Qazaqstan Respublikasynyŋ Premer-ministrı Oljas Bektenov eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau salasyn sifrlandyru mäselelerı boiynşa keŋes ötkızdı. Jiynda memlekettık äleumettık kömektıŋ şyn mänınde mūqtaj azamattarǧa körsetıluıne, sondai-aq käsıporyndardyŋ azamattardyŋ eŋbek qūqyqtaryn qataŋ saqtauyn qamtamasyz etuge jäne eŋbek salasyndaǧy täuekelderdıŋ aldyn aluǧa baǧyttalǧan sifrlyq şeşımderge nazar audaryldy.
«Memleket basşysy azamattardyŋ ömır süru sapasyn jaqsartu maqsatynda jappai sifrlandyrudy jüzege asyru jäne jasandy intellektını keŋınen engızudı tapsyrdy. Būl äleumettık-eŋbek salasy üşın, äsırese jürgızılıp jatqan reforma aiasynda erekşe maŋyzdy. Bız qoldau şaralarynyŋ aşyq esebın jürgızıp, olardyŋ naqty tüpkılıktı nätijesın baǧalaudy qamtamasyz etuımız kerek. Būl – Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgınıŋ basty mındetı», — dep atap öttı Oljas Bektenov.
Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrı Asqarbek Ertaev pen vise-ministr Bahtiiar Jazyqpaev negızgı sifrlyq şeşımderdı tanystyrdy.
«Otbasynyŋ sifrlyq kartasy» aqparattyq jüiesınde 30-dan astam memlekettık aqparattyq jüieden alynǧan, 20 mln-nan astam azamat pen 6,2 mln üi şaruaşylyǧyna qatysty derekter bırıktırılgen. Baǧalaudyŋ obektivtılıgın arttyru maqsatynda derekterdı jergılıktı atqaruşy organdar azamattardyŋ naqty tūrmys jaǧdaiyn eskere otyryp tekseredı.
Oljas Bektenov öŋırlerdegı jaǧdaimen tanysty. Būǧan deiın öŋır basşylaryna «Otbasynyŋ sifrlyq kartasy» arqyly anyqtalǧan mūqtaj azamattarǧa proaktivtı qoldau körsetu jūmystaryn küşeitu tapsyrylǧan bolatyn. Mūnyŋ aiasynda olardyŋ jūmyspen qamtyluy men bılım aluyna, jeŋıldetılgen nesie räsımdeu jäne öz käsıbın aşuǧa jaǧdai jasaluy tiıs. Osylaişa, ūsynylyp otyrǧan qoldau şaralary azamattardyŋ tūrmys sapasyn odan ärı jaqsartuǧa negız qalauy tiıs. QR Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgınıŋ mälımetınşe, jürgızılıp jatqan jūmystar nätijesınde 2025 jyly 480 355 mūqtaj otbasynyŋ ömır süru jaǧdaiy jaqsaryp, äl-auqaty joǧary sanatqa auystyrylǧan. Al 2026 jyldyŋ basynan berı taǧy 464 158 otbasy osy sanatqa auystyryldy.
Sonymen qatar äleumettık tölemderdıŋ şyn mänınde mūqtaj azamattarǧa körsetıluın qamtamasyz etu maqsatynda olardy oŋtailandyru jönındegı reformanyŋ jüzege asyrylu mäselelerı qaraldy. Äl-auqaty joǧary azamattarǧa qatysty äkımdıktermen bırlesıp, üi şaruaşylyqtary derekterın tekseru jūmystary jürgızıldı. Būl sanattaǧy azamattar üşın özgerıster äleumettık järdemaqylardyŋ barlyq 36 türınıŋ tek 14-ıne qatysty bolady. Qalǧan 22 türı boiynşa qoldanystaǧy tölem tetıkterı özgerıssız saqtalady. Kömekke mūqtaj azamattar üşın memlekettık qoldaudyŋ qoldanystaǧy tärtıbı tolyq kölemde saqtalatyny atap ötıldı.
Premer-ministrdıŋ tapsyrmasyna säikes, Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgı janyndaǧy jūmys toby tuyndauy mümkın sūraqtar boiynşa keŋes beru maqsatynda öŋırlerdı aralap, aumaqtyq departamentter bazasynda tüsındıru jūmystaryn jürgızude. Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgı jergılıktı atqaruşy organdarmen bırlesıp, äl-auqat deŋgeiı joǧary sanatqa jatqyzylǧan üi şaruaşylyqtaryna qosymşa tekseru jürgızude. Būl tekseru nätijelerı olardyŋ äleumettık-ekonomikalyq jaǧdaiyn naqtylauǧa, äl-auqat deŋgeiın obektivtı baǧalau men tiıstı sanatqa dūrys jıkteudı qamtamasyz etuge paidalanylady.
Bügınde SMS-habarlamalar jıberu nätijesınde 200-den astam azamat äleumettık kömekke mūqtaj bolmaǧandyqtan, järdemaqy aludan bas tartatynyn mälımdedı. Osy baǧytta Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgı eGov Mobile qosymşasyna engızıletın järdemaqydan erıktı türde bas tartu servisınıŋ jaŋa jobasyn tanystyrdy. Onyŋ kömegımen äleumettık järdemaqy alatyn tūrmysy joǧary azamattar memlekettık organdarǧa barmai-aq, onlain rejimde tölemderden öz erkımen bas tarta alady.
Ükımet jetekşısı memlekettık aqparattyq jüielerdegı derekterdı avtomatty türde toltyru arqyly otbasylardyŋ äl-auqat deŋgeiın anyqtauǧa bolatyn kalkuliatordy azamattarǧa yŋǧaily etudı tapsyrdy. Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgıne müddelı memlekettık organdarmen bırlesıp, ekınşı deŋgeilı bankterdı «Otbasynyŋ sifrlyq kartasyna» qosudy jedeldetu tapsyryldy.
Bıryŋǧai sifrlyq platforma aiasynda jergılıktı atqaruşy organdar körsetetın, būryn bytyraŋqy bolǧan 66 äleumettık kömek şarasyna reviziia jürgızıldı. Onyŋ qorytyndysy boiynşa ortalyq jäne jergılıktı deŋgeilerde ışınara qaitalanatyn 38 şara oŋtailandyryldy, al qalǧan 28 şara bükıl el boiynşa bıryŋǧai taǧaiyndau kriteriilerı bar 13 ırı baǧytqa bırıktırıldı. Jüie qoldau körsetudıŋ ötınış beruden bastap tölemdı naqty aluǧa deiıngı barlyq kezeŋın baqylaudy jüzege asyrady. Sondai-aq aluşylardyŋ sanyn, qoldau şaralaryna sūranysty jäne jergılıktı biudjetterdıŋ şyǧystaryn qadaǧalauǧa mümkındık beredı. Būl qarajatty böludıŋ aşyqtyǧyn arttyryp, bır tölemnıŋ ekınşı ret qaitalanuyn boldyrmaidy.
Äleumettık qoldau şaralaryna ötınış qabyldau jäne olardy taǧaiyndau funksionaly Bıryŋǧai sifrlyq platformada biyl mausym aiynda ıske qosyldy. Sol kezden berı ol arqyly jalpy somasy 2,5 mlrd teŋgeden asatyn 55 myŋnan astam ötınış tüstı. Onyŋ ışınde 1,8 mlrd teŋgeden astam somaǧa ötınışter qaralyp, maqūldandy. Qazırgı uaqytta platforma «Otbasynyŋ sifrlyq kartasymen» integrasiialanuda.
Premer-ministr Jasandy intellekt jäne sifrlyq damu ministrlıgıne Oqu-aǧartu, Densaulyq saqtau, Ǧylym jäne joǧary bılım ministrlıkterımen bırlesıp, memlekettık qoldau şaralaryn Bıryŋǧai sifrlyq platformada esepke alynuyn qamtamasyz etudı tapsyrdy.
Eŋbek täuekelderınıŋ sifrlyq kartasy käsıporyndarda eŋbek zaŋnamasynyŋ yqtimal būzuşylyqtaryn erte anyqtauǧa arnalǧan. Qazırgı uaqytta ştatynda 10 jäne odan da köp qyzmetkerı bar 99 myŋnan astam käsıporyn tūraqty monitoringte tūr. Jüie üş negızgı blok boiynşa 80-nen astam körsetkıştı taldaidy, olar – qarjylyq jaǧdai, äleumettık körsetkışter, eŋbek qatynastary men qauıpsızdıgı. Bügıngı taŋda täuekel deŋgeiı joǧary 2 792 käsıporyn jäne ortaşa deŋgeide 3 137 käsıporyn anyqtaldy. Anyqtalǧan zaŋbūzuşylyqtar qatarynda mındettı jarnalar men audarymdardy uaqtyly audarmau, eŋbekaqy kölemındegı aiyrmaşylyqtar, eŋ tömengı jalaqy mölşerıne qatysty normalardyŋ saqtalmauy jäne basqa da eŋbek zaŋnamasyn būzu derekterı bar.
Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgınıŋ aldyna anyqtalǧan täuekelderge den qoiu tärtıbın äzırleu jäne qabyldanǧan şaralardyŋ nätijelerın baǧalau mındetı qoiyldy.
Jiynda atauly äleumettık kömektı körsetu tetıkterın jetıldıre tüsu üşın jasandy intellektını qoldanuǧa mümkındık beretın sifrlyq şeşımder de tanystyryldy. Mäselen, AÄK taǧaiyndau kezınde kompiuterlık köru tehnologiiasy uchaskelık komissiialardyŋ ūiǧarymdaryn azamattardyŋ tūrǧylyqty jerıne barmai-aq salystyruǧa mümkındık beredı. Osy tehnologiianyŋ kömegımen 183 myŋnan astam ötınış öŋdeldı. Modeldıŋ däldıgı 89%-dan asady. Būl rette jasandy intellekt ūiǧarymy ūsynymdyq sipatqa ie, al atauly äleumettık kömek taǧaiyndau turaly tüpkılıktı şeşım belgılengen tärtıppen qabyldanady.
Premer-ministr Eŋbek jäne halyqty äleumettık qorǧau ministrlıgıne Jasandy intellekt jäne sifrlyq damu ministrlıgımen bırlesıp, atalǧan şeşımderdı derbes derekterdı qorǧau jäne aqparattyq qauıpsızdık talaptaryn saqtai otyryp, bıryŋǧai sifrlyq arhitektura aiasynda odan ärı engızudı tapsyrdy.
«Bügın bız äleumettık-eŋbek salasyndaǧy otbasynyŋ äl-auqatyn baǧalau men qoldau şaralaryn taǧaiyndaudan bastap, eŋbek qatynastaryn sifrlyq esepke aluǧa deiıngı sifrlyq şeşımder mäselesın qarastyryp otyrmyz. Būl qūraldardyŋ senımdı derekterge negızdelıp, azamattardyŋ müddesıne baǧdarlanǧan bıryŋǧai sifrlyq ekojüie retınde jūmys ısteuı maŋyzdy. Olardyŋ tūraqty jūmysyn, vedomstvoaralyq özara ıs-qimyldy jäne azamattar üşın naqty nätijenı qamtamasyz etu qajet.
Memleket basşysy atap ötkendei, Qazaqstan būǧan deiın de äleumettık baǧdarlanǧan memleket boldy jäne solai bolyp qala beredı. Bız äleumettık qamsyzdandyru jüiesın mūqtajdyq pen ataulylyq qaǧidatyna köşırudı közdeitın auqymdy reformany jüzege asyryp jatyrmyz. Būl rette ömırlık qiyn jaǧdaiǧa tap bolǧan ärbır otbasy qajettı qoldaudy tolyq kölemde ala beredı. Mūqtaj azamattarǧa körsetıletın memlekettık qoldau şaralary tolyq kölemde saqtalady. Halyqqa tüsındıru jūmystaryn jürgızu jäne kezdesuler ötkızu kezınde osy mäselege erekşe nazar audaru qajet», — dep atap öttı Oljas Bektenov.
