Foto: Özbekstan prezidentınıŋ baspasöz qyzmetı
Özbekstan prezidentı Şavkat Mirziioev 3 qyrküiekte ötken keŋeste kedeişılıkpen kürestıŋ «müldem jaŋa jüiesın» engızudı tapsyrdy. Būl turaly memleket basşysynyŋ baspasöz qyzmetı habarlady, dep jazady “Adyrna”.
Keŋeste kedeişılıktı azaitu jäne halyqtyŋ tabysyn arttyru jūmystaryn jaŋa kezeŋge şyǧaru mäselelerı qaraldy.
Jyl basynda Özbekstandaǧy kedeişılık deŋgeiı 5,8 paiyz bolyp, mūqtaj azamattardyŋ sany 2,2 million adamǧa jetken. Qazır būl körsetkış 3,9 paiyzǧa deiın, iaǧni 1,5 million adamǧa deiın tömendegen. Alaida 159 audan men qalada, sondai-aq 5536 mahallada nätijeler jetkılıksız dep baǧalandy.
Mirziioev «mahalladaǧy jetıtık» dep atalatyn qūrylymnyŋ jūmysyna jauapty basşylardy synǧa aldy. Onyŋ aituynşa, olar jergılıktı jerlerdegı qyzmetkerlerge naqty tapsyrma bere almaidy jäne mahalla deŋgeiındegı jūmysty obektivtı baǧalauǧa qauqarsyz. Sondai-aq kedeişılık pen jūmyssyzdyqpen ainalysatyn mamandar arasynda jauapkerşılık aludan qorqu baiqalatyny aityldy.
Prezidenttıŋ mälımetınşe, soŋǧy üş jylda mahallalardaǧy käsıpkerlık jobalarǧa 314 trillion sum, iaǧni şamamen 26 milliard dollar baǧyttalǧan. Alaida nesie qarajatyn paidalanu tiımdılıgı öŋırlerde aitarlyqtai erekşelenedı.
Mysaly, Şaraf-Raşidov jäne Qarşy audandaryna bırdei kölemde – 2,3 trillion sumnan qarjy bölıngen. Bıraq Şaraf-Raşidov audanynda 30 myŋ adam kedeilık deŋgeiınen şyǧarylsa, Qarşy audanynda būl körsetkış 13 myŋ adam bolǧan.
Pskent audanynda bır adamdy kedeilıkten şyǧaru üşın 250 million sum, iaǧni şamamen 20,8 myŋ dollar kölemınde nesie qarajaty jūmsalǧan.
Jiynda soŋǧy bır jylda qūrylǧan 86 myŋ şaǧyn käsıporynnyŋ 15 myŋy nemese 17 paiyzy jūmysyn toqtatqany aityldy. Sonymen qatar nesie alǧan 62 myŋ azamat ony qaitaruda qiyndyqtarǧa tap bolǧan.
Būǧan hokimderdıŋ kömekşılerı men mahalla bankirlerınıŋ basym bölıgınde jobalyq täsılmen jūmys ısteu daǧdysynyŋ joqtyǧy sebep retınde ataldy. 8992 mahallanyŋ tek myŋynda ǧana hokim kömekşılerı men bankirler jobalyq täsıl negızınde jūmys ıstei alady.
Jaŋa jüienıŋ negızgı elementı — nesie resurstaryn bölu ökılettıgın kedeişılıktı azaitu jönındegı oblystyq jäne audandyq ştabtarǧa beru.
Olardyŋ qaramaǧyna Kedeişılıkpen küres qorynan 240 milliard sum, Jūmyspen qamtu qorynan 100 milliard sum, üş «däpter» baǧdarlamasy boiynşa 760 milliard sum, sondai-aq käsıpkerlerge ötemaqy töleuge qarastyrylǧan 300 milliard sumnyŋ qaldyǧy berıledı.
Audandardyŋ qarauyna berıletın jalpy qarjy kölemı 3,2 trillion sumdy nemese şamamen 266,6 million dollardy qūraidy.
Ekonomika ministrlıgı men Ortalyq bank öŋırlerdıŋ äleuetıne qarai qarjylandyru tetıkterın är toqsan saiyn jaŋartyp otyrady.
Sonymen qatar nesie, subsidiia jäne ötemaqy şarttaryn jarlyqtar men qaulylar arqyly belgıleu täjıribesı toqtatylady.
Oblys, audan jäne qala hokimderı kedeişılık pen jūmyspen qamtu mäselelerıne aptasyna üş kün arnaidy. Är oblys pen audanda bankter jäne jūmyspen qamtu qyzmetterı qatysatyn arnaiy ştabtar qūrylady.
Audandyq ştabtarǧa kımge jäne qandai şartpen nesie beru turaly şeşımdı öz betınşe qabyldau qūqyǧy berıledı. Olar nesie qaitaru merzımın ūzartuǧa jäne tölem kestesın naqty biznes türıne qarai beiımdeuge mümkındık alady.
Bas prokuraturaǧa hokim kömekşılerı men mahalla bankirlerınıŋ derbes şeşım qabyldauyna kedergı keltıretın faktorlardy joiuǧa yqpal etu tapsyryldy.
Audandyq ştabtar mahallalardaǧy hokim kömekşılerın jobalyq jūmys jüiesıne köşıredı. Barlyq 8992 hokim kömekşısı uaqytşa mındetın atqaruşy märtebesıne auystyrylady.
Belsendı ärı nätijelı jūmys ısteitın qyzmetkerler qaita taǧaiyndalady. Al öz mındetın oryndai almaityn mamandar qyzmetınen auystyrylady.
Aldaǧy ekı ai ışınde şeteldık mamandardy tarta otyryp, hokim kömekşılerın oqytatyn oqu ortalyǧyn qūru josparlanǧan. Onda mamandar jobalardy äzırleu jäne olardy süiemeldeu boiynşa bılım alady.
Jyl soŋyna deiın är audannan ekı üzdık hokim kömekşısı Qytai, Japoniia jäne Türkiiaǧa bılıktılıgın arttyruǧa jıberıledı. Üzdık mamandarǧa jalaqysyna 50 paiyzǧa deiın üstemeaqy qarastyrylǧan arnaiy bılıktılık sanaty berıledı.
Osyndai täsıl mahalla bankirlerıne de qoldanylady. Olar oqytylyp, şeteldık taǧylymdamalarǧa jıberıledı.
Käsıpkerlık bastamalardy qoldau üşın kepılsız nesie beru mehanizmı engızıledı.
Eger käsıpker 10 otbasymen kooperasiia qūrsa, oǧan 500 million sumǧa deiın, al 100 otbasymen jūmys ıstegen jaǧdaida 5 milliard sumǧa deiın nesie berıledı.
Mūqtaj otbasylarǧa äleumettık qoldau körsetuge de erekşe köŋıl bölındı.
Äleumettık reestrge engızılgen otbasylardyŋ balalary üşın äleumettık vaucherler engızıledı. 2027 jyldan bastap būl vaucherler arqyly memlekettık jäne jekemenşık balabaqşalardyŋ, oqu ortalyqtarynyŋ aqysy, sondai-aq joǧary oqu oryndaryndaǧy jol jüru jäne jataqhana şyǧyndary öteledı.
Vaucher 12 ai boiy jaramdy bolady jäne otbasy äleumettık reestrden şyǧarylǧannan keiın de saqtalady.
Ūlttyq äleumettık qorǧau agenttıgıne jyl soŋyna deiın azamattardy äleumettık reestrge engızu jüiesın qaita qarau tapsyryldy. Jaŋa köpölşemdı baǧalau jüiesınde tek otbasynyŋ tabysy ǧana emes, sozylmaly aurular, mügedektık, köpbalalylyq jäne otbasy müşelerınıŋ şetelde jūmys ısteuı siiaqty faktorlar da eskerıledı.
Özbekstan bilıgı biyl qyrküiek-jeltoqsan ailaryna bırqatar maqsat qoiyp otyr.
Atap aitqanda:
- 350 myŋ adamdy tūraqty jūmyspen qamtu;
- taǧy 1 million azamattyŋ tabysyn arttyru;
- 230 myŋ otbasyn kedeilık deŋgeiınen şyǧaru josparlanǧan.
Sondai-aq Qytai täjıribesınıŋ negızınde audan jäne mahalla deŋgeiınde halyqpen tıkelei jūmys ısteitın qyzmetkerlerge arnalǧan naqty praktikalyq nūsqaulyqtar äzırleu tapsyryldy.
