Ş.Ş. Uälihanov atyndaǧy Tarih jäne etnologiia instituty 2026 jylǧy 7 säuırde «Qaiym Mūhamedhanov HH ǧasyrdaǧy Qazaqstan tarihynda jäne onyŋ ǧylymi-mädeni mūrasy» atty halyqaralyq ǧylymi-täjıribelık konferensiia ötkızedı.
Ǧalymnyŋ tarihi missiiasy jäne özektılıgı.
Qaiym Mūhamedhanov (1916–2004) – ǧalym, 1945 jylǧy Qazaq KSR Memlekettık Gimnı mätınınıŋ avtory, 1940 jyly Semei qalasynda alǧaşqy memlekettık Abai ädebi-memorialdyq muzeiın ūiymdastyruşy, zertteuşı-tekstolog, aqyn, jazuşy, dramaturg, audarmaşy, ūstaz-tälımger jäne qoǧam qairatkerı. Q. Mūhamedhanovtyŋ ǧylymi jäne mädeni mūrasy, onyŋ Otanǧa degen qyzmetı XXI ǧasyrda da airyqşa özektılıgın joǧaltqan emes. Onyŋ san qyrly qyzmetı ūlttyq mädeniettı saqtaumen, maŋyzdy tarihi qūjattar men materialdardy ǧylymi ainalymǧa engızıp, jüieleumen tyǧyz bailanysty.
Onyŋ mūrasyn ǧylymi salada (tarihi, filosofiialyq, psihologiialyq jäne t.b.) keşendı pänaralyq tūrǧyda zertteitın derbes baǧyt – «qaiymtanudy» qalyptastyru qajettıgı atap körsetıledı. Bılım beru salasynda ǧalymnyŋ taǧdyry men ǧylymi-mädeni mūrasyn Qazaqstan tarihy jäne sabaqtas pänder kurstarynda jüielı türde oqytu qajettıgı tuyndap otyr.
Konferensiia ǧalym mūrasyn ǧylymi tūrǧydan zerdeleuge jäne onyŋ tūlǧasynyŋ Qazaqstan tarihyndaǧy rölın zertteuge arnalǧan maŋyzdy alaŋ bolmaq. Būl mädeniette, ǧylymda jäne bılım beru salasynda tarihi jadty saqtauda airyqşa mänge ie.
Is-şaranyŋ maqsaty: tarih ǧylymy men täuelsız Qazaqstannyŋ ūlttyq mädenietınıŋ damuyna üles qosu; ǧylymdaǧy etika men ruhani-tarihi sabaqtastyqty saqtau arqyly «Adal azamatty» tärbieleuge yqpal etu.
Konferensiianyŋ mındetterı:
– Q. Mūhamedhanovtyŋ atyn jäne eŋbekterın mäŋgı este saqtau ısınde tarihi ädıldıktı saqtau.
– Q. Mūhamedhanovtyŋ ǧylym men bılımdı saqtau men damytuǧa qosqan san qyrly ülesın qarastyru.
– Q. Mūhamedhanov turaly materialdardy joǧary oqu oryndary men mektepterde Qazaqstan tarihy oqulyǧyna engızudıŋ qajettılıgın negızdeu.
– Ǧalymnyŋ tarihi sabaqtastyǧy, taǧdyry jäne halqyna qyzmetın ǧylymi tūrǧydan zerdeleu (onyŋ ışınde «Äke men bala», «Er qazaq», «Ūstaz ben şäkırt», «Abai–Alaş», «Ruhani sabaqtastyq» taqyryptaryndaǧy baǧyttar şeŋberınde).
– Q. Mūhamedhanov 1950 jyldardaǧy ǧalymdar men şyǧarmaşylyq qyzmetkerlerıne qarsy repressiia kezeŋınde.
– 1960–1980 jyldardaǧy keŋes däuırındegı ǧalymnyŋ taǧdyry.
– Qazırgı kezeŋdegı Q. Mūhamedhanov mūrasynyŋ özektılıgı.
Ǧalymdardy, oqytuşylardy, ǧylymi-zertteu instituttarynyŋ qyzmetkerlerın, doktoranttardy, magistranttardy, jas zertteuşılerdı jäne barlyq müddelı tūlǧalardy konferensiia jūmysyna qatysuǧa şaqyramyz.
Ötetın orny: 050100, Almaty q., Şevchenko köşesı, 28, «Ǧylym ordasy» ǧimaraty, Ş.Ş. Uälihanov atyndaǧy Tarih jäne etnologiia instituty (3-qabat, kışı konferens-zal)
Konferensiia jūmysynyŋ bastaluy – 11:00, qatysuşylardy tırkeu – 10:30.
