Foto Jİ-men jasalǧan
Bügın — Qazaqtyŋ körnektı aǧartuşysy, pedagog, jazuşy ärı qoǧam qairatkerı Ybyrai Altynsarinnıŋ tuǧanyna 185 jyl, dep habarlaidy “Adyrna” tılşısı.
Ūlt ūstazy qazaq dalasynda bılım beru ısın damytuǧa, ūlttyq mektepterdıŋ qalyptasuyna jäne balalar ädebietınıŋ örkendeuıne zor üles qosty.
Ybyrai Altynsarin 1841 jyly düniege kelgen. Keibır derekterde onyŋ tuǧan künı 20 qazan, al basqa derekterde 26 qazan nemese 7 qaraşa dep körsetıledı. Aǧartuşynyŋ azan şaqyryp qoiǧan esımı – İbrahim. Ol Qostanai öŋırındegı Araqaraǧai mekenınde düniege kelgen.
Ybyrai Altynsarinnıŋ ūstazdyq qyzmetı 1860 jyly Torǧaida qazaq balalaryna arnalǧan mektepte bastaldy. Ol balalarǧa bılım berumen qatar, qazaq dalasynda jaŋa ülgıdegı oqu oryndaryn aşuǧa küş saldy.
Aǧartuşynyŋ eŋ maŋyzdy eŋbekterınıŋ bırı – 1879 jyly jaryq körgen «Qazaq hrestomatiiasy». Būl oqulyq qazaq balalaryna arnalǧan alǧaşqy oqu kıtaptarynyŋ bırı retınde ūlttyq bılım beru tarihynda airyqşa oryn alady. Jinaqqa balalardyŋ jas erekşelıgıne laiyqtalǧan öleŋder, äŋgımeler, audarmalar men tärbielık mänı bar şyǧarmalar engızıldı.
Aǧartuşynyŋ maqsaty tek sauat aşumen şektelmedı. Ol balalarǧa paidaly bılım berıp, qoǧamnyŋ damuyna üles qosatyn azamat tärbieleudı közdedı.
Ybyrai Altynsarin qazaq qyzdarynyŋ bılım aluyna da erekşe män berdı. 1887 jyly Yrǧyzda qazaq qyzdaryna arnalǧan mektep-internat aşuǧa ūiytqy boldy. Būl bastama sol kezeŋdegı qazaq qoǧamynda qyz balalardyŋ bılım alu mümkındıgın keŋeituge yqpal ettı. Mektepte jalpy bılımmen qatar qolöner daǧdylaryn meŋgeruge de köŋıl bölındı.
Aǧartuşynyŋ pedagogikalyq qyzmetı mektepter aşumen ǧana şektelgen joq. Ol oqu baǧdarlamalaryn äzırleuge, oqytu ädısterın jetıldıruge jäne qazaq tılındegı oqu qūraldaryn jasauǧa atsalysty.
