Aty aŋyzǧa ainalǧan jekpe-jek önerınıŋ saŋlaq sardary Sabyrjan Mahmet aǧamyz da ömırden ötıptı... Suyq habardy alǧaş Azamat Tasqaraūly bauyrymnan esıtkende, töbemnen jai tüskendei boldy... «Auyryp jürgen be edı?» dep edım, «Osydan on kün būryn, aqpannyŋ 6-sy künı telefonmen söilesken edık. "Bır aunap tūrdym, jaqsy bop qaldym, būiyrsa, jolyǧamyz" dep edı» dedı. Alladan ükım kelgen eken, aldynan jarylqasyn.
KSRO-nyŋ eŋbek sıŋırgen sport şeberı, KSRO jäne Qazaqstan Respublikasynyŋ eŋbek sıŋırgen jattyqtyruşysy, KSRO äue desant äskerınıŋ 3 dürkın chempiony, erejesız jekpe-jekten 9 dürkın älem chempiony, KSRO men Qazaqstanda kikboksingtıŋ ırgetasyn qalauşy, Düniejüzılık "Jekpe-jek" qauymdastyǧynyŋ prezidentı de bolǧan Sabyrjan Mahmettı bılmeitın qazaq joq şyǧar.
Ötken ǧasyrdyŋ 90-şy jyldary Sabyrjannyŋ aty dürıldep tūrdy. «Jekpe-jek» federasiiasynyŋ prezidentı bolyp, qazaq kikboksingınıŋ negızın qalap, märtebesın asqaqtatty. Alǧaşqy kikboksing şeberlerınıŋ bärı Sabyrjannyŋ qol astynan şyqty. Sabyrjandardy qylmys älemınde bilık etu üşın emes, qazaq jerın kelımsekterden qorǧau üşın qairat körsettı dep bıledı köpşılık.
Sabyrjannyŋ el ışındegı bedelınen qoryqqan bilık pen qūqyq qorǧau oryndary oǧan «bopsalauşy» degen aiyp taǧyp, 7 jylǧa sottady, sonyŋ 6 jylyn ol abaqtyda ötkızdı.
Sol kezde Şyǧys Qazaqstan oblysynda türmede otyrǧan Sabyrjan Mahmettı “qaitys boldy” degen qauesetpen, ūmytpasam “Karavan” ne “Vremia” gazetterınıŋ bırı “Sabur uhodit v nebo” degen şuly maqala şyǧardy. Keiın maqala avtory türmege baryp, Sabyrjannan keşırım sūrap, sūqbat aldy. Sol kezde jurnalistıŋ sūrauymen Sabyrjan saqal alatyn almastyŋ bıreuın qorabynan şyǧaryp, sausaǧymen şertıp qalǧanda, qaşyqta tūrǧan karton qaǧazdy tılıp tüstı dep jazǧany esımızde.
Sabyrjan ūltşyl edı. Sondyqtan ūlttyq qoǧamdyq ūiymdardyŋ basynda jürdı. Saiasattaǧy sportşylarǧa tän doǧaldau tırlıkterımen serıkterımen tıl tabyspai qalatyn kezderı de bolyp jatatyn. Bıraq tumysynan qulyq-sūmdyqqa joq aqköŋıl arda azamat eşqaşan eşkımge kek saqtamaityn, aiqailasqandaryn artynşa ūmytyp ketıp, olarmen emın-erkın aralasyp jüretın. Sol kezeŋde “Halyq ruhy» partiiasyn qūru üşın qol jinaǧan Mūhtar Şahanov aǧamyzdyŋ janynan tabyldy. Būl turaly Mūqaŋnyŋ özı: “Bırde tünde seruendep şyqsam, artymnan ekı jıgıt ılesıp keledı – qaida barsam, sonda barady. Özımdı bırtürlı sezındım. Bıraq olar: «Bızden qoryqpaŋyz, bız sızdıŋ qoǧamdyq qorǧauşylaryŋyzbyz, sızdı küzetıp jürmız”, – dedı» dep jazady. Olar Sabyrjannyŋ sarbazdary bolyp şyqqan.
Sabyrjan türmede jatqanda men ruhani qoldau bolsyn dep, «Jekpe-jektıŋ sardary Sabyrjan» atty jyr jazyp, baspasözge şyqqan ol öleŋdı Sabyrjannyŋ senımdı serıkterınıŋ bırı türmege aparyp bergen. Sodan Sabyrjan türmeden şyqqasyn, menı ızdep, telefon arqyly habarlasty jıgıtterı. Şymkentte jürgende kezdesıp qalyp, sonda «Jekpe-jekten» halyqaralyq saiys ötıp jatqan, soǧan şaqyryp, menı jüldegerlerdı marapattauǧa qosyp, qūrmet körsettı. Sodan berı ara-tūra habarlasyp tūratyn edık. 2004 jyly men Oŋtüstık Qazaqstan oblysynan parlament deputattyǧyna tüskende, saiasattyŋ qazany qainap tūrǧan kez edı... Äsırese, bız sailauǧa tüsken Şardara, Arys, Otyrar audandary jäne Jetısai audanynyŋ onşaqty auyly kıretın okrugta jaǧdai şielenısıp tūrǧan bolatyn. Sol kezde Sabyrjan habarlasyp, «Menıŋ oŋtüstıktegı jıgıtterım barlyq kezde qasyŋnan tabylady» dep qairat berıp, qoldau jasaǧan edı.
Sabyrjan aǧamyz keiıngı 3-4 jylda tek telefon arqyly ǧana sirek habarlasyp jüretın.
2020 jyly halyq qazynasynan trillion ünemdeimın dep türmege tüsken İslam Äbışevtıŋ soty ötıp jatqanda, habardar el qaita-qaita bızge habarlasyp tūrdy. Bır künı Sabyrjan Mahmet habarlasty. Qai jerde, qai elde jürse de "Qazaq ünı" saityn qarap jüretının aityp, türmede jatqan İslam Äbış pen Serık Tökeevtıŋ jaǧdaiyn sūrap, sottyŋ qaşan bolatynyn bılıp aldy. Özı de kezınde jazyqsyz sottalyp, 6 jyldai abaqtyda otyryp, merzımın ötep şyqqan adam retınde türmedegı ekı azamattyŋ taǧdyryna alaŋdap tūrǧany aiqyn aŋǧaryldy. Qyzu äŋgımesınıŋ arasynda bıreulerdı jaqsylap tūryp şetel tılınde sybap aldy... "İslam Äbışev aǧamyzdy būrynnan asyl azamat retınde syrtynan tanitynmyn. 2011 jyly Öskemen qalasy äkımı kezınde, oblys äkımı Berdıbek Saparbaev edı, Qazaqstannyŋ ūlttyq sport oiyndarynyŋ respublikalyq festivalyn keremet ūiymdastyryp ötkızgenı esımde. Odan keiın solai tamaşa ötken festival Qyrymbek Köşerbaevtyŋ äkım kezınde Qyzylorda oblysynda boldy. Al İsekeŋ Düniejüzılık Qazaq küresı federasiiasy prezidentı bolǧaly berı qazaqtyŋ ūlttyq sportyna şyn janaşyrlyǧyn baiqadym. Onyŋ sebebı - Qazaq küresınıŋ qairatkerı Serık Tökeevtı öte jaqsy bılemın. Al Serık bolsa, özı bügıngı küngı biıgıne jetkızgen Düniejüzılık Qazaq küresı federasiiasynyŋ tızgının kez kelgen kısınıŋ qolyna ūstata qoimaidy. Serık Tökeev kezınde Qazaq küresı eşkımge kerek bolmai qalǧan kezde bır özı bar auyrtpalyǧyn köterıp, bar küşın jūmsaǧan azamat! Bız de “Qazaq ünı” saitynda araşa sūrap, bärı qoldap, prezidentke jazylǧan aşyq hatqa qol qoiyp jatqan 250 myŋdai elmen bırge qazaqtyŋ ardaqty azamattary İslam Äbışev pen Serık Tükeevtıŋ ısı ädıl şeşıluın tıleimız! Issaparda jürgendıkten, sotqa aldaǧy uaqytta ülgersem baryp qatysamyn. Al erteŋgı bolar sotqa Aqiqat pen Ädıldık ızdegen barşa ūltşyl azamattar keluı tiıs qoi!"-degen edı batyr da, batyl aǧamyz. Bız de aty aŋyzǧa ainalǧan ataqty sport tarlanyna Aq jol tılep, alǧys aitqan edık.
Sabyrjan 2021 jyly Astanadaǧy "Alatau" sport keşenınde Jeltoqsan köterılısınıŋ 35 jyldyǧy men Auǧan soǧysy ardagerlerıne arnalǧan «Jekpe-jek» ūlttyq sport federasiiasynyŋ qalalyq aşyq chempionatyn ötkızdı. Aty aŋyzǧa ainalǧan arda qazaq, qiyn kezderde ūlt namysyn qorǧap, jat jūrttyqtardy şaŋyraqqa qaratqyzyp, bas idırıp qoiǧan Sabyrjan aǧamyz menı osy astanalyq chempionatqa qūrmettı qonaq etıp şaqyryp, Alǧys hatyn berıp, şapanyn japty. Men aǧamyzdy qazaqtyŋ daryndy aqyny, "Qazaq ünı" ūlttyq portalynyŋ bas redaktory Azamat Tasqaraūlymen tanystyryp, Sabyrjan sol künı "Aq jol" partiiasy ofisıne kelıp, keŋ kölemdı sūhbat berdı. Sodan berı keiıngı 5 jylda jekpe-jek önerınıŋ saŋlaq sardary gazetımızge onşaqty sūhbat bergen edı…
Sabyrjan qazasyna qaiǧyryp, köŋıl aitqan belgılı qalamger Beibıt Saparaly «Sabyrjan Mahmetov 1991 jyly Oraldaǧy kazaktardyŋ äreketıne batyl toitarys beruımen jäne qazaq tılınıŋ märtebesın köterıp, Qazaqstandy bırūltty memleket dep tanudy jaqtaǧan ūstanymymen el esınde qalǧan tūlǧa. Qai jerde qazaq ūltynyŋ mäselesı uşyqsa, sol jerden aldyŋǧy qatardan tabylatyn batyr edı. Sol batyr Sabyrjan qasiettı Ramazan aiynyŋ qarsaŋynda 67 jasynda Rabbysyna qaitty. Qūdai taǧala bılıp-bılmei ıstegen barlyq künälaryn keşırıp, mäŋgılık mekenın jännat etsın»,- dep jazdy.
Sabyrjan Ǧalymjanūlymen qoştasqan halyq bügın janazasyn Astanadaǧy bas meşıtten şyǧarypty... Kökşetauǧa şyǧar joldaǧy jaŋa ziratta jany jai tauypty... Topyraǧy torqa bolǧai. Auyryp jürıp, bara almai qalǧanym, topyraq sala almai qalǧanym ökınıştı...
Saŋlaq Sabyrjan aryndy, arda azamat edı... Aldy peiış, arty qaiyrly bolsyn! Qūdai artyndaǧy ūrpaqtaryna ūzaq ǧūmyr bersın. Otbasyna, balalaryna, tuǧan-tuystaryna köŋıl aitamyz. Qazaq sportyna köŋıl aitamyz. İmany salamat bolsyn!
JEKPE-JEKTIŊ SARDARY
Sabyrjan Mahmetke
Älemdık dodalarda asty baǧaŋ,
Taubūzar qairatyŋnan tas qūlaǧan.
İttık pen iır mınez baqastyqty
Keşırdı daladai keŋ qasqyr aǧam...
Halyq ta tūrqy bölek tūlpardy ūqqan.
Qaraulyq jasady eken kım tarlyqtan?
Ūltyna ūltandyqty artyq kördı,
Jūrtyna paiǧambardyŋ sūltandyqtan...
Saŋlaqqa ainalsyn dep säbi keiın,
El üşın erek janyŋ saǧi, beiım,
Dılıŋ men dınşıldıgıŋ hazırettei,
Märttık pen qaisarlyǧyŋ Mädideiın.
Tanysyp edık özıŋ jaily aŋyzben,
Bar kezde artylmaidy aila bızden.
Tar kezde tabylmaimyz, paidamyz kem...
Qapastan halyq qalap, bosaidy erım,
Qasqyrdai qaqpanyn da şainap üzgen...
Batyly baǧalanbai būl künderı,
Äkımı büiırdı oilap bülkıldedı...
Aqyny törde otyrsa, töre söilep,
Batyry torda otyru mümkın be edı?..
Bırtuar būl ömırge bır kele me,
Endeşe qoldamaimyz künde nege?
Tartsa da tauqymetın tar zamannyŋ,
Taimaǧan haq jolynan türmede de...
Bahadür qapy ketken aŋǧal, ırı,
Alladan tılegen soŋ alda künı...
Nahaqqa nazar tüser deuşı edı ǧoi,
Jetedı Jaratqanǧa jan dabyly...
Qairan kün ökınışpen öttı dedıŋ,
Qairaldyŋ, onsyzdaǧy ötkır edıŋ.
Qalamym qalau sözın töktı menıŋ,
Qūrannan quat alǧan qūryş aǧam,
Jyrmen de jıgerlensın dep tıledım!..
Qazybek İSA
