قۇرمانبەك جانداربەكوۆتەن كەيىن اراعا 101 جىل ءسالىپ داستۇرلى ءانشى قايرات قابىشەۆ سەمەيدەگى امىرە قاشاۋباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك فيلارمونيادا 10 ماۋسىم كۇنى وتكەن ەرەكشە ونەر جوباسىندا، 5 ساعات 29 مينۋت بويى ۇزدىكسىز 102 ءداستۇرلى ءاندى شىرقادى. بۇل باستاما GBR (Global Best of Records) حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلىپ، الەمدىك رەكورد رەتىندە تىركەلدى.
«ادىرنا» ءتىلشىسى قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ تۇلەگى، – وسى ونەر يەسىمەن سۇحباتتاسىپ، ونىڭ رەكوردقا جەتۋ جولى، ونەرگە كەلۋ تاريحى، ۇزاق دايىندىق كەزەڭى جانە ۇلتتىق ءان ونەرىن حالىقارالىق دەڭگەيگە تانىتۋداعى ماقساتتارى تۋرالى كەڭىنەن اڭگىمەلەستى. قايرات قابىشەۆ – ايگىلى ءانشى جانىبەك كارمەنوۆتىڭ سوڭعى شاكىرتى.
– 102 ءاندى توقتاۋسىز ورىنداپ، رەكورد ورناتتىڭىز. سول رەكورد ورناعانىن بىلگەن ساتتەگى سەزىمىڭىز قانداي بولدى؟
– ءاندى شىرقاماس ءبۇرىن، ەڭ الدىمەن، ابىروي تۋرالى ويلادىم. رەكوردتان بۇرىن ماعان ماڭىزدىسى – باستاعان ءىستى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋ بولدى.
ارينە، ساحناعا شىققاندا ازداپ قوبالجۋ بولادى. «ايتا الماي قالسام شە؟» دەگەن وي كەلەدى. ويتكەنى بۇل تەك مەنىڭ ەمەس، ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ، وبلىستىڭ، جالپى ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ ورتاق ءۇمىتى ەدى.
بىراق ءان باستالىپ كەتكەننەن كەيىن بار ويىم ونەرگە اۋىستى. ءوزىمدى بايگەگە قوسىلعان تۇلپارداي سەزىندىم. بار كۇشىمدى سالىپ، توقتاۋسىز ورىنداپ شىقتىم.
ال رەكوردتىڭ تىركەلگەنىن، ساراپشىلاردىڭ جوعارى باعاسىن ەستىگەن ساتتەگى قۋانىشىمدى سوزبەن جەتكىزۋ قيىن. ول تەك مەنىڭ جەڭىسىم ەمەس، مەنى قولداعان وتباسىما، تۋعان-تۋىستارىما، دوستارىما جانە بۇكىل ونەرسۇيەر قاۋىمعا ورتاق قۋانىش بولدى.
ء«انىمدى توقسانعا جۋىق ەل تىڭدادى»
– وسى 100 ءاندى ۇزدىكسىز ورىنداۋ يدەياسى قالاي تۋدى؟ بۇل باستاماعا كىم، نە تۇرتكى بولدى؟
– بۇل يدەيا اياق استىنان پايدا بولعان جوق. ءبىز بالا كەزىمىزدەن قۇرمانبەك جانداربەكوۆ اعامىزدىڭ ءجۇز ءان ورىنداعانى تۋرالى اڭگىمەلەردى ەستىپ وستىك. الايدا ول كەزەڭدە قازىرگى تۇسىنىكتەگى رەكورد تىركەۋ جۇيەسى بولعان جوق. مۇنداي باستامالار كوبىنە حالىقتى ونەرگە ۇيىستىرۋ، بەلگىلى ءبىر رۋحاني ماقساتقا قىزمەت ەتۋ نەمەسە مادەني شارالاردى قولداۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىلاتىن.
سوندىقتان بۇرىنعى انشىلەردىڭ ونەر كورسەتۋى بۇگىنگى فورماتتان وزگەشە ەدى. ولار ارنايى رەكورد ورناتۋدى ماقسات ەتپەدى. حالىقتىڭ ورتاسىندا وتىرىپ، ءان ايتىپ، جىر شەرتىپ، ونەردىڭ قادىرىن ارتتىردى.
مەنىڭ ويىمشا، ەگەر سول زاماندا بۇگىنگىدەي حالىقارالىق دەڭگەيدە رەكورد تىركەيتىن جۇيە بولعاندا، عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ، جانىبەك كارمەنوۆ سىندى الىپتاردىڭ تالايى الەمدىك دەڭگەيدەگى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزەر ەدى. ويتكەنى ولاردىڭ تابيعي دارىنى، داۋىس قۋاتى مەن ورىنداۋشىلىق مۇمكىندىگى ەرەكشە بولاتىن.
قازاقتىڭ بۇرىنعى ءان ايتۋ ءداستۇرىنىڭ ءوزى بولەك الەم ەدى. كەشكىسىن مال جايعاسىپ، اۋىل ادامدارى جينالعان سوڭ، قوناق كۇتىلىپ، ءان مەن جىر باستالاتىن. قازىرگى تويلارداعىداي ەمەس، ول كەزدە ونەر كەشتەرى كوبىنە ۇيدە وتەتىن. ءانشى مەن جىرشىنى ارنايى تورگە شىعارىپ، ۇلكەن قۇرمەت كورسەتكەن. ءبىرجان سال مەن اقان سەرى سەكىلدى ونەر يەلەرىنىڭ كەلۋى حالىق ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە سانالعان.ء ان كەشكى ۋاقىتتا باستالىپ، تاڭ اتقانشا جالعاساتىن كەزدەر بولعان. الايدا ول ۇزدىكسىز ورىندالمايتىن. ءان اراسىندا اڭگىمە ايتىلىپ، ءاننىڭ تاريحى شەرتىلىپ، ءتۇرلى تاقىرىپتار قوزعالىپ وتىرعان.
ال مەنىڭ ورىنداۋىمنىڭ ەرەكشەلىگى – ونىڭ زاماناۋي فورماتتا وتۋىندە. بۇل ارنايى ۇيىمداستىرىلعان جوبا بولدى. كونتسەرت زالىندا ءوتتى، حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ساراپشىلار شاقىرىلدى، بارلىق ءراسىم رەسمي تۇردە تىركەلدى.
ەڭ اسەرلى ساتتەردىڭ ءبىرى – ونەر كەشىنىڭ الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە تارالۋى بولدى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ مالىمەتىنشە، بۇل ونەر سايىسىن 90-عا جۋىق ەلدەن كورەرمەن تاماشالاعان. بۇل – قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءان ونەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتەتىن ماڭىزدى كورسەتكىش. زاماناۋي تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا ۇلتتىق ونەرىمىز شەكارا اسىپ، الەمدىك اۋديتورياعا جول تارتتى.
مەنىڭ الدىما قويعان باستى ماقساتىم – ءجۇز ءاندى توقتاۋسىز ورىنداۋ بولدى. كىرىسپەدەن كەيىن بەس جارىم ساعات بويى ءتاپجىلماستان ۇزىلىسسىز ءان ايتتىم. ورنىمنان تۇرعان جوقپىن، دەمالىس العان جوقپىن. بۇل جاعىنان بۇرىنعى ورىنداۋلاردان ەرەكشەلەندى دەپ ويلايمىن.
ال ء«جۇز ءان» سانىنىڭ تاڭدالۋىنا كەلسەك، قازاق ونەرىندە ء«جۇز كۇي تارتۋ»، ء«جۇز ءان ورىنداۋ» سەكىلدى ۇلكەن مەجەلەر بۇرىننان بار. مەن دە وزىمە سونداي بيىك ماقسات قويدىم. ويتكەنى ءجۇز سانى – جاي عانا سان ەمەس، ونەردەگى تاباندىلىق پەن توزىمدىلىكتىڭ بەلگىسى. سوندىقتان بۇل باستاما مەن ءۇشىن تەك رەكورد ورناتۋ ەمەس، قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءان ونەرىنىڭ مۇمكىندىگىن كورسەتۋ، ونىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەۋ جانە ۇلتتىق ونەردى الەمگە تانىتۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولدى.
– ال دايىندىق بارىسى قالاي بولدى؟
– 2014 جىلى سول كەزدەگى شىعىس قازاقستان وبلىسىنا قاراعان، قازىرگى اباي وبلىسىنداعى اباي اۋدانىنا كوشىپ بارعان كەزىمدە «قالامقاس» ءان-بي انسامبلىندە جۇمىس ىستەدىم. نەگىزى ماماندىعىم مۇعالىم بولعانىمەن، ول ۋاقىتتا ۇستازدىقپەن ەمەس، تولىقتاي ونەرمەن اينالىستىم.
انسامبلدە كۇن سايىن جۇيەلى دايىندىق جۇرەتىن. تاڭەرتەڭنەن تۇسكە دەيىن، تۇستەن كەيىن كەشكە دەيىن ءان ايتىپ، داۋىسىمىزدى شىنىقتىراتىنبىز. بۇل مەن ءۇشىن اۋىر جۇمىس ەمەس، كەرىسىنشە، ءان ايتۋ ارقىلى دەمالاتىنمىن.
كۇندەلىكتى جاتتىعۋدىڭ ناتيجەسىندە داۋىسىم بىرتىندەپ قالىپتاسىپ، شىڭدالا ءتۇستى. ارىپتەستەرىم كەيدە قالجىڭداپ: «داۋىسىڭ شارشاماي ما؟» دەپ سۇرايتىن. بىراق مەن تۇراقتى دايىندىقتىڭ ارقاسىندا وعان ابدەن ۇيرەنىپ كەتتىم.
جەتى جىلداي ەڭبەك ەتكەننەن كەيىن ۇلكەن فەستيۆالدەرگە قاتىسا باستادىم. كوكشەتاۋدا وتكەن اقان سەرى مەن ءبىرجان سالعا ارنالعان بايقاۋدا سەمەي اتىنان ونەر كورسەتتىم. سول جەردە ءبىرجان سالدىڭ «سىرعاقتى» ءانىن جانە ابايدىڭ بىرنەشە ءانىن ورىندادىم.
وسىدان كەيىن اۋىلداردى ارالاپ كونتسەرت قويۋ باستالدى. ءار اۋىلدا حالىقپەن جاقىن ارالاسىپ، كونتسەرتتەر كەيدە تاڭعا دەيىن جالعاساتىن. سونداي ساتتەردە
«انىڭىزگە قانباي قالدىق، نەگە كوبىرەك كونتسەرت بەرمەسكە؟» – دەپ ايتاتىندار بولاتىن.
سونداي ساتتەردىڭ بىرىندە مەنىڭ ويىما ۇلكەن يدەيا كەلە قالدى. «نەگە ءجۇز ءان ورىنداپ، رەكورد جاساماسقا؟» دەگەن وي پايدا بولدى. كەيىن بۇل باستاما 2017 جىلى ەكسپو كەزىندە دە كوتەرىلدى، بىراق ول كەزدە رەسمي تىركەۋ مۇمكىن بولمادى.
ۋاقىت وتە كەلە بۇل يدەيا قايتا جاندانىپ وتىردى. بىرنەشە جىلدىق دايىندىقتان كەيىن جوبا ناقتى جۇزەگە اسا باستادى. ۋنيۆەرسيتەت مەرەيتويلارىندا، ءتۇرلى مادەني ءىس-شارالاردا سىناق رەتىندە ورىندالىپ ءجۇردى.
اقىرىندا بارلىق قۇجاتتار راسىمدەلىپ، رەسمي تۇردە بەكىتىلدى. مادەنيەت باسقارماسى مەن ءتيىستى ورگاندار قولداۋ كورسەتتى. وسىلايشا جوبا ۇلكەن كونتسەرتكە ۇلاستى.
مەن ءوز ماماندىعىمدى شىن جۇرەكتەن جاقسى كوردىم. ءان شىرقاۋ مەن ءۇشىن تەك ونەر ەمەس، دەمالىس، تىنىعۋ ءتاسىلى بولدى. كۇن بويى شارشاپ كەلگەندە، كەشكە دومبىرامدى الىپ، ءان شىرقاسام، بارلىق شارشاۋىم باسىلىپ، قايتا كۇش جينايتىنمىن.
«120 انگە دەيىن ورىنداعىم كەلگەن...»
– 5 ساعاتتان استام ۋاقىت بويى ساحنادا ۇزدىكسىز ءان ايتۋ فيزيكالىق ءارى پسيحولوگيالىق تۇرعىدان قانشالىقتى قيىن بولدى؟ ەڭ اۋىر ءسات قايسى ەدى؟
– ساحناداعى ەڭ قيىن ءسات – العاشقى مينۋتتار بولدى. كونديتسيونەر قوسىلىپ تۇرعاندىقتان، داۋىس بىردەن اشىلا قويمادى. داۋىسىم قارلىققاننان، ۇيىمداستىرۋشىلار «قايرات كوپكە بارمايدى» دەپ ويلاعان. بايگە اتتارى سەكىلدى دەنەمنەن تەر شىقپاعان سوڭ، بىردەن قىزا المادىم. كەيىن سالقىنداتقىشتى ءوشىردى مە، الدە شابىتتانا ءتۇستىم بە، دەنەم قىزىپ، داۋىس تا اشىلىپ، كونتسەرت ءوز ارناسىمەن كەتتى.
كورەرمەننىڭ ىقىلاسى ەرەكشە بولدى. سول ەنەرگيا مەنى شابىتتاندىرىپ، كونتسەرتتى توقتاۋسىز جالعاستىرۋعا كۇش بەردى.
نەگىزى 25 ءان ورىنداعاننان كەيىن، 15 مينۋت دەمالىپ وتىرۋ كەرەك دەگەن. بىراق مەن دەمالعان جوقپىن. 5 ساعات 29 مينۋتتا 100 ءان ورىنداپ، ارتىنان تاعى ەكى ءان ورىنداپ جىبەردىم. ءتىپتى، 120 انگە دەيىن اپارايىن دەگەنمىن. بىراق ساراپشىلار مەنىڭ جاعدايىمدى ويلاپ، ساحناعا شىعىپ، توقتاتتى.
– ورىنداعان 102 ءاننىڭ رەپەرتۋارىن قالاي تاڭدادىڭىز؟ اندەردى ىرىكتەۋدە قانداي قاعيداتتاردى ۇستاندىڭىز؟
– مەن نەگىزىنەن حالىقتىق جانە كلاسسيكالىق مۇراعا سۇيەندىم. رەپەرتۋاردىڭ باسىم بولىگى – قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءان ونەرى مەن ادەبي-مۋزىكالىق مۇرادان قۇرالدى.
اتاپ ايتقاندا، جاياۋ مۇسا، ءبىرجان سال، اقان سەرى، اباي قۇنانبايۇلى، شاكارىم قۇدايبەردىۇلى، احمەت بايتۇرسىنۇلى، ساكەن سەيفۋللين، ماعجان جۇماباەۆ، كەنەن ازىرباەۆ، اسەت نايمانباەۆ، قاسىم امانجولوۆ، مەيرامبەك جانبولاتوۆ سىندى ۇلت رۋحانياتىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تۇلعالاردىڭ اندەرىن ورىندادىم.
رەپەرتۋار تاڭداۋداعى باستى قاعيداتىم – ۇلتتىق بولمىستى ساقتاۋ، حالىقتىڭ جۇرەگىنە جاقىن، تەرەڭ مازمۇندى جانە رۋحاني سالماعى بار شىعارمالاردى عانا الۋ بولدى. ءار ءاننىڭ ءوز تاريحى، ءوز ءمانى بولۋى مەن ءۇشىن ماڭىزدى ەدى.
تەك كەيىنگى كەزەڭدە عانا حالىقتىق ستيلگە جاقىن، تابيعي اۋەزى ساقتالعان مەيرامبەك جانبولاتوۆتىڭ ءانىن قوستىم. ونىڭ ورىنداۋ مانەرى دە ءداستۇرلى ءان ونەرىنىڭ تابيعاتىنا ۇيلەسىپ تۇرعاندىقتان، رەپەرتۋاردىڭ تۇتاستىعىن بۇزعان جوق.
– ورىنداعان 102 ءاننىڭ ىشىندە جۇرەگىڭىزگە ەڭ جاقىنى قايسى؟
– شىنىمدى ايتسام، ءبىر عانا ءاندى ءبولىپ-جارۋ قيىن. ورىنداعان اندەرىمنىڭ ءبارى دە جۇرەگىمە جاقىن. اسىرەسە، حالىق اندەرى مەن ۇستازىم جانىبەك كارمەنوۆتىڭ رەپەرتۋارىنداعى شىعارمالاردى ورىنداۋعا ەرەكشە ءمان بەردىم.
ءار ءاننىڭ ءوز تاريحى، ءوز تاعدىرى بار. سوندىقتان ولاردىڭ بارلىعى دا قۇندى. مەن ءۇشىن ەڭ باستىسى – ءاندى شىنايى جەتكىزۋ. ءان ايتقاندا ءوزىم راحاتتانسام، تىڭدارمانعا دا سول اسەر جەتەدى دەپ ويلايمىن.
«حالىق ءانىنىڭ دەڭگەيى تاعى ءبىر مارتە دالەلدەندى»
– ەگەر بۇل رەكورد الەمدىك دەڭگەيدە مويىندالسا، ونىڭ قازاق ونەرىنە قانداي پايداسى بولۋى مۇمكىن؟
– بۇل – ۋاقىت كورسەتەتىن دۇنيە. بىراق ەڭ باستىسى، وسى جوبا ارقىلى قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءان ونەرىنىڭ مۇمكىندىگى تاعى ءبىر مارتە دالەلدەندى.
كوپشىلىك بەس جارىم ساعات بويى ورنىنان تۇرماي، ءجۇز ءاندى ۇزدىكسىز ورىنداۋعا بولادى دەپ ويلاعان جوق. ءبىز سونى ىسپەن دالەلدەدىك. بۇل – تەك مەنىڭ جەتىستىگىم ەمەس، قازاق ءانىنىڭ قۋاتىن كورسەتەتىن ناتيجە.
قازىر كوپتەگەن ونەر ادامدارى حابارلاسىپ، «حالىق ءانىنىڭ دەڭگەيى تاعى ءبىر مارتە دالەلدەندى» دەپ ايتىپ جاتىر. بۇل – مەن ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش.
الداعى ۋاقىتتا وسى باستاماعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ، ءارى قاراي جالعاستىراتىن ازاماتتار تابىلىپ جاتسا، ونىڭ پايداسى ودان سايىن ارتا تۇسەدى دەپ ويلايمىن.
اۋلەتتەن دارىعان ونەر
– اعا، ءوزىڭىز تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز. ونەرگە كەلگەن جولىڭىز قالاي باستالدى؟ ءداستۇرلى انگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىڭىز قايدان پايدا بولدى؟
– ونەر جولىنا كەلۋىمە ەڭ الدىمەن وسكەن ورتام اسەر ەتتى دەپ ويلايمىن. مەن ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىن: ونەر ادامى قالىپتاسۋى ءۇشىن ونىڭ ورتاسى مىقتى بولۋى كەرەك. قۇدايعا شۇكىر، مەن سونداي وتباسىندا ءوستىم.
اكەم دە، انام دا ونەردى جاقسى كورەتىن جاندار بولدى. اكەم دومبىرا تارتىپ، ءان ايتاتىن. انام دا حالىق اندەرىن جاقسى بىلەتىن. ولار كاسىبي ساحناعا شىقپاسا دا، ونەردىڭ قادىرىن تەرەڭ ءتۇسىندى.
بىز – سەگىز اعايىندىمىز. بارلىعىمىز دومبىرا تارتىپ، ءان ايتتىق. سولاردىڭ ىشىندە اعام قالقامان كاسىبي ونەر جولىن تاڭدادى. ول الماتىداعى كونسەرۆاتوريانى ءبىتىرىپ، وپەرا سالاسىندا ءبىلىم الدى، قازىر اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا ونەرىن شىڭداپ ءجۇر. كەيىن مەن دە كونسەرۆاتورياعا ءتۇسىپ، ءداستۇرلى ءان ماماندىعىن تاڭدادىم.
ءۇيدىڭ كەنجەسى بولعاندىقتان، اعالارىم مەن تۋىستارىم ونەر جولىن جالعاستىرۋدى ماعان امانات ەتكەندەي بولدى. ۇيگە قوناق كەلسە دە، وتباسىلىق باسقوسۋلاردا دا مەنى ءان ايتۋعا شاقىرىپ، ۇنەمى قولداپ وتىردى. سول قولداۋ مەنىڭ جىگەرىمدى جانيتىن.
قازىر دە جانۇيامنىڭ قولداۋىن سەزىنەمىن. جۇبايىم دا ءداستۇرلى ءانشى، بالالارىم دا مۋزىكاعا جاقىن. ولار ءاردايىم مەنىڭ ونەرىمدى باعالاپ، قولپاشتاپ جۇرەدى. ونەر ادامى ءۇشىن مۇنىڭ ماڭىزى وتە زور.
– ء وزىڭىزدىڭ ونەر جولىنداعى ۇستازدارىڭىز بەن سىزگە ەرەكشە اسەر ەتكەن ءداستۇرلى انشىلەر تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز.
– ۇستازدىڭ ورنى ەرەكشە. قازاقتا «ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستانىمى جاقسى» دەگەن ءسوز بار. ءبىزدىڭ جەتكەن جەتىستىگىمىزدىڭ بارىندە ۇستازدارىمىزدىڭ ەڭبەگى جاتىر.
ونەر جولىندا ءوزىم الدىن كورىپ، تىكەلەي شەبەرحاناسىنان ءتالىم العان جانىبەك كارمەنوۆتەي تۇلعالاردىڭ شىعارماشىلىعى بىزگە ۇلكەن اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار بەكبولات تىلەۋحان، قايرات بايبوسىنوۆ سەكىلدى اعالارىمىزدىڭ ونەرىن كورىپ وستىك. ولاردىڭ ورىنداۋىنداعى اندەردى تىڭداپ، سول كىسىلەردەي ءانشى بولۋدى ارماندادىق.
ۇستازدارىمىزدىڭ ءتالىمى مەن ونەرگە دەگەن ادالدىعى بىزگە ۇلگى بولدى. سولاردىڭ جولىن كورىپ، سولارعا ەلىكتەپ وسكەندىكتەن بۇگىنگى دەڭگەيگە جەتتىك.
قازىر ءوزىمىز دە شاكىرت تاربيەلەپ ءجۇرمىز. ەرتەڭ شاكىرتتەرىمىزدىڭ اراسىنان ۇلكەن ونەر يەلەرى شىقسا، وعان از دا بولسا ۇلەس قوسقانىمىزعا قۋانامىز.
– ايتقانىڭىزداي، وزىڭىز دە ۇستازسىز. بۇگىندە ءداستۇرلى ءان ونەرىنە جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعى قانداي دەڭگەيدە؟
– قازىر كەي جاستار ءداستۇرلى ونەردىڭ بولاشاعىنا كۇمانمەن قارايدى. كەيدە ولاردىڭ قىزىعۋشىلىعى تومەندەپ كەتەتىن جاعدايلار بولادى. وسىنداي كەزدە ناقتى ناتيجەمەن، ىسپەن دالەل كورسەتۋ ماڭىزدى.
مەن ءجۇز ءاندى ۇزدىكسىز ورىنداۋعا بولاتىنىن دالەلدەدىم. دەمەك، ادام ماقسات قويىپ، ەڭبەك ەتسە، ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتە الادى.
شاكىرتتەرىمنىڭ ءوزى ء«بىز دە وسىنداي دەڭگەيگە جەتكىمىز كەلەدى» دەپ ايتىپ ءجۇر. سوندىقتان بۇل باستاما جاستاردىڭ بويىندا سەنىم مەن قۇلشىنىس وياتسا، سونىڭ ءوزى – ۇلكەن جەتىستىك.
ء «داستۇرلى اندى حالىقارالىق دەڭگەيگە تانىتۋ ءۇشىن قولداۋ قاجەت»
– ء سىزدىڭ ويىڭىزشا، قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءان ونەرىن حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىتۋ ءۇشىن قانداي جۇمىستار اتقارىلۋى قاجەت؟
– قازاق ءانىن الەمگە تانىتىپ جۇرگەن ونەرپازدارىمىز بار. سونىڭ ەڭ جارقىن مىسالى – ديماش قۇدايبەرگەن. ول ءوز كونتسەرتتەرىندە مىندەتتى تۇردە حالىق اندەرىن ورىندايدى، دومبىرانى تانىستىرادى، قازاق مادەنيەتىن ناسيحاتتايدى. سونىڭ ارقاسىندا الەم جۇرتشىلىعى قازاقتىڭ ءان ونەرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
مەنىڭشە، قازاقتىڭ ءداستۇرلى اندەرىن حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعارۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن تالانتتى ونەرپازدارعا قولداۋ قاجەت. ونەردىڭ ءتىلى ورتاق. مۋزىكانى بۇكىل الەم تۇسىنەدى. ءبىز شەتەلدىڭ اندەرىن تىڭدايمىز، سول سياقتى شەتەلدىكتەر دە ءبىزدىڭ اندەرىمىزدى تىڭداي الادى.
الايدا ۇلكەن ساحناعا شىعۋ ءۇشىن تالانتتىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز. ونىڭ ارتىندا كاسىبي ۇيىمداستىرۋشىلار، پروديۋسەرلەر، دەمەۋشىلەر جانە قارجىلىق قولداۋ بولۋى كەرەك. ونەر ادامى ءوز ونەرىن كورسەتەدى، ال ونى ۇلكەن دەڭگەيگە كوتەرەتىن – سول سالانىڭ ماماندارى.
مەنىڭ ويىمشا، قازاقتىڭ ءداستۇرلى اندەرىن حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعارۋعا تولىق مۇمكىندىك بار. تەك جۇيەلى قولداۋ مەن دۇرىس ۇيىمداستىرۋ قاجەت.
– وسى رەكوردتان كەيىن قانداي جاڭا شىعارماشىلىق جوسپارلارىڭىز بار؟ تىڭدارماندى تاعى قانداي جوبالارمەن قۋانتپاقسىز؟
– جوسپار كوپ. بۇل جوبا وتە قىسقا ۋاقىت ىشىندە ۇيىمداستىرىلدى. كەيىن كوپتەگەن ادامدار «ەستىمەي قالىپپىز، بارار ەدىك» دەپ حابارلاسىپ جاتتى.
سوندىقتان ەندىگى ارمانىم – ەل ارالاۋ. ءجۇز ءاننىڭ ىشىندە قازاقتىڭ ءار وڭىرىنەن جينالعان اندەر بار. ءبىرجان سالدىڭ، اقان سەرىنىڭ، ءمادي مەن باسقا دا حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ مۇراسىن حالىققا كەڭىنەن ناسيحاتتاعىم كەلەدى.
ارينە، ءجۇز ءاندى تۇگەل ورىندامايمىن، بىراق ەكى-ءۇش ساعاتتىق كونتسەرتتەر بەرىپ، حالىقتىڭ سۇرانىسىنا ساي ءان ايتقىم كەلەدى.
اسىرەسە ارقا انشىلىك مەكتەبىنىڭ وتانى سانالاتىن كوكشەتاۋ وڭىرىنەن باستاسام دەگەن نيەتىم بار. سول جەردەن باستاپ، قازاقتىڭ بارلىق ءوڭىرىن ارالاپ، حالىقپەن جۇزدەسىپ، ءان ونەرىن ناسيحاتتاعىم كەلەدى.
مەن ءۇشىن ونەردىڭ ەڭ ۇلكەن ءمانى – حالىقپەن قاۋىشۋ. سوندىقتان ەندىگى ماقساتىم – كابينەتتە نەمەسە جابىق ورتادا ەمەس، ەل ارالاپ، كورەرمەنمەن جۇزدەسىپ، حالقىمنىڭ ىقىلاسىنا بولەنۋ.
اللا قالاسا، ازداپ تىنىعىپ العان سوڭ وسى جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسەمىن.
– اعا، سوڭعى سۇراقتى قويسام، رەكوردتان كەيىن وزىڭىزدە قانداي وزگەرىس بايقادىڭىز؟ داۋىسقا، جالپى جاعدايىڭىزعا اسەرى بولدى ما؟
– جامان جاعىنان ەشقانداي وزگەرىس بولعان جوق. كەرىسىنشە، سپورتشىلار «فورمادا بولۋ» دەيدى عوي، مەن دە سونداي ءبىر جاقسى كۇيدە بولدىم. داۋىسىم كەرىسىنشە اشىلىپ، جاقسى شىعىپ تۇردى.
كەشە قوناقتا وتىرعاندا دا ءبارى «داۋىسىڭىز وتە جاقسى ەستىلەدى» دەپ ايتتى. دەگەنمەن، ارينە، كۇتىم كەرەك، دەمالىس تا قاجەت.
بىراق جالپى العاندا بۇل تاجىريبەنىڭ تەك جاقسى جاعى عانا بولدى دەپ ويلايمىن. بەس جارىم ساعات توقتاماي ءان ايتۋ – ۇلكەن تاجىريبە. سپورتتاعىداي، مۇندا دا ءتوزىم، شىدام، دايىندىق قالىپتاسادى. ءار ءاننىڭ دياپازونىنان ءوتۋ ارقىلى ۇلكەن تاجىريبە جينايسىڭ. سوندىقتان بۇل پروتسەسس ادامعا تەك پايدا اكەلەدى، وسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– سۇحباتتاسقانىڭىزعا راحمەت!
دانا نۇرمۇحانبەت
«ادىرنا» ۇلتتىق پورتالى
