولعان جاعدايدا، يەسى بۇل ماسەلەنى جاريا ەتپەي تۇرىپ-اق مادەنيەت مينيسترلىگىنە جۇگىنۋى ءتيىس ەدى.
تەمىروۆا بايان الاگوزوۆانىڭ ۆيدەوۇندەۋىن تالداي وتىرىپ، قوسىمشا ءبىر جايتتى اتاپ ءوتتى: قامزولدى بەرگەن ايەل بۇرىن «قازاقفيلم» قويماسىندا جۇمىس ىستەگەن.
“مەملەكەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرىنىڭ، ءتىپتى زات قاجەت بولماسا دا، ونى الىپ كەتۋگە قۇقىعى جوق. بۇل مەملەكەتتىك مۇلىكتى ىسىراپ ەتۋ نەمەسە يەمدەنۋ رەتىندە باعالانۋى مۇمكىن”، – دەدى ول.
وسىعان بايلانىستى، ونىڭ پىكىرىنشە، ىسكە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت ارالاسۋى ءتيىس.
تەمىروۆا جۋرناليستىك زەرتتەۋدىڭ ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى.
“مادەني مۇرانى قورعاۋ جۇيەسى دامىعان ەلدەردە مەديا – قوعامدىق باقىلاۋدىڭ نەگىزگى ءارى كەيدە جالعىز قۇرالى”، - دەدى ول.
ەسكە سالساق، «قىز جىبەك» فيلمىندەگى قامزول پروديۋسەر بايان الاگوزوۆانىڭ قولىندا بولعان. ول بۇل بۇيىمدى Instagram پاراقشاسىندا كورسەتىپ، سىيلىق رەتىندە العانىن ايتقان.
بۇل جاعداي قوعامدا ۇلكەن سىن تۋدىردى. كەيىن مادەنيەت مينيسترلىگى «قازاقفيلم» قورىندا تەك ءبىر عانا تۇپنۇسقا قامزول ساقتالعانىن مالىمدەدى. ۆەدومستۆو ونىڭ ۇلتتىق كينو مۇراسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە قورعالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق، ەكىنشى قامزولدىڭ جەكە قولعا قالاي تۇسكەنى انىقتالىپ جاتقانى ايتىلدى. مينيسترلىك «قازاقفيلم» رەكۆيزيتتەر مەن كوستيۋمدەردى جيناۋ، قالپىنا كەلتىرۋ جانە ساقتاۋ جۇمىستارىمەن تۇراقتى تۇردە اينالىساتىنىن، ال بولاشاقتا ستۋديا جانىنان وتاندىق كينونىڭ بىرەگەي ەكسپوناتتارى قويىلاتىن مۋزەي اشۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن حابارلادى.
كەيىن بايان الاگوزوۆا بۇل جاعدايعا پىكىر ءبىلدىرىپ، قامزولعا قاتىستى قىزىعۋشىلىقتىڭ كەنەتتەن ارتقانىنا تاڭ قالعانىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، بۇيىمنىڭ رەسمي مارتەبەسى جوق، ول ەشبىر رەەستردە تىركەلمەگەن جانە ۇزاق ۋاقىت بويى ونى جاي عانا ساقتاپ كەلگەن جەكە ادامنىڭ قولىندا بولعان.
