ۇلكەن نارىنداعى جاڭارعان مادەنيەت ءۇيى اۋىل بالالارى مەن جاستارىنىڭ ونەرگە قانات قاعىپ، شىعارماشىلىق قابىلەتىن شىڭدايتىن جاڭا ورتالىققا اينالماق.
ەندى مۇندا دومبىرا تارتىپ، ءان ايتىپ، بي بيلەۋمەن قاتار، مۋزىكا جازۋعا، بەينەمونتاج جاساۋعا، تەاتر ونەرىن مەڭگەرۋگە دە مۇمكىندىك بار. «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتىلعان مادەنيەت وشاعى اۋىل ومىرىنە جاڭا سەرپىن بەرىپ، وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋعا جول اشپاق.
مادەنيەت ءۇيىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە جينالعان قوناقتار الدىمەن عيماراتتىڭ ەكىنشى قاباتىنداعى كوۆوركينگ ورتالىعى مەن شىعارماشىلىق كابينەتتەردى ارالاپ كوردى. ال مەرەكەلىك شارانىڭ كوركىن كورەرمەندەر زالىندا ۇيىمداستىرىلعان كونتسەرت اشا ءتۇستى. جاڭارتىلعان زالعا زاماناۋي دىبىس اپپاراتۋراسى ورناتىلىپ، ساحنا جاڭا شىمىلدىقپەن جابدىقتالعان.
– بۇگىن ۇلكەن نارىن جۇرتى ءۇشىن قۋانىشتى كۇن. جاڭارعان مادەنيەت ءۇيىن ارالاپ، جاس جەتكىنشەكتەردىڭ ونەر ۇيرەنۋىنە جاسالعان جاعدايدى كورىپ، قۋانىپ وتىرمىز. بۇل – «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ اۋىل مادەنيەتىنە كورسەتكەن قولداۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان وسى جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسقان قور ۇجىمىنا جانە يگى ىسكە ۇيىتقى بولعان بارشا ازاماتقا ۇلكەن نارىن جۇرتى مەن شىعىس قازاقستان حالقىنىڭ اتىنان العىس ايتامىن. اۋىلدىڭ كوركەيۋىنە ونەرگە دەگەن قۇرمەت تە ىقپال ەتەدى. وسى مادەنيەت ۇيىندە ونەر ۇيرەنگەن بالالار ەرتەڭ ۇلكەن دودالاردا اۋدانىمىزدىڭ، وبلىسىمىزدىڭ، ەلىمىزدىڭ نامىسىن ابىرويمەن قورعايدى دەپ سەنەمىن. جاس جەتكىنشەكتەرىمىزگە اق جول تىلەيمىن! – دەدى شقو اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدار سادىرباەۆ.
سالتاناتتى شاراعا وڭىرگە جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ باسقارما توراعاسى ءلاززات شىڭعىسباەۆا دا قاتىستى. ول اۋىل مادەنيەتىن دامىتۋعا باعىتتالعان جوبانىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ، بيىل ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە اۋداندىق جانە اۋىلدىق مادەنيەت ۇيلەرىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى.
– ۇلكەن نارىنعا العاش رەت كەلىپ وتىرمىن. اۋىلعا بارعان سايىن ەلدىڭ اماندىعىن سۇراپ، جۇرتتىڭ تۇرمىسىن بىلۋگە تىرىسامىز. بۇگىن جاڭارعان مادەنيەت ءۇيىن كورىپ، سىزدەرمەن بىرگە قۋانىپ وتىرمىن. بيىل 17 وبلىستىڭ ارقايسىسىندا ءبىر اۋداندىق جانە ءبىر اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيىن جاڭعىرتۋدى قولعا الدىق. جىل سوڭىنا دەيىن بارلىعى 34 نىساندى جاڭارتۋ كوزدەلىپ وتىر. ءار وڭىرگە بارىپ، اتقارىلعان جۇمىستى ءوز كوزىمىزبەن كورىپ، تۇرعىنداردىڭ پىكىرىن تىڭداپ ءجۇرمىز. كەي اۋىلدا اجەلەرىمىزدىڭ «جاڭا قازاقستان بىزگە دە كەلدى» دەگەن ءسوزىن ەستىدىك. مۇنداي سوزگە قالاي قۋانبايسىڭ؟ مەنىڭشە، بۇل – ۇلكەن ءىستىڭ باستاماسى. پرەزيدەنتىمىز ايتقانداي، زاماناۋي مۇمكىندىكتەر قالادا دا، اۋىلدا دا بىردەي قولجەتىمدى بولۋى كەرەك، – دەدى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ باسقارما توراعاسى ءلاززات شىڭعىسباەۆا.
قوردىڭ شىعىس قازاقستانداعى جۇمىسى تەك مادەنيەت سالاسىمەن شەكتەلمەيدى. 2022 جىلى قۇرىلعاننان بەرى قوعامدىق قور وڭىردە جالپى قۇنى شامامەن 11 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبالاردى جۇزەگە اسىرعان. بيىلدىڭ وزىندە 5 ملرد 388 ملن تەڭگەنىڭ باستامالارى قولعا الىنعان. ولاردىڭ قاتارىندا اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى جوبا دا بار.
وبلىس اكىمدىگى جانە ءبىلىم باسقارماسىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان باستاما اياسىندا شاعىن جيناقتى جانە تولىق جيناقتى مەكتەپتەرگە ءبىلىم-يننوۆاتسيا ليتسەيلەرىنىڭ وقىتۋ ادىستەمەسى ەنگىزىلۋدە. ليتسەي ماماندارى اۋىل مۇعالىمدەرىنە ادىستەمەلىك قولداۋ كورسەتىپ، وقىتۋ تاسىلدەرىن ۇيرەتسە، قور ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتەدى.
جوباعا ۇلكەن نارىن اۋدانىنىڭ ءتورت مەكتەبى قاتىسىپ وتىر. ولارعا جالپى قۇنى 101 ملن تەڭگەنىڭ جابدىعى جەتكىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە فيزيكا، حيميا جانە بيولوگيا پاندەرىندە تاجىريبە جاساۋعا ارنالعان قۇرىلعىلار بار. قازىر مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلار جاڭا جابدىقتاردى ساباق بارىسىندا ءتيىمدى پايدالانۋدى مەڭگەرىپ جاتىر. مۇنداي مۇمكىندىكتەر ءتىپتى ءىرى قالالارداعى مەكتەپتەردىڭ بارىندە بىردەي بولا بەرمەيدى. باستى ماقسات – اۋىل بالالارىنا تەوريالىق ءبىلىمدى تاجىريبەمەن ۇشتاستىرىپ، زەرتتەۋگە، ىزدەنۋگە جانە ينجەنەرلىك ويلاۋ قابىلەتىن دامىتۋعا جاعداي جاساۋ.
قوعامدىق قور دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ماڭىزدى جوبالاردى دا جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – وسكەمەندەگى ونكولوگيالىق ورتالىققا ساۋلەلىك ەم جۇرگىزۋگە ارنالعان زاماناۋي جابدىق ورناتۋ. بۇل مەديتسينالىق قۇرىلعىنىڭ قۇنى 2 ملرد 400 ملن تەڭگەنى قۇرايدى.
ۇلكەن نارىن اۋدانىنىڭ اكىمى ەلدوس بايراحمەتوۆ تە قۇتتىقتاۋ سوزىندە جاڭارعان مادەنيەت ءۇيىنىڭ اۋىل ومىرىندەگى ورنىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل ورتالىق بالالار مەن جاستاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن دامىتۋعا، ۇلتتىق ونەردى ۇلىقتاپ، مادەني قۇندىلىقتاردى كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سالتاناتتى راسىمدە قوردىڭ باسقارما توراعاسى ءلاززات شىڭعىسباەۆا مەن اۋىل اقساقالى كوكسەگەن كەمپىرباەۆ مادەنيەت ءۇيىنىڭ اشىلۋ لەنتاسىن قيىپ، جاڭادان جابدىقتالعان ۇيىرمە كابينەتتەرىن ارالاپ كوردى.
مادەنيەت ءۇيى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن «QH مادەني دامۋ الاڭى» جوباسى اياسىندا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلعان. بۇل ماقساتقا قور تاراپىنان 155 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. ونىڭ شامامەن 112 ملن تەڭگەسى عيماراتتىڭ ىشكى بولىگىن، تاعى 42 ملن تەڭگەسى سىرتقى اۋماعىن جابدىقتاۋعا باعىتتالعان.
جالپى، مادەنيەت ۇيىندە شىعارماشىلىقتىڭ سان الۋان باعىتىن قامتيتىن ون ارنايى بولمە جاساقتالعان. ۆوكال، دومبىرا جانە حالىق اسپاپتارى ستۋديالارىندا بالالار ءان ايتىپ، ۇلتتىق اسپاپتاردا ويناۋدى ۇيرەنەدى. قازاق فولكلورلىق انسامبلىنە جەكە كابينەت قاراستىرىلعان. ال دىبىس جازۋ ستۋدياسىندا مۋزىكالىق شىعارمالاردى جازىپ، وڭدەۋگە مۇمكىندىك بار.
حورەوگرافيا زالىندا ۇلتتىق جانە زاماناۋي بيلەردى مەڭگەرۋگە جاعداي جاسالسا، تەاتر ستۋدياسىندا اكتەرلىك شەبەرلىك پەن كوركەمسوز وقۋ ونەرىن دامىتۋعا بولادى. بۇدان بولەك، مەدياستۋديا فوتو جانە بەينەتۇسىرىلىم جاساۋعا، بەينەمونتاج جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ارنالعان. ارت-ستۋديادا سۋرەت سالۋ مەن قولونەرگە ماشىقتانۋعا بولادى. ال كوسپلەي ستۋدياسى كەيىپكەرلەردىڭ بەينەسىن سومداپ، ساحنالىق كوستيۋمدەر ازىرلەۋگە قىزىعاتىن بالالارعا ارنالعان. كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەر ءۇشىن ويىن بولمەسى دە جابدىقتالعان.
جاڭارعان مادەنيەت ءۇيىنىڭ اشىلۋى اۋدان تۇرعىندارى ءۇشىن دە ەرەكشە قۋانىش بولدى. ويتكەنى ەندى اۋىل بالالارى مەن جاستارى شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىعىنان الىسقا بارماي-اق، وزدەرى قىزىعاتىن ونەردى وسىندا مەڭگەرە الادى.
– بۇگىن اۋدانىمىز ءۇشىن قۋانىشتى كۇن. «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ قولداۋىمەن مادەنيەت ءۇيى جاڭارىپ، مۇندا تەاتر ۇيىرمەسى مەن جاستار ورتالىعى اشىلىپ جاتىر. جاستارىمىز ەندى بوس ۋاقىتىن وسىندا وتكىزىپ، وزدەرى قىزىعاتىن ونەرمەن اينالىسا الادى. قورعا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. حالقىمىز امان، ەلىمىز تىنىش بولسىن! – دەيدى اۋدان تۇرعىنى امانگەلدى يسابەكوۆ.
– ەندى اۋىل جاستارى وزدەرى قىزىعاتىن ونەردى ۇيرەنىپ، ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى تەرەڭىرەك تاني الادى. اۋىلىمىزعا وسىنداي قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانىنا ريزامىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆقا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. وسى مادەنيەت ۇيىندە ونەر ۇيرەنگەن جاستار ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوسسىن! – دەدى اۋىل تۇرعىنى جاڭىل قۇسايىنوۆا.
مادەنيەت ءۇيىنىڭ جاڭارعان عيماراتىمەن قاتار، ونىڭ اۋماعى دا اباتتاندىرىلىپ، تۇرعىنداردىڭ باس قوسىپ، مادەني ءىس-شارالار وتكىزۋىنە قولايلى ورتا قالىپتاستىرىلعان. مۇندا اشىق اسپان استىندا كونتسەرتتەر مەن مەرەكەلىك شارالار ۇيىمداستىرۋعا ارنالعان تۇراقتى ساحنا ورناتىلدى. اۋلاعا كيىز ءۇي تىگىلىپ، التىباقان قويىلعان. اۋماقتى اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنا وبلىستىق جانە اۋداندىق بيۋدجەتتەردەن 50 ملن تەڭگە جۇمسالعان.
مەرەكەلىك اشىلۋ سالتاناتىندا جاڭا ساحنادا اۋداندىق شىعارماشىلىق ءۇيىنىڭ بيشىلەرى ونەر كورسەتىپ، كورەرمەندەرگە كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي سىيلادى. ال كيىز ۇيدە جەرگىلىكتى شەبەرلەردىڭ قولىنان شىققان قولونەر بۇيىمدارى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى.
جاڭارعان مادەنيەت ۇيىندەگى مۇمكىندىكتەردى بالالار دا قۋانا قابىلداعان. ءبىرىنشى سىنىپتان بەرى بي ۇيىرمەسىنە قاتىسىپ جۇرگەن 6-سىنىپ وقۋشىسى امينا رادجانقىزى جاڭا كابينەتتەردىڭ اشىلۋى وزىنە ەرەكشە ۇناعانىن ايتادى.
– مەن ءبىرىنشى سىنىپتان بەرى بي ۇيىرمەسىنە قاتىسامىن. ۇيىرمەدە قازاقتىڭ ۇلتتىق بيلەرى مەن زاماناۋي بيلەردى ۇيرەنەمىز. اۋداندىق، وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ، جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدىق. قازىر مادەنيەت ۇيىندە جاڭا كابينەتتەر اشىلىپ جاتىر. مۇندا بي ۇيرەنۋمەن قاتار دومبىرا تارتۋعا، سۋرەت سالۋعا، ءان ايتۋعا بولادى. وسىنداي مۇمكىندىك بەرگەن مادەنيەت ءۇيىنىڭ ۇجىمىنا شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىن، – دەيدى 6-سىنىپ وقۋشىسى امينا رادجانقىزى.
وقۋشىلاردىڭ ساباقتان كەيىن ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋىنە جاڭادان اشىلعان كوۆوركينگ ورتالىعى دا ىقپال ەتپەك. مۇندا بالالار دوستارىمەن كەزدەسىپ، كىتاپ وقىپ، ساباق دايىنداپ، ءتۇرلى ويىندار ويناي الادى. سونداي-اق، شىعارماشىلىق جانە سپورت ۇيىرمەلەرىنە قاتىسۋعا مۇمكىندىك بار.
– بۇگىن كوۆوركينگ ورتالىعى اشىلدى. ەندى ساباقتان كەيىن دوستارىمىزبەن وسىندا كەلىپ، ويىن ويناپ، دەمالىپ، ساباق وقي الامىز. دومبىرا، بي، تەاتر ۇيىرمەلەرى دە اشىلدى. سپورت ۇيىرمەلەرىنە دە قاتىسۋعا بولادى. اۋدانىمىزدا وسىنداي ورتالىق اشىلعانىنا قۋانىشتىمىز. مۇندا بالالار بوس ۋاقىتىن پايدالى وتكىزىپ، وزدەرى قىزىعاتىن ىسپەن اينالىسا الادى، – دەيدى 8-سىنىپ وقۋشىسى قۋانىش اسكەنباەۆ.
ايتا كەتەيىك، اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ عيماراتى بۇعان دەيىن، 2022 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن بولاتىن. سول كەزدە جوندەۋ جۇمىستارىنا 25 ملن تەڭگە جۇمسالعان. ال «QH مادەني دامۋ الاڭى» جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – عيماراتتى شىعارماشىلىق ساباقتار مەن مادەني ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە قاجەتتى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ.
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا اتالعان جوباعا ۇلكەن نارىن اۋداندىق مادەنيەت ۇيىمەن قاتار، زايسان اۋدانىنا قاراستى سارىتەرەك اۋىلىنىڭ مادەنيەت ءۇيى دە ەنگىزىلگەن.
ايتا كەتەيىك، «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى 2022 جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان. قوردىڭ نەگىزگى ماقساتى – دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، مادەنيەت، سپورت جانە الەۋمەتتىك قولداۋ سالالارىنداعى ماڭىزدى جوبالاردى قارجىلاندىرۋ. ونىڭ قاراجاتى «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ اۋدارىمدارى، وتاندىق كومپانيالار مەن كاسىپكەرلەردىڭ قايىرىمدىلىق جارنالارى، سونداي-اق جەكە تۇلعالار مەن مەتسەناتتاردىڭ ەرىكتى قايىرىمدىلىق كومەگى ەسەبىنەن قالىپتاسادى. وسىلايشا، قور ءىرى بيزنەس پەن قوعامنىڭ قولداۋىن بىرىكتىرىپ، ەل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك باستامالاردى جۇزەگە اسىرادى.
