Qazaqstan Qaşaǧan ken ornyn igeruşı North Caspian Operating Company (NCOC) kompaniiasynan öndırılmek bolǧan 2,3 trln (şamamen $5 mlrd)teŋge kölemındegı ekologiialyq aiyppūldy öndırıp alu jönındegı atqaruşylyq ıs jürgızudı uaqytşa toqtatty. Būl turaly «İnterfaks-Qazaqstan» jazdy, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.
Agenttık mälımetınşe, tiıstı şeşım 2026 jylǧy 7 qyrküiekte qabyldanǧan. Mūndai aqparat Ädılet ministrlıgınıŋ derekqorynda körsetılgen. Alaida onyŋ toqtatylu sebepterı turaly mälımet berılmegen.
Äŋgıme Qazaqstan ükımetınıŋ 2023 jyly NCOC konsorsiumyna Qaşaǧan ken ornynda kükırttı saqtau kölemınıŋ rūqsat etılgen normadan asyp ketkenı üşın salǧan aiyppūly turaly bolyp otyr. Konsorsium taǧylǧan aiyppen kelıspei, 5 mlrd dollar töleuden bas tartyp, būl şeşımge halyqaralyq arbitrajda şaǧym tüsırgen edı.
Biyl şılde aiynda UNCITRAL halyqaralyq arbitrajdyq tribunaly Qazaqstanǧa daudyŋ qaraluy aiaqtalǧanǧa deiın mäjbürlep öndırıp alu şaralaryn qoldanuǧa tyiym salatyn qamtamasyz etu turaly būiryq şyǧarǧan. Öz kezegınde Ädılet ministrlıgı atalǧan aiyppūldyŋ zaŋdy ekenın jäne onyŋ ūlttyq sottardyŋ şeşımderımen rastalǧanyn mälımdegen.
Vedomstvonyŋ habarlauynşa, qazaqstandyq sottyŋ şeşımı 20 şıldege deiın erıktı türde oryndaluy tiıs bolǧan. Osy merzım ötkennen keiın bilık organdary mäjbürlep öndırıp alu şaralaryn qoldanuǧa qūqyly edı.
Ministrlık mälımetınşe, sot qūjattardy qaitarǧannan keiın qarajatty öndırıp alu jūmystary zaŋǧa säikes jalǧasady.
25 şıldede Qazaqstan bilıgınıŋ North Caspian Operating Company kompaniiasynyŋ mülkı men kölık qūraldaryna tyiym salǧany belgılı boldy.
Qaşaǧan ken orny – soŋǧy onjyldyqtarda älemde aşylǧan eŋ ırı mūnai ken oryndarynyŋ bırı. Onda kommersiialyq mūnai öndıru 2016 jyldan berı jürgızılıp keledı.
Qazırgı uaqytta ken ornynyŋ igerılgen şyǧys bölıgınde täulıgıne şamamen 450 myŋ barrel mūnai öndırıledı. NCOC kompaniiasy biyl būl körsetkıştı täulıgıne 500 myŋ barrelge deiın, al 2031 jylǧa qarai 710 myŋ barrelge deiın arttyrudy josparlap otyr.
North Caspian Operating Company konsorsiumynyŋ qūramyna Shell, Eni, TotalEnergies, ExxonMobil, CNPC, Inpex jäne «QazMūnaiGaz» ūlttyq kompaniiasy kıredı.
Aita ketu kerek, ekologiialyq dauǧa qatysty mäsele Qazaqstan bilıgı men Qaşaǧan operatory arasyndaǧy auqymdy kelıspeuşılıkterdıŋ bır bölıgı sanalady. Soŋǧy jyldary respublika bilıgı ken ornyn igeru jönındegı önımdı bölu turaly kelısımnıŋ şarttaryn qaita qarauǧa ūmtylyp keledı. Olar joba barysynda yqtimal zaŋbūzuşylyqtar, sybailas jemqorlyq täuekelderı jäne ekologiialyq zalal keltırılgen boluy mümkın degen uäj aitady.
