فوتو: Fergana
2026 جىلعى 6 مامىر كۇنى وزبەكستاننىڭ جوعارعى سوتى 1920–1934 جىلدارى كەڭەس بيلىگى تاراپىنان قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان 161 ادامدى – فەرعانا، بۇحارا جانە ەلدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن شىققان شارۋالاردى، ساۋداگەرلەردى، قولونەرشىلەر مەن ءدىن وكىلدەرىن اقتادى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا” ۇلتتىق پورتالى Fergana اگەنتتىگىنە سىلتەپ.
جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الىشەن ۋسمانوۆ توراعالىق ەتكەن قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسى قىزىل تەررور داۋىرىندە وگپۋ ۇشتىكتەرى مەن اسكەري كەڭەستەر قوزعاعان سەگىز ارحيۆتىك قىلمىستىق ءىستى قارادى. وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق ايىپتالۋشىلارعا اپەللياتسيالىق ينستانتسيادا اقتاۋ ۇكىمى شىعارىلدى. بۇل تۋرالى Gazeta.uz وزبەكستان جوعارعى سوتىنا سىلتەمە جاساپ حابارلادى.
اقتالعانداردىڭ باسىم بولىگىنە باستاماشىلار قوزعالىسىنا كومەكتەستى، قارۋلى جاساقتار ۇيىمداستىردى جانە سول كەزدەگى ركفسر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 56–67-باپتارى بويىنشا «كەڭەسكە قارسى ارەكەتپەن» اينالىستى دەگەن ايىپ تاعىلعان. الايدا ەشقانداي ناقتى سوت پروتسەسى جۇرگىزىلمەگەن: ۇكىمدەردى سوتتان تىس ورگاندار – «ۇشتىكتەر» شىعارعان. «قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ» مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى باقتيار حاسانوۆتىڭ ايتۋىنشا، ولاردىڭ وتىرىستارى الدىن الا جازىلعان ستسەناري بويىنشا وتكەن. سوتتالعانداردىڭ ءبىر بولىگى اتىلىپ كەتكەن، قالعاندارى ءۇش جىلدان ون جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە كونتسلاگەرلەرگە جىبەرىلگەن.
وزبەكستاندا قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جۇمىستارى 2020 جىلدان بەرى پرەزيدەنت شاۆكات ميرزيەيوۆ جارلىعى نەگىزىندە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇل جارلىق زەرتتەۋشىلەرگە مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەتى، ءىىم جانە وزگە دە ۆەدومستۆولاردىڭ قۇپيا ارحيۆتەرىنە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. وسى شەشىمنەن كەيىنگى جىلدارى وزبەكستاندا كەڭەستىك قۋعىن-سۇرگىننىڭ 1200-دەن استام قۇربانى كەزەڭ-كەزەڭىمەن اقتالدى.
نەگىزىنەن 1920–1950 جىلدارى قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ادامدار – ساياساتكەرلەر، ۇلتتىق قوزعالىس قايراتكەرلەرى، ءدىن ليدەرلەرى، زيالى قاۋىم وكىلدەرى، «كەڭەسكە قارسى ۇگىت جۇرگىزدى» دەپ ايىپتالعان شارۋالار مەن ساۋداگەرلەر اقتالىپ جاتىر. ميرزيوەۆتىڭ ايتۋىنشا، كسرو كەزەڭىندە شامامەن 100 مىڭ وزبەك قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان، ولاردىڭ شامامەن 13 مىڭى اتىلعان. قازىرگى اقتاۋ تولقىنى – ولاردىڭ ادال ەسىمىن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان كەڭ اۋقىمدى جۇمىستىڭ ءبىر بولىگى عانا.
