Prezident 2023 jyly, 17 mausymda, Türkıstan qalasynda ötken II Ūlttyq qūryltaida «Martin Liuter Kingtıŋ sözımen aitsaq, menıŋ de bır josparym, tıptı armanym bar. Ol – täulık boiy jūmys ısteitın Prezidenttık kıtaphana salu. Men mūndai kıtaphanany Ankarada kördım. Ol jerde keluşıler älemde jaryq köretın körkem jäne arnaiy ädebiettermen tanysa alady.
Osyndai kıtaphanany bızde de saluǧa bolady» degen bolatyn. Al bızdıŋ Almaty – mädeni astana. Onda ol bırınşı bolyp jol bastauy kerek. Sol joly äkımderdıŋ de, mädeniet basqarmasynyŋ da basy ıstep kettı, «ondai kıtaphana salynyp bıtkenşe, Almatydaǧy bır kıtaphanany 24/7 ıstetıp köreiık» dedı de, Jambyl kıtaphanasy Respublikada bırınşı bolyp 24/7 jūmys ıstei bastady.
Oqyrman sanynyŋ artqanyn bırden baiqadyq. Sodan berı, mıne, Almatyda 7 bırdei kıtaphana künı-tünı jūmys ıstei bastady. Älemde qoǧamdyq kıtaphanalardyŋ künı-tünı ısteuı sirek kezdesetın jaǧdai. Köbıne universitettıŋ oqu zaldary ǧana 24/7 aşyq bolady. Prezidenttıŋ armany jaqynda tolyq oryndalady dep oilaimyn. Öitkenı künı-tünı ısteitın kıtaphana o bastan soǧan yŋǧailanyp, soǧan eseptelıp salynuy kerek. Ondai kıtaphana Astanada, Almatyda, Qyzylordada qūrylysy bastalyp, salynyp jatyr.
Äigılı Äbış Kekılbaidyŋ bärımız jatqa bıletın kıtap pen kıtaphana turaly sözı bar emes pe? Esıŋızde me? İä, «Adamdy adam etken – kıtap, adamzat etken – kıtaphana». Būdan artyq ne aituǧa bolady.
Bır kezderı “İnternet bar, endı kıtap kerek emes” degenbız. Endı “Jasandy intellekt bar, endı kıtap kerek emes” dei bastadyq.
Al rasynda, jasandy intellekt kıtap oqyǧan, kritikalyq oilau jüiesı qalyptasqan adamdardy odan ärı biıktetedı, al syni oilauy qalyptaspaǧan, eşqaşan kıtap oqymaǧan adamdy odan ärı adastyrady. Endeşe kıtaptyŋ ornyn eşteŋe de basa almaidy. Kıtap oqityndardyŋ sany artqan saiyn qoǧam ızgılene tüsedı. Kıtap oqu, aldymen adamnyŋ özıne kerek ekenı belgılı. Bıraq sol ızgı qoǧamdy qūru jolynda kıtap oquǧa memleketıŋ müddelı bolyp jatsa, ondai qamqorlyqtan ainalyp ketpeisıŋ be?
«Kıtap oqu mädenietın damytu jäne zerdelı ūlt qalyptastyru – mädeniet, bılım beru jäne innovasiialar salalaryndaǧy memlekettık saiasattyŋ basym baǧyttary bolyp aiqyndalsyn», 2027 jylǧy 1 qaŋtarǧa deiın «Kıtaphana jäne kıtap şyǧaru ısı turaly» Qazaqstan Respublikasynyŋ jaŋa Zaŋynyŋ jobasyn äzırlesın;
2027 jylǧy 1 qaŋtarǧa deiın kıtap oqu mädenietın damytudaǧy jetıstıkterı üşın Ūlttyq syilyq taǧaiyndasyn;
2027 jylǧy 1 qaŋtarǧa deiın bıryŋǧai qoljetımdı Ūlttyq sifrlyq kıtaphana platformasyn qūrsyn;
Jyl saiyn «Zerdelı ūlt» tūjyrymdamasynyŋ ıske asyrylu barysy turaly Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ Äkımşılıgıne esep bersın» degen Jarlyq bar qazır.
Kıtaphanada, baspada, jürgen jerımnıŋ bärınde kıtap oqudy nasihattaudy men de toqtatpaimyn. Sol jolda ıstep jatqan şarualarymyzda da san joq, däl qazır qaisybırın aityp jataiyn. Bıraq sonda da OKJ kıtapanaşylarynyŋ arasynda «Kıtappen kemeldenu» degen atpen korporativtık oqu ūiymdastyryp jatqanymyzdy aita salaiyn. Onyŋ maqsaty qyzmetkerler arasynda kıtap oqu mädenietın qalyptastyru. Kıtaphanaşylar bylai da kıtapty köp oqidy, öz mamandyǧynyŋ bılgırı bolu üşın de onyŋ paidasy köp. Sol korporativtık oquǧa bıraz kıtap taŋdap alyndy. Endı olardy oqyp, talqylai jürıp, soŋynda esse jazamyz. Solarǧa qarap, jyl soŋyda «Jyldyŋ üzdık essesı», «Eŋ köp kıtap oqyǧan qyzmetker» degen siiaqty marapattar berıp, yntalandyramyz jäne ony jyl saiyn dästürlı türde ötkızıp otyramyz.
Atam zamannan solai oilaimyn: kıtap oqyǧan adam jaman bolmaidy, demek kıtap oqyǧan ūlt ta. Al kıtap oqymaityn adamnyŋ «tört düniesı tügel» bolsa da bır düniesı kem. Kıtap oqymaǧan adam mınezdı, meiırımdı, aqyldy bolsa da, kıtap oqymasa bır olqylyǧy, orny tolmas olqylyǧy bolady. Kıtap qana toltyra alatyn bır quysy üŋıreiıp tūrady. Saiasat pen ekonomikanyŋ tolyp jatqan mäselelerı bar, olar bola beredı, bıraq bız tūrmystyŋ soŋynda ketpei, ruhaniiatymyzdy, adami kapitaldy damytudy memlekettık saiasattyŋ maŋyzdy baǧyttary qatarynda alyp jürsek, odan jaman bolmaimyz dep oilaimyn. Onda şynymen Zerdelı ūlt bolamyz. Qazır de jaman ūlt emespız, bärın de tez meŋgeretın halyqpyz. Bıraq kıtap oqudy toqtatpaiyq.
