Europarlament adam qūqyqtary men demokratiiany qorǧauǧa qosqan ülesı üşın Saharov atyndaǧy syilyqty Halyqaralyq qylmystyq sotqa tabystady, dep habarlaidy "Adyrna" ūlttyq portaly VVS-ge sıltep.
Būl şeşım AQŞ prezidentı Donald Tramp äkımşılıgı sotqa qarsy sanksiialar engızgennen keiın qabyldandy.
Biylǧy marapatqa ümıtkerlerdıŋ qysqa tızımıne Tanzaniianyŋ qamaudaǧy oppozisiialyq saiasatkerı Tundu Lissu jäne İrandaǧy narazylyqtarǧa qatysqan apaly-sıŋlılı Tarane men Romina Rahimi de engen.
Tundu Lissu — «Demokratiia jäne progress üşın» oppozisiialyq partiiasynyŋ jetekşısı. Ol erkın sailau ötkızudı, sot jüiesınıŋ täuelsızdıgın qamtamasyz etudı jäne Tanzaniiadaǧy saiasi zorlyq-zombylyqty toqtatudy qoldaidy. 2025 jyldan berı qamauda otyrǧan saiasatkerge memleketke opasyzdyq jasady degen aiyp taǧylyp, ölım jazasy qaupı tönıp tūr.
Al Rahimi esımdı apaly-sıŋlılı qyzdar biyl qaŋtarda İranda ötken ükımetke qarsy narazylyqtarǧa qatysqannan keiın joǧalyp ketken. Keiın olardyŋ İslam revoliusiiasy saqşylary korpusy tarapynan ūstalyp, türmege qamalǧany belgılı bolǧan. Tuystarynyŋ mälımetınşe, Tarane ölım jazasyna kesılgen, al Romina 25 jylǧa bas bostandyǧynan aiyrylǧan.
9 qazanda Donald Tramp äkımşılıgı Halyqaralyq qylmystyq sotqa qarsy sanksiialar jariialady. AQŞ bilıgı sotty amerikalyqtar men izraildıkterdı negızsız qudalady dep aiyptaǧan. Alaida AQŞ pen İzrail HQS iurisdiksiiasyn moiyndamaidy.
Būǧan deiın AQŞ İzrail premer-ministrı Biniamin Netaniahudy qamauǧa aluǧa order bergenı jäne Auǧanstandaǧy amerikalyq äskeri qyzmetşılerdıŋ äreketterıne qatysty tergeu jürgızgenı üşın sottyŋ onnan astam sudiasy men prokuroryna jeke sanksiialar salǧan. Auǧanstandaǧy äreketterge qatysty tergeu keiın toqtatylǧan.
Jaŋa şekteuler aiasynda AQŞ bilıgı Halyqaralyq qylmystyq sotpen yntymaqtasatyn amerikalyq kompaniialarǧa da şara qoldana alady.
Sol künı, AQŞ sanksiialary jariialanardan bırneşe saǧat būryn, Oŋtüstık Afrika Respublikasynan şyqqan HQS-tyŋ būrynǧy sudiasy Navanethem «Navi» Pilleidıŋ Nobel beibıtşılık syilyǧyna ie bolǧany belgılı boldy. Ol äskeri qylmystar men genosidke qarsy küreske qosqan ülesı üşın marapattalǧan. Būl şeşım de halyqaralyq sotty qoldau belgısı retınde qabyldandy.
2002 jyly qūrylǧan Halyqaralyq qylmystyq sot äskeri qylmystardy, adamzatqa qarsy qylmystardy jäne genosid jaǧdailaryn tergep, kınälılerdı jauapqa tartuǧa baǧyttalǧan. Gaagada ornalasqan sottyŋ iurisdiksiiasyn 125 memleket moiyndaidy.
2023 jyly sottyŋ sol kezdegı bas prokurory Karim Han Resei prezidentı Vladimir Putin men Reseidegı bala qūqyqtary jönındegı uäkıl Mariia Lvova-Belovaǧa qamauǧa alu turaly order bergen. Olarǧa Resei basyp alǧan Ukraina aumaqtarynan balalardy zaŋsyz deportasiialauǧa qatysty äskeri qylmys jasady degen küdık taǧylǧan. Resei bilıgı būl äreketterdı evakuasiia dep tüsındıredı
Osydan keiın Resei tergeu komitetı order şyǧarǧan HQS sudialaryna qatysty qylmystyq ıs qozǧaǧan. Al byltyr jeltoqsanda Mäskeu qalalyq soty Halyqaralyq qylmystyq sottyŋ prokurory men sudialaryn Resei azamattaryn zaŋsyz qudalady degen aiyppen syrttai 3,5 jyldan 15 jylǧa deiıngı merzımge bas bostandyǧynan aiyrǧan.
Saharov atyndaǧy syilyq 1988 jyly taǧaiyndalǧan. Ol keŋestık dissident Andrei Saharovtyŋ esımımen atalady jäne jyl saiyn adam qūqyqtary men demokratiiany qorǧauǧa eleulı üles qosqan tūlǧalarǧa nemese ūiymdarǧa berıledı. Marapat iegerıne 50 myŋ euro kölemınde syiaqy tabystalady.
Byltyr būl syilyq Belarus türmesınde otyrǧan poliak-belarus jurnalistı Andjei Pochobut pen gruziialyq jurnalist ärı redaktor Mziia Amaglobelige berılgen. Pochobut biyl säuırde Belarus pen Polşa arasyndaǧy tūtqyndar almasuy aiasynda bosatylyp, Polşaǧa jetkızılgen.
