فرانتسيانىڭ بۇرىنعى ەلشىسى نارحوز ۋنيۆەرسيتەتىندە ءدارىس بەردى

335
Adyrna.kz Telegram
https://www.adyrna.kz/storage/uploads/RpzIt1iKeoleQ0ymSQqCO1uB6B0cGaZO3Ses3iVM.jpg

نارحوز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇقىق جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبىنە (شپيگۋ) فرانتسۋز ديپلوماتى پەر اندريو مىرزانى «حالىقارالىق قاتىناستار» ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە «قىتاي مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار» تاقىرىبىندا ءدارىس وقۋعا شاقىردىم.

پەر اندريو – فرانتسيانىڭ تاجىكستان مەن مولدوۆاداعى بۇرىنعى ەلشىسى، ەقىۇ مينسك توبىنىڭ تەڭ توراعاسى. ديپلوماتيالىق قىزمەتتە 35 جىلدان استام ەڭبەك ەتتى. Sciences Po, ISIT جانە IRIS-تە (پاريج) ساباق بەرگەن، مگيمو مەن جوعارى ەكونوميكا مەكتەبىندە ءدارىس وقىعان.

اندريو مىرزامەن تانىستىعىمىز ەكى جىل بۇرىن، مەن فرانتسيادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە، LinkedIn جەلىسىندە باستالعان ەدى. ونىڭ قازاقستانعا كەلگەن ساپارىندا جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ، بولاشاق جوسپارلاردى تالقىلاساق دەگەن نيەتىمىز ورىندالدى.

فرانسۋا وللاند پرەزيدەنت بولعان كەزەڭدە قىزمەت اتقارعان تاجىريبەلى ديپلوماتتىڭ ءوز اۋزىنان ەستىگەن مالىمەتتەر ستۋدەنتتەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ودان سايىن ارتتىردى. اندريو مىرزانىڭ بىرنەشە ءتىل ءبىلۋى اۋديتوريامەن ەركىن ءتىل تابىسىپ، ءار ماسەلەنى جان-جاقتى تالقىلاۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزدى. تەوريا مەن تاجىريبەنى ۇشتاستىرعان شىنايى كەيستەر ستۋدەنتتەردى شابىتتاندىردى.

نازەركە كورىنباەۆا:  فرانتسۋز ديپلوماتى، فرانتسيانىڭ تاجىكستان مەن مولدوۆاداعى بۇرىنعى ەلشىسى جانە ەقىۇ مينسك توبىنىڭ بۇرىنعى تەڭ توراعاسى پەر اندريونىڭ ءدارىسى ماعان قاتتى ۇنادى. اسىرەسە ونىڭ تەوريامەن شەكتەلمەي، ديپلوماتيالىق مانسابىنان ناقتى مىسالدار كەلتىرگەنى قۇندى بولدى. بۇل ديپلوماتيانىڭ ءىس جۇزىندە قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن جاقسىراق تۇسىنۋگە كومەكتەستى. ونىڭ قىتاي مەن ەو قارىم-قاتىناسى تۋرالى تالداۋى دا وتە قىزىقتى بولدى. حالىقارالىق قاتىناستار ماماندىعىندا وقيتىن ءبىز ءۇشىن بۇل كەزدەسۋ ەرەكشە پايدالى بولدى جانە ماعان ماماندىعىم بويىنشا دامۋعا دەگەن ىنتامدى ارتتىردى.

سابينا كالىكوۆا:  پەر اندريونىڭ ءدارىسىن تىڭداۋ وتە قىزىقتى بولدى. اسىرەسە ءدارىس تاقىرىبىنىڭ وتە پايدالى بولعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سونداي-اق فرانتسۋز ءتىلىن العاش رەت ءتىلدى وكىلىنىڭ اۋزىنان ەستىگەنىمىز دە وتە ماڭىزدى بولدى. ماعان ەڭ كوپ ەستە قالعانى — پەر اندريونىڭ وتە مەيىرىمدى جان ەكەنى، ءدارىستى بەلسەندى جۇرگىزىپ، سۇراقتارعا ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ بەرگەنى.

نۇربول سايىم

پەر اندريو — فرانتسۋز حالقىنىڭ ماقتانىشى بولار تۇلعالاردىڭ ءبىرى. ونىڭ ورىس حالقىمەن تۋىستىق بايلانىسى مەن ورىس ءتىلىن جەتىك ءبىلۋى ونى بىزگە جاقىنداتا ءتۇستى.

كاسىبي جولىنا كەلسەك، ول — ناعىز تاجىريبەلى، ءتىس قاققان ديپلومات. قاراباح ماسەلەسىن شەشۋگە اتسالىسۋى، رەسەيدەگى ديپلوماتيالىق قىزمەتى، تاجىكستان مەن مولدوۆاداعى ەلشىلىك قىزمەتى ونىڭ حالىقارالىق ساياساتتا مول تاجىريبە جيناعانىن كورسەتەدى. ناعىز ءوز ءىسىنىڭ شەبەرىنەن ءدارىس تىڭداپ، شىنايى كەيستەردى ۇيرەنۋ ءبىز ءۇشىن تاپتىرماس تاجىريبە بولدى.

قازاقستاننىڭ ەڭ بەلگىلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ءبىرى — نارحوز ۋنيۆەرسيتەتىنە  پروفەسسور الماش سەيديكەنوۆا مەنى ستۋدەنتتەر الدىندا ءسوز سويلەۋگە شاقىرىپ، ۇلكەن قۇرمەت كورسەتتى.

مەن ءسوزىمدى كە د'ورسەدەگى (فرانتسيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندەگى) ۇزاق جىلعى قىزمەتىم تۋرالى اڭگىمەدەن باستادىم. نەگىزىنەن ماسكەۋدە، ورتالىق ازيادا جانە كاۆكازدا قىزمەت ەتتىم. وسى وڭىردە مەن تاۋلى قاراباق قاقتىعىسىن رەتتەۋگە جاۋاپتى مينسك توبىنىڭ فرانتسۋز تاراپىنان تەڭ توراعاسى دا بولدىم.

تاجىكستانداعى ەلشى بولىپ جۇرگەن كەزىمدە الماتىعا العاش رەت كەلىپ، قازاقستان مەن ونىڭ حالقىنىڭ شىنايى قۇندىلىعى مەن ۇلىلىعىن باعالاي ءبىلدىم.

ءدارىس بارىسىندا ء بىز حاتتامانىڭ ديپلومات جۇمىسىنداعى ماڭىزى تۋرالى جان-جاقتى تالقىلادىق. ديپلوماتتىڭ مىندەتى — وتە ناقتى ەرەجەلەردى قاتاڭ ساقتاۋ جانە ولاردى بەلگىلى ءبىر يكەمدىلىكپەن قولدانۋ.مىسال رەتىندە قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ فرانتسياعا ساپارىن جانە فرانتسيا پرەزيدەنتى وللاندتىڭ مينسك توبىنىڭ تەڭ توراعاسى رەتىندە 2014 جىلى پاريجدە ۇيىمداستىرعان ءسامميتىن كەلتىردىم. سول كەزدە فرانتسيا مەملەكەت باسشىسى تاۋلى قاراباق قاقتىعىسىن ديپلوماتيالىق جولمەن شەشۋدى ۇسىنۋ ءۇشىن ءازىربايجان پرەزيدەنتى اليەۆ پەن ارمەنيا پرەزيدەنتى سارگسياندى ەليسەي سارايىندا قابىلدادى. ساياسي مازمۇنىنان بولەك، حاتتاما دا شەشۋشى ءرول اتقاردى. اتاپ ايتقاندا، كەلگەن ءار مەملەكەت باسشىسىنا ءوزى لايىق دەپ ساناعان مارتەبەدە قۇرمەت كورسەتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت بولدى.تۇپتەپ كەلگەندە، بۇل پاريج ءسامميتى ەشقانداي ناتيجە بەرمەدى. ايتپاقشى، باسقا ەكى تەڭ توراعا — رەسەيلىك جانە امەريكاندىق تاراپتار ۇيىمداستىرعان سامميتتەر دە ءدال سولاي ناتيجەسىز اياقتالدى.

مەن ەگجەي-تەگجەيلى تالداعان تاعى ءبىر مىسال — سي ءتسزينپيننىڭ فرانتسياعا، پاريج بەن ليونعا جاساعان مەملەكەتتىك ساپارى. كە د'ورسە حاتتاما دەپارتامەنتى دايىنداعان بەينەماتەريالعا سۇيەنە وتىرىپ، ساپاردىڭ دايىندىعى مەن ءوتۋىن قامتيتىن بارلىق كەزەڭدەردى ناقتى ءتۇسىندىرىپ بەردىم. ستۋدەنتتەر مۇقيات ءارى ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن تىڭداپ، كوپتەگەن سۇراقتار قويدى.

سودان كەيىن اڭگىمە ستۋدەنتتەردىڭ بولاشاق جوسپارلارىنا اۋىستى. ولاردىڭ بارلىعى قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە نەمەسە سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت سالاسىندا جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىنىن ايتتى.

جالپى العاندا، بۇل كەزدەسۋ وتە جاقسى ءوتتى، ستۋدەنتتەر  وتە بەلسەندى قاتىستى.

وي ءبولىسىپ، پىكىر الماسۋعا شاقىرعاندارىڭىز ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن.

قورىتا ايتقاندا، مۇنداي كەزدەسۋلەردىڭ بولاشاق ديپلوماتتار ءۇشىن ماڭىزى زور. وقۋلىقتا «حاتتاما»، «كەلىسسوزدەر»، «جۇمساق كۇش» سياقتى ۇعىمدار انىقتاما تۇرىندە بەرىلەدى. ال ولاردى كۇندەلىكتى جۇمىسىندا قولدانعان ديپلومات ناقتى وقيعالار مەن تۇلعالار ارقىلى تۇسىندىرگەندە، بۇل ۇعىمدار جاندى مازمۇنعا يە بولادى. سونىمەن قاتار تاجىريبەلى ديپلومات تەك جەتىستىكتەر تۋرالى ەمەس، ناتيجەسىز اياقتالعان كەلىسسوزدەر تۋرالى دا اشىق ايتا الادى. بۇل ستۋدەنتتەرگە ديپلوماتيانىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن شەكتەۋلەرىن شىنايى باعالاۋعا ۇيرەتەدى.

ەلشىلەردىڭ دارىستەرى ستۋدەنتتەرگە بولاشاق ماماندىعىن جاقىنىراق تانۋعا، شەت تىلىندە سۇراق قويۋعا باتىلدىق جيناۋعا جانە حالىقارالىق بايلانىستار ورناتۋعا دا جول اشادى. ارينە، ءار ديپلومات ءوز ەلىنىڭ ۇستانىمى مەن جەكە تاجىريبەسى تۇرعىسىنان سويلەيدى. سوندىقتان ستۋدەنتتەردىڭ ايتىلعاندى سىني تۇرعىدان قابىلداپ، ءارتۇرلى كوزقاراستاردى سالىستىرا ءبىلۋى ماڭىزدى. شەتەلدىك ديپلوماتتاردىڭ ۋنيۆەرسيتەت اۋديتورياسىنا كەلۋى — ەلدەن شىقپاي-اق حالىقارالىق تاجىريبە الۋدىڭ، ياعني «ۇيدەگى» ينتەرناتسيوناليزاتسيانىڭ ناقتى كورىنىسى،- دەپ ايتۋعا بولادى.

سەيديكەنوۆا الماش سمايىلقىزى

ف.ع.ك. نارحوز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى

قۇقىق جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبى

 

پىكىرلەر