قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كەدەيلىك دەڭگەيىن رەسمي باعالاۋ ءۇشىن ءابسوليۋتتى كەدەيلىك تۇجىرىمداماسى قابىلداندى، ول تابىس (نەمەسە تۇتىنۋ) دەڭگەيىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ قۇرالدارىنىڭ بەلگىلەنگەن مينيمۋمىنا سايكەستىگىنە نەگىزدەلگەن. باعالاۋ كريتەريى - ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى (بۇدان ءارى- ەتكدش).
كەدەيلىك دەڭگەيى (تۇتىنۋعا جۇمسالعان تابىسى بار حالىقتىڭ ۇلەسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن) تابىسى بار حالىق سانىنىڭ ەتكدش تومەن حالىقتىڭ جالپى سانىنا پايىزدىق قاتىناسىمەن انىقتالادى. ەسەپتەۋ ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ ەكىنشى جانە كەيىنگى مۇشەلەرىنە بىرىڭعاي كوەففيتسيەنتى 0,8 بولاتىن تابىستاردىڭ بالامالىلىق شكالاسىن ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. كورسەتكىش 2001 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكا، وڭىرلەر جانە تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا 12 مىڭ ءۇي شارۋاشىلىعىن ىرىكتەپ تەكسەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا توقسان سايىن، جىل سايىن قالىپتاستىرىلادى.
2030 جىلعا دەيىنگى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ مونيتورينگى ءۇشىن كەدەيلىك دەڭگەيى كورسەتكىشى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە جىنىسى بويىنشا بەرىلەدى.
تۇتىنۋعا پايدالانىلعان حالىقتىڭ تابىسى 2001 جىلدان باستاپ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ دەڭگەيىن باعالاۋ، كەدەيلىك پەن تەڭسىزدىك كورسەتكىشتەرىن ەسەپتەۋ ءۇشىن نەگىزگى كريتەري رەتىندە ءۇي شارۋاشىلىقتارىن ىرىكتەپ زەرتتەۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ەسەپتەلەدى. دەرەكتەر ءۇي شارۋاشىلىقتارىن ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى بويىنشا ىرىكتەپ زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا الىنعان دەرەكتەردى باس جيىنتىققا تاراتا وتىرىپ الىندى.
تابىسى ەتكدش تومەن حالىقتىڭ ۇلەسىن ەسەپتەۋ كەزىندە بيۋرو "ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ شاماسىن ەسەپتەۋ جانە ازىق-تۇلىك ەمەس تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە ارنالعان شىعىستاردىڭ تىركەلگەن ۇلەسىن بەلگىلەۋ قاعيدالارىنا" سايكەس ەسەپتەلەتىن ەتكدش ءمانىن پايدالانادى (قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشىنىڭ 2015 جىلعى 27 شىلدەدەگى № 623 جانە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى مىندەتىن اتقارۋشىنىڭ بىرلەسكەن بۇيرىعى). 2015 جىلعى 31 شىلدەدەگى № 585, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2015 جىلعى 26 تامىزداعى № 11944 بولىپ تىركەلگەن).
ءابسوليۋتتى كەدەيلىكتى ەسەپتەۋمەن قاتار (تۇتىنۋعا پايدالانىلعان تابىسى ەتكدش تومەن حالىقتىڭ ۇلەسى) بيۋرو:
- 2030 جىلعا دەيىنگى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ مونيتورينگى ءۇشىن ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ پاريتەتى بويىنشا كۇنىنە 2,15; 3,2; 5,5 جانە 6,85 اقش دوللارىن قۇرايتىن حالىقارالىق شەگىنە قاتىستى رەسپۋبليكا بويىنشا، جىنىسى بويىنشا كەدەيلىك كورسەتكىشتەرىن;
- تۇتىنۋعا پايدالانىلعان حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا مەدياندىق تابىسىنىڭ 60% كريتەريىن قولدانا وتىرىپ، سالىستىرمالى كەدەيلىكتى ەسەپتەپ جاريالايدى.
سالىقتىڭ سۇراۋىن، تالابىن بىلمەيتىنىمىز، سالىق ماڭىزىن تۇسىنبەيتىنىمىزدىڭ سەبەبىن نەدە دەپ ويلايسىز؟
