Qazaqstanda atom salasyn damytu strategiiasy aiasynda alǧaşqy AES qūrylysyna qatysty mäseleler qyzu talqylanuda, dep habarlaidy "Adyrna" ūlttyq portaly.
Osy taqyrypta qazaqstandyq saiasatker ärı energetika salasynyŋ sarapşysy Piotr Svoik QazTAG redaksiiasyna öz pıkırın bıldırdı.
Onyŋ aituynşa, strategiiada «alǧaşqy AES qūrylysy bastalyp kettı» degen tırkestıŋ jazyluy kezdeisoq emes.
«İä, mūndai tūjyrymnyŋ paida boluy zaŋdy. Ärine, būl jerde azdap asyǧystyq bar şyǧar, sebebı bızde biurokratiialyq piarǧa beiımdılık kezdesedı. Bıraq qazırdıŋ özınde qūrylysqa qajettı ızdestıru jūmystary jürıp jatyr. Atap aitqanda, geologiialyq, geofizikalyq, gidrologiialyq jäne klimatologiialyq zertteuler jasaluda. Mūnyŋ bärı – qūrylys prosesıne daiyndyqtyŋ mındettı bölıgı. Sondyqtan mūny qūrylystyŋ bastapqy kezeŋı dep atauǧa tolyq negız bar», – dedı Piotr Svoik.
Sarapşynyŋ pıkırınşe, Qazaqstandaǧy AES qūrylysy ıs jüzınde Reseidıŋ Rosatom kompaniiasyna berılgen deuge bolady.
«İä, būl mäsele ıs jüzınde şeşılıp qoiǧan siiaqty. Soŋǧy uaqytta AES töŋıregındegı barlyq negızgı äreketter “Rosatommen” bailanysty boldy. Sondyqtan jobany jüzege asyratyn negızgı tarap retınde Resei qarastyrylyp otyr», – dedı ol.
Sonymen qatar Svoik Resei ekonomikasyndaǧy qazırgı jaǧdaiǧa bailanysty belgılı bır täuekelder bar ekenın de aitty.
«Reseide qazır ekonomikalyq daǧdarys resmi türde moiyndaldy. Ekonomika ıs jüzınde ösuın toqtatty, resessiia bastaldy. Būl daǧdarys jahandyq jaǧdaidyŋ bır bölıgı. Resei Batyspen teketıreste bolǧanymen, qarjy-nesie saiasaty älı de batystyq model boiynşa jūmys ıstep otyr. Sonyŋ saldarynan elde ışkı investisiialyq jäne qarjylyq resurs jetkılıksız», – dedı sarapşy.
Soǧan qaramastan, ol Mäskeu üşın Qazaqstandaǧy AES jobasynyŋ maŋyzy öte joǧary ekenın atap öttı
«Jalpy, Qazaqstandaǧy AES qūrylysy Resei üşın bırneşe baǧytta asa maŋyzdy joba. Sondyqtan Resei ükımetı de, “Rosatom” da būl bastamanyŋ sätsızdıkke ūşyramauy üşın bar küşın salady dep oilaimyn. Eger joba toqtap qalsa, būl Reseidıŋ älemdık atom energetikasy naryǧyndaǧy halyqaralyq josparlaryna ülken soqqy bolar edı. Sol sebeptı, menıŋşe, qūrylysty bärıbır aiaqtaidy», – dedı Piotr Svoik.
Sūhbat barysynda şaǧyn moduldık reaktorlar mäselesı de qozǧaldy. Sarapşy Qazaqstanda mūndai tehnologiialardy äzırge engızu mümkın emes ekenın aitty.
«Joq, äzırge būl mümkın emes. Bıraq mūnda qyzyq bır jaǧdai bar. Qasym-Jomart Toqaev prezident bolǧannan keiıngı alǧaşqy şeteldık saparyn Mäskeuge jasaǧanda, Vladimir Putin oǧan Balqaş maŋynda quaty 1200 megavattyq ekı ırı atom blogynan tūratyn AES saludy ūsynǧan edı. Alaida būǧan deiın däl osyndai ūsynys Özbekstanǧa da jasalǧan bolatyn», – dedı ol.
Svoiktıŋ aituynşa, keiın Resei men Özbekstan şaǧyn moduldık reaktorlar jobasyn da talqylaǧan.
«Keiın Mäskeu men Taşkent alty şaǧyn moduldık blok salu turaly kelıstı. Soŋynda ekı şaǧyn jäne ekı ırı blok salu nūsqasyna toqtady. Qazır Özbekstanda alǧaşqy bloktardyŋ qūrylysy jürıp jatyr, beton qūiu jūmystary bastalyp ketken boluy da mümkın. Demek, Resei men Qytaidan keiın şaǧyn moduldık reaktorlar paida bolatyn älemdegı üşınşı memleket Özbekstan boluy yqtimal», – dedı sarapşy.
Sondai-aq ol atom elektr stansiiasynyŋ qauıpsızdık mäselesıne de toqtaldy.
«Qalai bolǧanda da, paidalanuǧa berıletın AES-pen bırge äue qorǧanys jüiesı de qatar engızıledı. Ädette stansiiany kım salsa, sol tarap qorǧanys jüiesın de qamtamasyz etedı», – dedı Piotr Svoik.
