Şeteldık būqaralyq aqparat qūraldary Qazaqstannyŋ jaŋa Konstitusiiasynyŋ jobasyn keŋınen jariialap, reformany memlekettık bilık jüiesın tübegeilı özgertu dep baǧalap jatyr. Jariialanymdarda halyq bilıgı qaǧidatyn bekıtuge, jekelegen tüzetulerden bas tartyp, jaŋa Ata zaŋ qabyldauǧa jäne saiasi instituttardy tereŋ transformasiialauǧa erekşe nazar audarylǧan.
«MİR 24» (Resei):Halyq – bilık pen egemendıktıŋ qainar közı
Reseilık «MİR 24» telearnasy ūsynylyp otyrǧan özgerısterdıŋ ırgelı sipatyna nazar audarady. Basylym nazarynda – halyqtyŋ bilıktıŋ jalǧyz közı ärı egemendıktıŋ tasymaldauşysy retındegı normanyŋ bekıtıluı.
Materialda jaŋa Konstitusiia jobasyna säikes Negızgı zaŋǧa kez kelgen özgerıster men tolyqtyrular parlamenttıŋ qatysuynsyz, tek referendum arqyly ǧana qabyldanatyny körsetılgen.
Qazaqstan Respublikasy Konstitusiialyq soty töraǧasynyŋ orynbasary Baqyt Nūrmūhanovtyŋ aituynşa, özgerısterdıŋ auqymy jekelegen tüzetuler emes, jaŋa Konstitusiia qabyldau turaly aituǧa mümkındık beredı.
Ūsynylyp otyrǧan özgerıster institusionaldyq-qūqyqtyq jaŋǧyrtuǧa ǧana emes, bükıl memlekettık matrisany tübegeilı özgertuge, qaita jükteuge baǧyttalǧan, – dep onyŋ sözın «MİR 24» keltıredı.
Sondai-aq basylym parlamenttı jaŋǧyrtu josparlaryn atap ötıp, ony bır palataly etıp, Qūryltai dep qaita atau ūsynylyp otyrǧanyn jazady.
EDnews (Äzerbaijan): Jaŋartylǧan kırıspe jäne özgermeitın qūndylyqtar
Äzerbaijandyq EDnews basylymy jaŋa Konstitusiia jobasynyŋ qūrylymy men qūndylyqtyq baǧdarlaryna keŋınen toqtalady. Jariialanymda qūjat 11 bölım men 95 baptan tūratyny, al kırıspe bölıgınıŋ tolyq jaŋartylǧany atap ötıledı.
Baqyt Nūrmūhanovtyŋ aituynşa, kırıspede jalpyūlttyq qūndylyqtar körınıs tapqan, al adami kapitaldy damytu, bılım, ǧylym jäne innovasiialar memlekettıŋ strategiialyq baǧyty retınde tanylǧan.
Erekşe nazar konstitusiialyq qūrylystyŋ özgermeitın negızderın bekıtuge audarylǧan.
4-bapta memlekettık bilıktıŋ jalǧyz közı ärı egemendıktıŋ iesı – Qazaqstan halqy ekenı naqty körsetılgen, – dep jazady basylym.
Sonymen qatar egemendık, täuelsızdık, unitarlyq, aumaqtyq tūtastyq jäne prezidenttık basqaru nysany özgermeitın qūndylyqtar sanatyna jatqyzylǧany atap ötıledı.
«Sentr sobytii»(Qyrǧyzstan): Bilıktıŋ jaŋa arhitekturasy
Qyrǧyzstandyq «Sentr sobytii» basylymy reformany memlekettık bilıktıŋ bükıl arhitekturasyn tereŋ qaita qarau retınde sipattaidy. Materialda būl jekelegen tüzetuler emes, eldıŋ jaŋa konstitusiialyq qūrylysy ekenı körsetılgen.
Basylym negızgı saiasi jaŋaşyldyqtardy egjei-tegjeilı tızbeleidı:
– 145 deputattan tūratyn bır palataly parlament – Qūryltai qūru;
– vise-prezident lauazymyn engızu;
– zaŋ şyǧaru bastamasy qūqyǧy bar Halyq keŋesın qūru;
– prezidenttıŋ öz erkımen qyzmetten ketu qūqyǧyn bekıtu.
Jeke bölım adam qūqyqtaryna arnalǧan. BAQ «adamǧa baǧdarlanǧan memleket» qaǧidatynyŋ bekıtıluın, ölım jazasyna tolyq tyiym salynuyn, sifrlyq ortadaǧy qūqyqtardy qorǧaudy jäne orys tılınıŋ resmi märtebesınıŋ saqtaluyn atap ötedı.
Basylym baǧalauynşa, reforma «Ädılettı Qazaqstandy» qūru baǧytynyŋ jalǧasy bolyp tabylady jäne jalpyūlttyq referendummen aiaqtaluy tiıs.
Yeni Şafak(Türkiia): İnkliuzivtı ärı jalpyūlttyq üderıs
Türkiialyq Yeni Şafak gazetı Konstitusiia jobasyn äzırleudegı keŋ qoǧamdyq qatysuǧa basa nazar audarady. Basylymnyŋ jazuynşa, qūjat azamattardyŋ, saiasi partiialardyŋ, qoǧamdyq ūiymdardyŋ jäne sarapşylar qauymdastyǧynyŋ ūsynystary negızınde daiyndalǧan.
Konstitusiialyq komissiia qūramyna eldıŋ barlyq öŋırlerı men äleumettık toptarynyŋ ökılderı bolyp tabylatyn 130 adam kırgenı atap ötıledı.
Özgerıster sany kütılgennen de köp bolyp şyqty – olar saiasi jäne äleumettık ömırdıŋ köptegen qyryn qamtydy, – dep jazady basylym.
Yeni Şafak sondai-aq reformanyŋ bastamaşysy prezident Qasym-Jomart Toqaev bolǧanyn jäne būl mäsele Ūlttyq qūryltai otyrystarynda talqylanǧanyn eske salady.
Şeteldık BAQ-qa jasalǧan şolu Qazaqstandaǧy konstitusiialyq reformanyŋ halyq bilıgın küşeituge, saiasi instituttardy jaŋartuǧa jäne memlekettıŋ qūndylyqtyq baǧdarlaryn bekıtuge baǧyttalǧan jüielı ärı tarihi transformasiia retınde qabyldanyp otyrǧanyn körsetedı. Köptegen basylymdar reformanyŋ soŋǧy nüktesın eldıŋ konstitusiialyq bolaşaǧyn aiqyndaityn jalpyūlttyq referendum qoiuy tiıs degen pıkırde.
