AQŞ Qarjy ministrlıgınıŋ Şeteldık aktivterdı baqylau basqarmasy (OFAC) İran mūnaiyn Qytai Halyq Respublikasyna milliondaǧan barrel kölemınde zaŋsyz jetkızudı ūiymdastyrǧan halyqaralyq jelıge qarsy sanksiialar engızdı. Būl turaly AQŞ Qarjy ministrlıgı mälımdedı, dep habarlaidy “Adyrna”.
Resmi aqparatqa säikes, mūnai tasymaly İran Qaruly küşterı Bas ştabynyŋ (AFGS) jäne onyŋ sanksiialanǧan bürkenşık kompaniiasy — Sepehr Energy Jahan Nama Pars arqyly jüzege asqan. Mūnaidyŋ jalpy qūny jüzdegen million dollarmen baǧalanady. Sanksiia tızımıne Qytai, Ündıstan jäne Bırıkken Arab Ämırlıkterınde tırkelgen kompaniialar men jeke tūlǧalar, sondai-aq bırneşe mūnai tankerı engızıldı.
AQŞ bilıgınıŋ mälımetınşe, İran mūnai eksportynan jyl saiyn milliardtaǧan dollar tabys tauyp, būl qarajatty aimaqtaǧy tūraqsyzdandyruşy äreketterge jäne HAMAS, husitter men «Hizbolla» siiaqty qaruly toptardy qoldauǧa jūmsap otyr. İran Qaruly küşterı Bas ştaby mūnaidy satu jäne tasymaldau üşın şeteldık bürkenşık kompaniialar men deldaldar jelısın paidalanǧan.
AQŞ Qarjy ministrı Skott Bessenttıŋ aituynşa, İran bilıgı mūnaidan tüsken tabysty iadrolyq baǧdarlamany damytuǧa, ballistikalyq zymyrandar men ūşqyşsyz ūşu apparattaryn öndıruge baǧyttap keledı. Onyŋ sözınşe, AQŞ İrannyŋ mūndai äreketterın qarjylandyruǧa jol bermeu üşın ekonomikalyq qysymdy küşeitudı jalǧastyrady.
Sanksiia aiasynda būryn ANTHEA dep atalǧan, qazır SIRI atauymen belgılı tanker erekşe ataldy. Keme Singapur jaǧalauynda irandyq mūnaimen ūstalǧan. Tergeu barysynda tankerdıŋ atauyn jasyru jäne teŋız qūjattaryn qoldan jasau faktılerı anyqtalǧan. Kemenıŋ kapitany, İran azamaty Araş Lavian da sanksiia tızımıne engızıldı.
Sondai-aq 2024–2025 jyldary Sepehr Energy İran mūnaiyn Qytaiǧa jetkızu üşın bırqatar kemelerdı paidalanǧan. Atap aitqanda, GIOIOSA kemesınıŋ menedjerı ärı operatory retınde Gonkongta tırkelgen Ocean Dolphin Ship Management Ltd qyzmet atqarǧan. Al OXIS kemesınıŋ tehnikalyq menedjerı Qazaqstanda ornalasqan jäne Seişel araldarynda tırkelgen Umbra Navi Ship Management Corp (Umbra Navi) bolǧan.
Būdan būryn 2025 jyly Reseige qatysty sanksiiada da Umbra Navi Ship Management Corp kompaniiasynyŋ aty atalǧan edı. Sondai-aq sanksiiaǧa kompaniiaǧa tiesılı Oxis kemesı de ılındı.
Sonymen qatar, Ündıstanda tırkelgen Marshal Ship Management Private Limited kompaniiasy sanksiiaǧa ılıktı. Kompaniia Sepehr Energy-men bailanysty kemelerge ekipaj ūsynǧan jäne jalǧan qūjattardy räsımdeuge qatysqan dep aitylady. Kompaniia direktory Raian Ksaver Arania da şekteu şaralaryna ūşyrady.
AQŞ Qarjy ministrlıgı Sepehr Energy-ge qarasty bırneşe irandyq kompaniia men olardyŋ basşylaryn da sanksiia tızımıne engızdı. Būdan bölek, İran mūnaiyn tasymaldauǧa qatysqan bırqatar tankerlerdıŋ AQŞ aumaǧyndaǧy jäne AQŞ baqylauyndaǧy aktivterı būǧattaldy.
Sanksiialarǧa säikes, atalǧan tūlǧalar men ūiymdardyŋ AQŞ-taǧy barlyq mülkı būǧattalady, al AQŞ azamattary men kompaniialaryna olarmen kez kelgen qarjylyq nemese kommersiialyq mämıle jasauǧa tyiym salynady. Sanksiia talaptaryn būzǧandar azamattyq nemese qylmystyq jauapkerşılıkke tartyluy mümkın.
AQŞ bilıgınıŋ mälımdeuınşe, būl şaralardyŋ maqsaty — jazalau emes, İrannyŋ halyqaralyq qūqyqqa qaişy äreketterın toqtatyp, aimaqtyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etu.
Eske salsaq, būǧan deiın AQŞ İranmen ötken kelıssözderdıŋ jaŋa kezeŋınen keiın bırneşe saǧat ışınde Tegeranǧa qarsy jaŋa sanksiialar engızgenın habarladyq.
