Sybailas jemqorlyqqa qarsy sarapşy Äsel Temırova «Qyz Jıbek» filmındegı qamzolǧa qatysty jaǧdaidy tüsındırıp, mädeni qūndylyqtardy qorǧau salasyndaǧy zaŋnamalar men halyqaralyq normalardyŋ būzyluy mümkın ekenın aitty, dep habarlaidy “Adyrna” portaly Ulysmedia.kz saityna sıltep.
Onyŋ pıkırınşe, būiymǧa qatysty qūjattardyŋ bolmauy — zaŋdylyqqa kümän tudyrady. Mūndai jaǧdai halyqaralyq täjıribede provenance gap (şyǧu tegı belgısız) dep atalady jäne būl zaŋsyz iemdenudıŋ belgısı boluy mümkın. Däl osy kriteriiler boiynşa INTERPOL men UNESCO zaŋsyz iemdenılgen mädeni qūndylyqtardy anyqtaidy.
Sarapşynyŋ aituynşa, memleket mülıktı dūrys saqtamaǧan künnıŋ özınde, būl jeke tūlǧalarǧa ony iemdenuge qūqyq bermeidı.
“Būl – mülıktık qūqyqtyŋ bazalyq qaǧidaty. Qarausyz qalu jekeşelendıru degendı bıldırmeidı”, – deidı Temırova.
Ol Qazaqstannyŋ 1970 jylǧy IýNESKO konvensiiasyna qatysuşy ekenın eske saldy. Būl qūjatqa säikes, memlekettık mekemeler aiasynda jasalǧan jäne mädeni qūndylyǧy bar zattar ūlttyq mūra retınde qarastyrylady.
Temırovanynyŋ pıkırınşe, standartty tekseru räsımı qajet.
“Mädeniet ministrlıgı būiymnyŋ şyǧu tegıne qatysty resmi sūrau joldauy tiıs. «Qazaqfilm» soŋǧy onjyldyqtardaǧy arhivter men esepten şyǧaru aktılerıne audit jürgızuı kerek. Qazırgı iesı zattyŋ zaŋdy türde alynǧanyn däleldeitın qūjattardy ūsynuy tiıs”, – dedı ol.
Eger mūndai qūjattar bolmasa, tekseru aiaqtalǧanǧa deiın būiym memleket qarauyna alynyp, saqtauǧa berıluı kerek.
Sarapşynyŋ aituynşa, adal äreket bolǧan jaǧdaida, iesı būl mäselenı jariia etpei tūryp-aq Mädeniet ministrlıgıne jügınuı tiıs edı.
Temırova Baian Alagözovanyŋ videoündeuın taldai otyryp, qosymşa bır jaitty atap öttı: qamzoldy bergen äiel būryn «Qazaqfilm» qoimasynda jūmys ıstegen.
“Memlekettık mekeme qyzmetkerınıŋ, tıptı zat qajet bolmasa da, ony alyp ketuge qūqyǧy joq. Būl memlekettık mülıktı ysyrap etu nemese iemdenu retınde baǧalanuy mümkın”, – dedı ol.
Osyǧan bailanysty, onyŋ pıkırınşe, ıske sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmet aralasuy tiıs.
Temırova jurnalistık zertteudıŋ maŋyzyn da atap öttı.
“Mädeni mūrany qorǧau jüiesı damyǧan elderde media – qoǧamdyq baqylaudyŋ negızgı ärı keide jalǧyz qūraly”, - dedı ol.
Eske salsaq, «Qyz Jıbek» filmındegı qamzol prodiuser Baian Alagözovanyŋ qolynda bolǧan. Ol būl būiymdy Instagram paraqşasynda körsetıp, syilyq retınde alǧanyn aitqan.
Būl jaǧdai qoǧamda ülken syn tudyrdy. Keiın Mädeniet ministrlıgı «Qazaqfilm» qorynda tek bır ǧana tüpnūsqa qamzol saqtalǧanyn mälımdedı. Vedomstvo onyŋ ūlttyq kino mūrasynyŋ maŋyzdy bölıgı retınde qorǧalatynyn atap öttı.
Sondai-aq, ekınşı qamzoldyŋ jeke qolǧa qalai tüskenı anyqtalyp jatqany aityldy. Ministrlık «Qazaqfilm» rekvizitter men kostiumderdı jinau, qalpyna keltıru jäne saqtau jūmystarymen tūraqty türde ainalysatynyn, al bolaşaqta studiia janynan otandyq kinonyŋ bıregei eksponattary qoiylatyn muzei aşu josparlanyp otyrǧanyn habarlady.
Keiın Baian Alagözova būl jaǧdaiǧa pıkır bıldırıp, qamzolǧa qatysty qyzyǧuşylyqtyŋ kenetten artqanyna taŋ qalǧanyn aitty. Onyŋ sözınşe, būiymnyŋ resmi märtebesı joq, ol eşbır reestrde tırkelmegen jäne ūzaq uaqyt boiy ony jai ǧana saqtap kelgen jeke adamnyŋ qolynda bolǧan.
