الەمدىك عىلىمعا ۇلەس قوسقان قازاق عالىمى مانات ماۋلەنباي ومىردەن ءوتتى

45
Adyrna.kz Telegram
https://www.adyrna.kz/storage/uploads/oFMrdeM6qiDNYYNwmXGc7ycM7sQVQwTUsTwB8g4N.webp

6 قاراشا كۇنى بەلگىلى فيزيك، ونەرتاپقىش مانات ماۋلەنباي ومىردەن وزدى. ول ۇزاق جىلدار بويى ەۋروپانىڭ جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارىندا قىزمەت ەتىپ، كۆانتتىق فيزيكا باعىتىندا ماڭىزدى زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن. عالىمنىڭ قازاسى تۋرالى اقپاراتتى قازاق عالىمدارى مەن تەحنولوگيا سالاسى ماماندارىنىڭ حالىقارالىق QIST قاۋىمداستىعى جانە كاليفورنياداعى MCC East Bay مۇسىلمان قوعامدىق ورتالىعى حابارلادى، دەپ جازادى "ادىرنا".

 ازىرگە ونىڭ نەدەن قايتىس بولعانى تۋرالى رەسمي مالىمەت جوق.

مانات ماۋلەنباي قىتايدىڭ شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1983 جىلى شىڭجاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيزيكا فاكۋلتەتىن ءتامامداپ، ەڭبەك جولىن قىتاي عىلىم اكادەمياسىندا زەرتتەۋشى رەتىندە باستاعان.

وسى كەزەڭدە ونىڭ عىلىمي قابىلەتىنە فيزيكا بويىنشا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى سەميۋەل تينگ نازار اۋدارعان. كەيىن ول جاس عالىمدى كۆانتتىق فيزيكا سالاسىندا زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن حالىقارالىق عىلىمي توپتىڭ جۇمىسىنا شاقىرعان.

1988 جىلى مانات ماۋلەنباي شۆەيتسارياعا قونىس اۋدارىپ، ەۋروپالىق يادرولىق زەرتتەۋلەر ۇيىمىندا (CERN) جانە تسيۋريحتەگى شۆەيتساريا جوعارى تەحنيكالىق مەكتەبىندە (ETH Zurich) قىزمەت اتقاردى. سونداي-اق ەۋروپادا كۆانتتىق ەلەكتروديناميكا تاقىرىبىندا دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى.

1990 جىلداردىڭ ورتاسىندا عالىم اقش-قا كوشىپ، عىلىمي قىزمەتىنىڭ باعىتىن بىرتىندەپ مەديتسينالىق تەحنولوگيالار سالاسىنا بۇردى.

2025 جىلى ارىپتەستەرىمەن بىرلەسىپ، AIxSCAN ستارتاپىنىڭ نەگىزىن قالادى. جوبا اياسىندا وكپەنى دياگنوستيكالاۋعا ارنالعان قۇرىلعى جانە دارىگەرلەرگە قاتەرلى ىسىكتى ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋعا كومەكتەسەتىن جاساندى ينتەللەكت باعدارلاماسى ازىرلەندى.

عالىم سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە بۇل باستامانىڭ باستى ماقساتى مەديتسينالىق دياگنوستيكانى جەدەلدەتىپ، زاماناۋي تەحنولوگيالاردى كوپشىلىككە قولجەتىمدى ەتۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن.

مانات ماۋلەنبايدىڭ وتباسى تاريحىندا دا قازاقستاننىڭ ورنى ەرەكشە. اناسى جاعىنان اجەسى شىعىس قازاقستان وڭىرىندە ءومىر سۇرگەن.

1930 جىلدارى اجەسىنىڭ وتباسى مال-مۇلكىنەن ايىرىلىپ، اشارشىلىقتان امان قالۋ ماقساتىندا قىتايعا قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر بولعان. ارادا بىرنەشە ونجىلدىق وتكەن سوڭ، اۋلەتتىڭ تۋىستارى قايتا تابىسىپ، بايلانىستارىن قالپىنا كەلتىرگەن.

شەتەلدە ءومىر سۇرگەنىنە قاراماستان، مانات ماۋلەنباي قازاقستانداعى عىلىمنىڭ دامۋىنا بەيجاي قاراماعان. ول ەلدىڭ عىلىمي جانە ەكونوميكالىق الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ، وتاندىق عىلىمدى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوز ويلارى مەن ۇسىنىستارىن ءبىلدىرىپ وتىرعان.

ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىن كاليفورنيادا وتكىزگەن عالىمنىڭ ارتىندا حالىقارالىق عىلىمي ورتاداعى ەڭبەگى مەن مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى قالدى.

 

پىكىرلەر