حالىقتى حالىق ەتەتىن نە؟ ونى ءبىر شاڭىراقتىڭ استىنا ۇيىستىرىپ، ورتاق ماقساتقا جەتەلەيتىن قانداي كۇش؟ مەنىڭشە، ونىڭ جاۋابى بىرەۋ – بىرلىك، ءوزارا قۇرمەت پەن سەنىم. ويتكەنى ەلدىڭ ەڭ ۇلكەن بايلىعى – جەر قويناۋىنداعى قازىناسى عانا ەمەس، سول ەلدە بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ادامدارى.
قازاقستان – تاعدىرى توعىسقان، ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى ءبىر وتاننىڭ پەرزەنتى رەتىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ورتاق مەكەنىمىز. ارقايسىمىزدىڭ ءتىلىمىز، مادەنيەتىمىز بەن ءداستۇرىمىز ءارتۇرلى بولعانىمەن، ءبارىمىزدى بىرىكتىرەتىن قۇندىلىق بار. ول – قازاقستانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك، ەل بولاشاعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىك.
قازاق حالقىنىڭ «ىرىس الدى – ىنتىماق» دەگەن دانالىق ءسوزى قوعامدىق كەلىسىمنىڭ ءمانىن تەرەڭ اشىپ تۇر. كەڭپەيىلدىلىك پەن قوناقجايلىقتى بويىنا سىڭىرگەن قازاق جۇرتى تالاي ەتنوستىڭ وكىلىن باۋىرىنا باسىپ، ءبىر شاڭىراق استىندا ءومىر سۇرۋگە جول اشتى. بۇل – حالقىمىزدىڭ ادامگەرشىلىگى مەن پاراساتىنىڭ ايقىن كورىنىسى.
مەن «چۋۆاش ەتنومادەني ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى رەتىندە ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى نىعايتۋعا ۇلەس قوسۋدى ماڭىزدى ازاماتتىق مىندەتىم دەپ سانايمىن. وسى باعىتتا اقمولا وبلىسى ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ جانىنداعى «قوعامدىق كەلىسىم» كمم-مەن بىرلەسىپ جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەمىز. ءتۇرلى مادەني كەزدەسۋلەر، قوعامدىق باستامالار مەن بىرلەسكەن ءىس-شارالار حالىقتار اراسىنداعى دوستىقتى بەكەمدەپ، ءوزارا تۇسىنىستىكتى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
مەملەكەتتىك مەرەكەلەردى اتاپ وتۋگە دە بەلسەندى اتسالىسامىز. رەسپۋبليكا كۇنى، قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى، تاۋەلسىزدىك كۇنى سياقتى ماڭىزدى مەرەكەلەر – بارشا قازاقستاندىقتاردى ورتاق قۇندىلىقتار توڭىرەگىنە توپتاستىراتىن ەرەكشە كۇندەر. مۇنداي شارالاردا ءار ەتنوستىڭ مادەنيەتىن تانىستىرىپ قانا قويماي، ورتاق تاريحىمىز بەن مەملەكەتتىلىگىمىزگە دەگەن قۇرمەتتى دارىپتەيمىز.
ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ مىندەتى تەك ۇلتتىق ءداستۇردى ساقتاۋ ەمەس. سونىمەن قاتار جاستاردى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ، قوعامداعى ءوزارا سىيلاستىقتى قالىپتاستىرۋ جانە ازاماتتىق بىرلىكتى نىعايتۋ دا – ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ ماڭىزدى بولىگى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋلارىندا ەلدىڭ تۇراقتى دامۋى، قوعامدىق كەلىسىم مەن ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى ماسەلەلەرىنە ايرىقشا ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇل مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قاتار، ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر دە ءوز ۇلەسىن قوسۋى ءتيىس. سەبەبى ەلدىڭ بولاشاعى – بارىمىزگە ورتاق جاۋاپكەرشىلىك.
بۇل رەتتە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ورنى ەرەكشە. قازاق ءتىلى – ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى ءارى قوعامدى بىرىكتىرەتىن ماڭىزدى قۇندىلىق. ونى ۇيرەنۋ مەن قۇرمەتتەۋ ءار ازاماتتىڭ پارىزى. سونىمەن بىرگە ءار ەتنوستىڭ انا ءتىلىن، مادەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن ساقتاۋ – ەلىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعىن ارتتىرادى.
قوعامدىق كەلىسىم ۇلكەن مىنبەرلەردەن ايتىلعان ۇرانمەن ەمەس، كۇندەلىكتى ومىردەگى قاراپايىم ىزەت پەن سىيلاستىقتان باستالادى. كورشىڭە قۇرمەت كورسەتۋ، وزگەنىڭ مادەنيەتىن قادىرلەۋ، قيىن ساتتە قولداۋ ءبىلدىرۋ – تاتۋلىقتىڭ شىنايى كورىنىسى. اسىرەسە جاس ۇرپاق وسى قۇندىلىقتاردى بويىنا ءسىڭىرىپ ءوسۋى كەرەك.
مەنىڭشە، بىرلىكتىڭ باستى ولشەمى – ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمى. ءبىز ءارتۇرلى بولۋىمىز مۇمكىن، بىراق وتانىمىز ءبىر، ماقساتىمىز ورتاق. سوندىقتان دوستىق پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ – تەك قوعامدىق ۇيىمداردىڭ ەمەس، ءاربىر ازاماتتىڭ مىندەتى.
ءبىر شاڭىراق استىندا تاتۋ ءومىر ءسۇرىپ، ورتاق بولاشاققا بىرگە قادام باسۋ – ەلدىگىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن جەتىستىگى. وسى بىرلىكتى ساقتاۋ جانە كەلەر ۇرپاققا امانات ەتۋ – بارشامىزدىڭ قاسيەتتى پارىزىمىز.
ارتەم ماششينسكي، «چۋۆاش ەتنومادەني ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى
