Bır palataly Qūryltai sailauynyŋ tabysty ötuı Qazaqstannyŋ ışkı saiasi ömırındegı maŋyzdy oqiǧalardyŋ bırıne ainaldy. Sailau qorytyndysynan keiın bırqatar memleket basşylary Qazaqstan Prezidentı Qasym-Jomart Toqaevqa qūttyqtau joldap, eldegı saiasi jaŋǧyruǧa, reformalardyŋ baǧytyna jäne jaŋa zaŋ şyǧaruşy organnyŋ bolaşaǧyna qatysty öz baǧasyn bıldırdı.
Memleket basşylarynyŋ qūttyqtaularynda är eldıŋ özındık saiasi ūstanymy men ekıjaqty qarym-qatynastar erekşelıgı körıngenımen, olardyŋ sözderınen ortaq bırneşe mäsele anyq baiqalady. Atap aitqanda, Qazaqstandaǧy saiasi tūraqtylyq, konstitusiialyq reformalar, memlekettık basqaru jüiesınıŋ jaŋǧyruy, ūlttyq bırlık, äleumettık-ekonomikalyq damu jäne eldıŋ halyqaralyq bedelın arttyru taqyryptary basymdyqqa ie.
Osy oraida şeteldık köşbasşylardyŋ pıkırlerıne nazar audarsaq.
«Halyq keŋınen qoldaitynyn anyq körsettı»
Resei Federasiiasynyŋ Prezidentı Vladimir Putin öz qūttyqtauynda sailau nätijesın Qazaqstandaǧy qazırgı saiasi baǧytqa berılgen qoǧamdyq qoldaudyŋ körınısı retınde baǧalady.
«Sailauşylar belsendılıgı men dauys beru nätijesı Sızdıŋ basşylyǧyŋyzben jürgızılıp jatqan ışkı saiasi tūraqtylyqty nyǧaitu, eldıŋ äleumettık-ekonomikalyq damuyn jedeldetu jäne halyqaralyq arenada memleket müddesın qorǧau baǧytyndaǧy bastamalaryŋyzdy halyq keŋınen qoldaitynyn anyq körsettı», – dedı.
Putinnıŋ būl baǧalauynda Qazaqstannyŋ ışkı tūraqtylyǧy men äleumettık-ekonomikalyq damuymen qatar, syrtqy saiasattaǧy ūlttyq müddelerdı qorǧau mäselesı de erekşe atalady. Iаǧni Resei basşysy Qūryltai sailauyn Qazaqstannyŋ ışkı saiasi jaŋǧyruymen ǧana emes, memleket jürgızıp otyrǧan jalpy strategiialyq baǧytpen bailanystyrady.
«Jaŋa kezeŋ bastalǧanyn körsetedı»
Özbekstan Prezidentı Şavkat Mirziioev Qazaqstandaǧy özgerısterge baǧa bere otyryp, Qūryltaidyŋ qūryluyn eldıŋ saiasi jüiesın jetıldırumen jäne parlamenttıŋ rölın arttyrumen bailanystyrady.
«Būl tarihi oqiǧa eldıŋ saiasi jüiesın jetıldıretın, memlekettık basqaru tiımdılıgın arttyratyn jäne parlament rölın aitarlyqtai küşeitetın jaŋa kezeŋ bastalǧanyn körsetedı.
Azamattardyŋ sailaudaǧy belsendılıgı – Sızdıŋ köregen köşbasşylyǧyŋyzben ıske asyrylyp jatqan auqymdy konstitusiialyq jäne qoǧamdyq-saiasi reformalardy halyq keŋınen qoldaitynyna aiqyn dälel. Būl bastamalar, eŋ aldymen, Qazaqstandy ornyqty damytudy, eldıŋ bedelın jäne halyqaralyq arenadaǧy yqpalyn odan ärı nyǧaitudy közdeidı.
Bız ǧasyrlardan tamyr tartatyn dostyq ärı tatu körşılık qatynastar bailanystyratyn bauyrlas qazaq jerındegı auqymdy özgerıster nätijesıne şyn jürekten quanamyz», – dep baǧalady.
Mirziioevtıŋ sözınen Qazaqstandaǧy saiasi reformalardyŋ tek ışkı özgerıs retınde emes, memlekettık basqaru tiımdılıgı men eldıŋ halyqaralyq bedelın arttyruǧa baǧyttalǧan jüielı prosess retınde qabyldanyp otyrǧanyn köruge bolady.
«Memlekettılıktı nyǧaituǧa eleulı üles»
Qyrǧyzstan Prezidentı Sadyr Japarov öz qūttyqtauynda jaŋa instituttyŋ memlekettılık pen qūqyqtyq jüienı jetıldırudegı maŋyzyn atap öttı.
«Azamattardyŋ öz yqtiiaryn erkın bıldıruı nätijesınde qūrylǧan Qūryltai Qazaqstan Respublikasynyŋ memlekettılıgın nyǧaituǧa, qūqyqtyq jäne äleumettık-saiasi instituttaryn jetıldıruge, sondai-aq eldıŋ tūraqty äleumettık-ekonomikalyq damuyn qamtamasyz etuge eleulı üles qosatynyna senımdımın.
Sızdıŋ basşylyǧyŋyzben ıske asyp jatqan jüielı reformalar memlekettıŋ ūzaqmerzımdı müddesıne qyzmet etıp, halyqtyŋ äl-auqatyn arttyruǧa jäne eldıŋ aldaǧy damuyna septıgın tigızedı dep oilaimyn.
Qyrǧyz-qazaq strategiialyq serıktestıgı men odaqtastyq qatynastary däiektı türde nyǧaiyp keledı. Būl aldaǧy uaqytta ekı el halqynyŋ müddesıne sai jaŋa mazmūnmen tolyǧa tüsetınıne jäne Ortalyq Aziiadaǧy beibıtşılık pen tūraqtylyqty qamtamasyz etetınıne senımım kämıl», – dep pıkır aitty.
Būl rette Bışkektıŋ ūstanymynda Qazaqstandaǧy saiasi tūraqtylyq pen Ortalyq Aziiadaǧy öŋırlık qauıpsızdık özara sabaqtas qarastyrylady. Japarovtyŋ sözderı ekı el arasyndaǧy strategiialyq serıktestıktıŋ saiasi reformalar aiasyndaǧy özara senımmen qatar damyp kele jatqanyn körsetedı.
«Jalpyūlttyq bırlıktı taǧy da paş ettı»
Täjıkstan Prezidentı Emomali Rahmon sailauşylardyŋ belsendılıgı men dauys beru nätijesın Qazaqstan qoǧamyndaǧy bırlıktıŋ körınısı retınde baǧalady.
«Azamattardyŋ sailaudaǧy belsendılıgı men dauys beru nätijesı Qazaqstan halqynyŋ jalpyūlttyq bırlıgın taǧy da paş ettı. Sondai-aq būl Sızdıŋ qoǧamdyq-saiasi jüienı nyǧaituǧa jäne eldıŋ ornyqty äleumettık-ekonomikalyq damuyn qamtamasyz etuge baǧyttalǧan memlekettık baǧdardy halyq berık qoldaitynyn körsetedı», – dep öz oiyn aşyq bıldırdı.
Täjıkstan basşysynyŋ qūttyqtauynda özge memleket basşylarynyŋ pıkırlerımen ündesetın negızgı aksent – tūraqtylyq pen ornyqty damu. Būl rette saiasi reformalardyŋ qoǧamdyq bırlıkpen qatar jüruıne erekşe män berılgen.
«Jaŋa tarihi kezeŋ»
Äzerbaijan Prezidentı İlham Äliev Qūryltai sailauyn Qazaqstannyŋ qoǧamdyq-saiasi ömırındegı jaŋa kezeŋmen tıkelei bailanystyrdy.
«Būl – Qazaqstannyŋ qoǧamdyq-saiasi ömırınde jaŋa tarihi kezeŋ bastalǧanyn körsetetın maŋyzdy oqiǧa. Osy sailau Sızdıŋ elıŋızdıŋ jan-jaqty damuyna, Sız jürgızgen keŋ auqymdy reformalardyŋ jalǧasuyna jäne alǧa qoiǧan mındetterıŋızdıŋ oryndaluyna qyzmet etedı. Men būǧan kämıl senemın. Qūryltai qyzmetıne tabys tıleimın.
Özara belsendı ärı jemıstı saiasi dialogymyz Äzerbaijan-Qazaqstan strategiialyq serıktestıgınıŋ odan ärı nyǧaiuyna tyŋ serpın berdı. Ekı el arasyndaǧy berık negızge qūrylǧan dostyq qarym-qatynas pen strategiialyq serıktestık bırlesken küş-jıgerımızdıŋ arqasynda halyqtarymyzdyŋ müddesı jolynda joǧary qarqynmen damyp, tereŋdei beredı», – dedı İlham Äliev.
Bakudıŋ baǧalauynan Qazaqstandaǧy ışkı saiasi özgerıster men ekıjaqty strategiialyq qatynastardyŋ özara bailanysy baiqalady. Äliev Qūryltaidyŋ qūryluyn eldıŋ ışkı reformalarynyŋ bır bölıgı retınde ǧana emes, Qazaqstannyŋ aldaǧy damu baǧytyna yqpal etetın maŋyzdy saiasi qadam retınde baǧalap otyr.
«Halyqaralyq arenadaǧy abyroi-bedel»
İzrail Memleketınıŋ Prezidentı İshak Gersog öz qūttyqtauynda Qazaqstandaǧy özgerısterge jeke sapary barysynda kuä bolǧanyn atap ötıp, eldegı reformalardyŋ halyqaralyq bedelge yqpalyna nazar audardy.
«Jyl basynda Qazaqstanǧa jasaǧan tarihi saparym aiasynda Sızdıŋ parasatty basşylyǧyŋyzben qol jetkızılıp jatqan eleulı jetıstıkterge täntı boldym. Atalǧan özgerıster ekıjaqty yntymaǧymyzdy bekıtıp, Qazaqstannyŋ halyqaralyq arenadaǧy abyroi-bedelınıŋ arta tüsuıne jäne elıŋızdıŋ güldene beruıne septıgın tigızetınıne senımdımın», – dep baǧa berdı.
Gersogtıŋ baǧalauynda Qazaqstandaǧy özgerısterdıŋ ışkı saiasi maŋyzymen qatar, onyŋ halyqaralyq bedelge äserı aldyŋǧy orynǧa şyǧady. Būl – reformalardyŋ Qazaqstannyŋ syrtqy bailanystaryn nyǧaitudaǧy rölıne berılgen baǧa.
«Aşyq sailau nauqanyn ötkızuge mümkındık berdı»
TMD Bas hatşysy Sergei Lebedevtıŋ baǧasy sailaudyŋ ūiymdastyrylu sapasyna qatysty boldy.
«Täuelsız Memleketter Dostastyǧynyŋ baiqauşylary ūiymdastyru jūmystarynyŋ joǧary deŋgeiıne, barlyq satydaǧy komissiia müşelerınıŋ käsıbilıgıne köz jetkızdı. Būl ūlttyq zaŋnamaǧa tolyq sai keletın aşyq sailau nauqanyn ötkızuge mümkındık berdı».
Būl pıkır Qūryltai sailauyna saiasi baǧa berumen qatar, onyŋ ūiymdastyrylu barysyna halyqaralyq baiqauşylar tarapynan berılgen baǧalaudy körsetedı.
Bır oqiǧaǧa berılgen bırneşe baǧa – bır ortaq tüsınık
Şeteldık köşbasşylardyŋ qūttyqtaularyn tūtastai qaraǧanda, olardyŋ ärqaisysy Qazaqstandaǧy saiasi özgerısterdıŋ belgılı bır qyryna basymdyq bergenın aŋǧaruǧa bolady.
Resei Prezidentı sailau nätijesın qoǧamnyŋ qazırgı saiasi baǧytty qoldauymen bailanystyrsa, Özbekstan basşysy ony saiasi jüienı jetıldıretın jaŋa kezeŋ retınde baǧalaidy. Qyrǧyzstan Prezidentı memlekettılık pen instituttardy nyǧaituǧa, Täjıkstan basşysy ūlttyq bırlık pen tūraqty damuǧa, Äzerbaijan Prezidentı jaŋa tarihi kezeŋge, al İzrail basşysy Qazaqstannyŋ halyqaralyq bedelınıŋ artuyna nazar audarǧan.
Al TMD baiqauşylary sailau prosesınıŋ ūiymdastyrylu deŋgeiın atap öttı.
Osy pıkırlerdıŋ barlyǧyn bırıktıretın negızgı oi – Qūryltaidyŋ qūryluy Qazaqstandaǧy saiasi reformalardyŋ jaŋa kezeŋı retınde qabyldanyp otyr.
