Elımızde respublikalyq referendumǧa ūsynylyp otyrǧan jaŋa Konstitusiianyŋ jalpy mazmūny adamǧa baǧdarlanyp otyr. Onyŋ mätınınıŋ negızgı erekşelıgınıŋ özı – adam qūqyqtaryna basymdyq berıluınde. Konstitusiia preambulasynda adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostandyqtary mültıksız saqtalatynyn mälımdeldı.
Negızgı zaŋnyŋ kırıspe bölımınde ǧana emes, tūtastai Konstitusiianyŋ negızgı basymdyqtary men män-maŋyzy adamnyŋ erkındıgı men haqynyŋ saqtaluyn qūndylyq retınde körsetedı.
Osy oraida, jaŋa jobaǧa engızılgen maŋyzdy normanyŋ bırı adamnyŋ tūrǧyn üige degen ırgelı qūqyǧynyŋ konstitusiialyq deŋgeide qorǧaluy. Mäselen, 1995 jylǧy 30 tamyzda respublikalyq referendumda qabyldanǧan Konstitusiianyŋ 25-baby 1-tarmaǧynda: «Tūrǧyn üige qol sūǧylmaidy. Sottyŋ şeşiminsiz tūrǧyn üiden aiyruǧa jol berilmeidi. Tūrǧyn üige basyp kiruge, ony tekseruge jäne tintuge zaŋmen belgilengen retter men tärtip boiynşa ǧana jol beriledi», dep jazylǧan bolsa, jaŋa Konstitusiiada būl mätın: «Tūrǧyn üige qol sūǧuǧa bolmaidy. Sot şeşiminsiz tūrǧyn üiden aiyruǧa jäne şyǧaryp jıberuge jol berilmeidi. Tūrǧyn üige basyp kiruge, ony qarap-tekseruge, tintuge zaŋda belgılengen jaǧdaida jäne közdelgen tärtippen jol beriledi», dep naqty jazyldy.
Atalǧan normany ūsynuşylardyŋ bırı, Konstitusiialyq reformalar jönındegı komissiianyŋ müşesı, Adam qūqyqtary jönındegı uäkıl Artur Lastaevtyŋ aituynşa, Konstitusiiada tūrǧyn üi qūqyǧyn qorǧau kepıldıkterın bekıtu elımızdıŋ äleumettık ärı qūqyqqorǧau sipatyn, azamattardyŋ qūqyqtary men bostandyqtarynyŋ būljytpai saqtalatynyn aiǧaqtaidy.
«Jaŋa Konstitusiia jobasy azamattar kündelıktı ömırde betpe-bet keletın jaǧdailardy eskeredı jäne adamnyŋ negızgı qūqyqtaryna nūqsan keltıruı mümkın erıktı şeşımderdıŋ aldyn aluǧa baǧyttalǧan. Osy tūrǧydan alǧanda, ol ädılettılıkke, qauıpsızdıkke jäne adamnyŋ qadır-qasietın qūrmetteuge qatysty qoǧamdyq sūranysqa jauap beredı. Jalpy alǧanda Ata zaŋnyŋ mazmūny adamǧa baǧdarlanyp otyr», – dep tüsındırdı ol.
