Halyqty halyq etetın ne? Ony bır şaŋyraqtyŋ astyna ūiystyryp, ortaq maqsatqa jeteleitın qandai küş? Menıŋşe, onyŋ jauaby bıreu – bırlık, özara qūrmet pen senım. Öitkenı eldıŋ eŋ ülken bailyǧy – jer qoinauyndaǧy qazynasy ǧana emes, sol elde beibıt ömır sürıp jatqan adamdary.
Qazaqstan – taǧdyry toǧysqan, türlı etnos ökılderı bır Otannyŋ perzentı retınde ömır sürıp jatqan ortaq mekenımız. Ärqaisymyzdyŋ tılımız, mädenietımız ben dästürımız ärtürlı bolǧanymen, bärımızdı bırıktıretın qūndylyq bar. Ol – Qazaqstanǧa degen süiıspenşılık, el bolaşaǧyna degen jauapkerşılık.
Qazaq halqynyŋ «Yrys aldy – yntymaq» degen danalyq sözı qoǧamdyq kelısımnıŋ mänın tereŋ aşyp tūr. Keŋpeiıldılık pen qonaqjailyqty boiyna sıŋırgen qazaq jūrty talai etnostyŋ ökılın bauyryna basyp, bır şaŋyraq astynda ömır süruge jol aşty. Būl – halqymyzdyŋ adamgerşılıgı men parasatynyŋ aiqyn körınısı.
Men «Chuvaş etnomädeni ortalyǧy» qoǧamdyq bırlestıgınıŋ töraǧasy retınde etnosaralyq tatulyqty nyǧaituǧa üles qosudy maŋyzdy azamattyq mındetım dep sanaimyn. Osy baǧytta Aqmola oblysy ışkı saiasat basqarmasynyŋ janyndaǧy «Qoǧamdyq kelısım» KMM-men bırlesıp jūmys jürgızıp kelemız. Türlı mädeni kezdesuler, qoǧamdyq bastamalar men bırlesken ıs-şaralar halyqtar arasyndaǧy dostyqty bekemdep, özara tüsınıstıktı arttyruǧa yqpal etedı.
Memlekettık merekelerdı atap ötuge de belsendı atsalysamyz. Respublika künı, Qazaqstan halqynyŋ bırlıgı künı, Täuelsızdık künı siiaqty maŋyzdy merekeler – barşa qazaqstandyqtardy ortaq qūndylyqtar töŋıregıne toptastyratyn erekşe künder. Mūndai şaralarda är etnostyŋ mädenietın tanystyryp qana qoimai, ortaq tarihymyz ben memlekettılıgımızge degen qūrmettı därıpteimız.
Etnomädeni bırlestıkterdıŋ mındetı tek ūlttyq dästürdı saqtau emes. Sonymen qatar jastardy otansüigıştıkke tärbieleu, qoǧamdaǧy özara syilastyqty qalyptastyru jäne azamattyq bırlıktı nyǧaitu da – bızdıŋ jūmysymyzdyŋ maŋyzdy bölıgı.
Memleket basşysy Qazaqstan halqyna arnaǧan Joldaularynda eldıŋ tūraqty damuy, qoǧamdyq kelısım men azamattardyŋ ortaq jauapkerşılıgı mäselelerıne airyqşa män berıp keledı. Būl mındetterdı jüzege asyruǧa memlekettık organdarmen qatar, azamattyq qoǧam instituttary men etnomädeni bırlestıkter de öz ülesın qosuy tiıs. Sebebı eldıŋ bolaşaǧy – bärımızge ortaq jauapkerşılık.
Būl rette memlekettık tıldıŋ orny erekşe. Qazaq tılı – elımızdıŋ memlekettık tılı ärı qoǧamdy bırıktıretın maŋyzdy qūndylyq. Ony üirenu men qūrmetteu är azamattyŋ paryzy. Sonymen bırge är etnostyŋ ana tılın, mädenietı men salt-dästürın saqtau – elımızdıŋ ruhani bailyǧyn arttyrady.
Qoǧamdyq kelısım ülken mınberlerden aitylǧan ūranmen emes, kündelıktı ömırdegı qarapaiym ızet pen syilastyqtan bastalady. Körşıŋe qūrmet körsetu, özgenıŋ mädenietın qadırleu, qiyn sätte qoldau bıldıru – tatulyqtyŋ şynaiy körınısı. Äsırese jas ūrpaq osy qūndylyqtardy boiyna sıŋırıp ösuı kerek.
Menıŋşe, bırlıktıŋ basty ölşemı – adamdardyŋ bır-bırıne degen senımı. Bız ärtürlı boluymyz mümkın, bıraq Otanymyz bır, maqsatymyz ortaq. Sondyqtan dostyq pen kelısımdı saqtau – tek qoǧamdyq ūiymdardyŋ emes, ärbır azamattyŋ mındetı.
Bır şaŋyraq astynda tatu ömır sürıp, ortaq bolaşaqqa bırge qadam basu – eldıgımızdıŋ eŋ ülken jetıstıgı. Osy bırlıktı saqtau jäne keler ūrpaqqa amanat etu – barşamyzdyŋ qasiettı paryzymyz.
Artem Maşinskii, «Chuvaş etnomädeni ortalyǧy» qoǧamdyq bırlestıgınıŋ töraǧasy
