Qazaq halqynyŋ ruhani bolmysy men dünietanymyn aiqyndaityn eŋ asyl qazynalarynyŋ bırı – dästürlı än önerı. Būl öner – ūlttyŋ jürek soǧysy, ötken men bügındı jalǧaǧan altyn köpır.
Ǧasyrlar boiy ūrpaqtan-ūrpaqqa jetken än mūrasy özınıŋ tereŋ mazmūnymen, äuezdı iırımderımen är qazaqtyŋ jan düniesıne jol tabady. Qazaq üşın än – tek äuen emes, ol – tarih, taǧdyr, şejıre. Sondyqtan da «qazaq änmen egız jaratylǧan» degen söz beker aitylmaǧan.
Osy asyl mūrany közdıŋ qaraşyǧyndai saqtap, ony bügıngı ūrpaqqa saf qalpynda jetkızıp jürgen öner ordalarynyŋ bırı – «Alatau» dästürlı öner teatry. Alataudyŋ bauraiynda ornalasqan būl teatr – ūlttyq önerdıŋ şynaiy şeberhanasy, dästürdıŋ altyn dıŋgegı. Mūnda sahnaǧa şyqqan ärbır önerpaz – tek oryndauşy ǧana emes, ūlttyŋ ruhani jügın arqalaǧan tūlǧa.
Sol teatrdyŋ şoqtyǧy biık ūjymdarynyŋ bırı – «Üşqoŋyr» triosy. Tabiǧattyŋ körkem bır mekenı sanalatyn Üşqoŋyrdai, būl top ta öner älemınde özındık äsem örnegımen erekşelenedı. Trio qūramyndaǧy Nariman Abdrahmanov, Aisäule Qaiyrǧazina jäne Erǧali Aǧaidarov – dästürlı ännıŋ üş bırdei qazyǧy ıspettı.
Dästürlı ännıŋ dara ünı
Qazaqtyŋ keŋ dalasynda qalyqtaǧan ärbır än – ūlttyŋ jürek ünı, tarihtyŋ jaŋǧyryǧy. Sol asyl mūrany bügıngı künge aman jetkızıp, tyŋdarman jüregıne qaita qondyryp jürgen öner ielerınıŋ bırı – Abdrahmanov Nariman Qajymūratūly. Onyŋ öner joly – tek jeke şyǧarmaşylyqtyŋ emes, tūtas bır dästürdıŋ jalǧasy.
Nariman 1990 jyldyŋ 6 nauryzynda Tarbaǧatai auyly topyraǧynda düniege keldı. Būl öŋır – än men jyrdyŋ, öner men örnektıŋ ordasy. Osyndai kielı mekende tuyp-ösken bala boiyna önerge degen süiıspenşılıktı erte sıŋırdı. Qazaqy orta, ūlttyq tärbie, auyldyŋ tabiǧi äuenı – bärı qosylyp, onyŋ jüregınde änge degen qūştarlyqty oiatty.
Önerge degen ynta ony käsıbi bılım jolyna alyp keldı. 2009-2012 jyldary J.Elebekov atyndaǧy estrada jäne sirk kolledjı qabyrǧasynda «Dästürlı än» mamandyǧy boiynşa bılım alyp, belgılı ūstaz Nūrjan Janpeiısovten därıs aldy. Būl kezeŋ – Narimannyŋ önerge alǧaşqy nyq qadamy, dauys tabiǧatyn tanyp, oryndauşylyq şeberlıgın qalyptastyrǧan maŋyzdy uaqyt boldy.
Bılımın odan ärı jetıldıru maqsatynda 2012-2016 jyldary Qūrmanǧazy atyndaǧy Qazaq ūlttyq konservatoriiasyna tüsıp, «Halyq änı» mamandyǧy boiynşa tälım aldy. Mūnda ol qazaq dästürlı än önerınıŋ körnektı ökılderı Erkın Şükımanov pen Ramazan Stamǧazievtıŋ şäkırtı boldy. Ūstazdarynyŋ taǧylymy, sahnalyq täjıribe, türlı konsertter men baiqaularǧa belsene qatysu – onyŋ şyǧarmaşylyq bolmysyn qalyptastyrdy.
Narimannyŋ önerge bet būruynda erekşe röl atqarǧan tūlǧa – onyŋ tuǧan naǧaşysy, qazaqtyŋ belgılı änşı-sazgerı Tūrsynǧazy Rahimov. Qazaqy dästürmen batasyn berıp, öner jolyna baǧyttaǧan aǧasynyŋ yqpaly Nariman üşın ülken mektep boldy. Bügınde ol ūstazynyŋ änderın naqyşyna keltırıp oryndap, olardyŋ keŋınen nasihattaluyna ölşeusız üles qosyp keledı. Būl – tek tuystyq emes, ruhani sabaqtastyqtyŋ jarqyn körınısı.
Eŋbek jolyn 2016 jyly Almaty oblysy Qarasai audanyndaǧy “Üşqoŋyr” folklorlyq-etnografiialyq ansamblınde änşı retınde bastap, 2022 jylǧa deiın sol ūjymda qyzmet ettı. Al 2017 jyldyŋ aqpan aiynan bastap Alatau dästürlı öner teatry sahnasynda ärtıs-änşı retınde körermenge öner ūsynyp keledı. Būl teatr – dästürlı önerdıŋ ordasy, al Nariman – sol ordanyŋ jarqyn ökılderınıŋ bırı.
Onyŋ jetıstıkterı – önerdegı tabandylyq pen talpynystyŋ aiqyn dälelı. Är jyl saiyn türlı deŋgeidegı baiqaularda top jaryp, jüldelı oryndarǧa ie boluy – onyŋ käsıbi şeberlıgın körsetedı. 2009 jyly Qaraǧandy qalasynda ötken respublikalyq baiqauda diplomant atansa, 2010 jyly Almatyda «Halqymnyŋ änderı – boitūmarym» konkursynda Bas jülde ielendı. 2011 jyly pändık olimpiadada Gran-pri jeŋıp alsa, 2012 jyly Semeide ötken «Inju-marjan» baiqauynda taǧy da Bas jüldenı qanjyǧasyna bailady.
Odan keiıngı jyldary da onyŋ jetıstıkterı jalǧasyn tapty: oblystyq, respublikalyq, halyqaralyq deŋgeidegı baiqaularda ünemı aldyŋǧy qatardan körındı. Äsırese, 2017 jyly ötken «Säbi bolǧym keledı» halyqaralyq baiqauynda Bas jülde aluy – onyŋ önerdegı ülken belesı boldy. Keiıngı jyldary da «Jyrlaidy jürek», «Aimaqty änmen terbetıp» siiaqty baiqaularda top jaryp, üzdık ekenın däleldedı.
2023-2024 jyldary da ol biıkten körınıp, qazaqtyŋ bırtuar änşılerı Manarbek Erjanov, Estai Berkımbaev jäne Ämıre Qaşaubaev atyndaǧy baiqaularda jüldelı oryndarǧa ie boldy. Būl – dästürlı än önerındegı sabaqtastyqtyŋ, ruhani jalǧastyqtyŋ aiqyn körınısı.
Nariman Abdrahmanov – tek änşı emes, ol – ūlttyq önerdıŋ janaşyry. Onyŋ oryndauyndaǧy ärbır ände tarihtyŋ ızı, halyqtyŋ mūŋy men quanyşy, dalanyŋ keŋ tynysy sezıledı. Ol ändı oryndamaidy – ol änmen bırge ömır süredı.
Bügıngı taŋda Nariman – qazaq dästürlı än önerınıŋ laiyqty ökılı, sahnada özındık qoltaŋbasy qalyptasqan önerpaz. Onyŋ ünı – ötkennıŋ jaŋǧyryǧy, bügınnıŋ tynysy, bolaşaqtyŋ amanaty.
Näzık ün, tereŋ bolmys
Qazaqtyŋ dästürlı än önerı – tek dauys emes, ol – jannyŋ syry, jürektıŋ ünı. Sol ündı näzıktıkpen, şynaiylyqpen jetkıze alatyn önerpazdar sirek. Osyndai tabiǧi bolmysymen erekşelenetın öner ielerınıŋ bırı – Qaiyrǧazina Aisäule Ädılbekqyzy.
Aisäule 1989 jyldyŋ 28 qaraşasynda Aqtöbe oblysynda düniege keldı. Önerge jaqyn orta, ūlttyq qūndylyqtardy qadırleitın tärbie onyŋ bolaşaq jolyn aiqyndap bergendei edı. Änge degen yqylasy erte oianyp, sol qyzyǧuşylyq ony käsıbi bılım jolyna jeteledı.
2006-2010 jyldary Aqtöbe memlekettık pedagogikalyq institutynda «Muzykalyq bılım» mamandyǧy boiynşa bılım alyp, önerdıŋ teoriialyq negızın meŋgerdı. Būl kezeŋ onyŋ muzykaǧa degen közqarasyn tereŋdetıp, pedagogikalyq qyryn qalyptastyrdy.
Alaida Aisäulenıŋ şynaiy öner joly dästürlı änmen astasyp jatty. Osy maqsatta ol 2010 jyly Qūrmanǧazy atyndaǧy Qazaq ūlttyq konservatoriiasyna tüsıp, «Dästürlı än» mamandyǧy boiynşa daiyndyq kursyn tämamdaidy. Būl jerde ol täjıribelı ūstaz Yrysty Süleimenovadan tälım alady. Keiın 2012-2016 jyldary osy mamandyqtyŋ negızgı kursyn jalǧastyryp, Aigül Qosanovanyŋ şäkırtı bolady. Ūstazdarynyŋ baǧyt-baǧdary, sahnalyq täjıribe, üzdıksız ızdenıs – onyŋ käsıbi tūlǧa retınde qalyptasuyna ülken äser ettı.
Konservatoriia qabyrǧasynda jürgen jyldary Aisäule türlı konsertter men mädeni şaralarǧa belsene qatysyp, önerdegı täjıribesın arttyrdy. Onyŋ sahnadaǧy bolmysy – tabiǧi, oryndau mänerı – şynaiy. Är ändı jürekpen sezınıp, tyŋdarmanǧa jetkıze bılu – onyŋ basty erekşelıgı.
2015-2017 jyldary Hazar etno-fiujn toby qūramynda solist änşı retınde öner körsetıp, dästürlı jäne zamanaui baǧyttyŋ toǧysynda özın synap kördı. Būl kezeŋ onyŋ şyǧarmaşylyq kökjiegın keŋeitıp, sahnalyq täjıribesın baiytty.
2016 jyldyŋ şılde aiynan bastap Almaty oblysy Qarasai audandyq mädeniet üiındegı «Üşqoŋyr» folklorlyq ansamblınde änşı bolyp qyzmet atqaryp, 2022 jylǧa deiın osy ūjymnyŋ beldı müşesı boldy. Al 2017 jyldan bastap Alatau dästürlı öner teatry sahnasynda ärtıs-änşı retınde eŋbek etıp keledı. Būl – dästürlı önerdıŋ qainaǧan ortasy, al Aisäule – sol ortanyŋ näzık ünı.
Ol tek sahnamen şektelıp qalmai, ūstazdyq joldy da qatar alyp jür. Jekemenşık mektepterde dombyramen än aitu önerın üiretıp, jas buynǧa ūlttyq önerdıŋ qadırın sıŋırıp keledı. Būl – onyŋ önerge degen adaldyǧynyŋ, jauapkerşılıgınıŋ aiǧaǧy.
Aisäulenıŋ jetıstıkterı – onyŋ tabandylyǧy men talantynyŋ jemısı. 2012-2013 jyldary respublikalyq pändık olimpiadalarda jüldelı oryndarǧa ie bolyp, bılım men önerdı qatar alyp jürgenın däleldedı. 2014 jyly Ǧ.Qūrmanǧaliev atyndaǧy dästürlı änşıler baiqauynda I oryn alyp, käsıbi deŋgeiın körsettı.
2014-2016 jyldary QR Tūŋǧyş Prezidentı qorynyŋ şäkırtaqysyn ielenuı – onyŋ önerdegı äleuetıne berılgen joǧary baǧa. 2015 jyly Mekes Töreşov atyndaǧy respublikalyq baiqauda jüldelı oryn alyp, dästürlı än önerındegı ornyn nyǧaitty.
Odan bölek, köptegen mädeni keşterde, ädebi-muzykalyq şaralarda öner körsetıp, türlı alǧys hattarmen marapattaldy. 2016 jyly Ahmet Jūbanovqa arnalǧan konsertte öner körsetıp, muzei basşylyǧynyŋ alǧysyna ie boldy. Sol jyly «Kümıs kömei, jeztaŋdai» baiqauynda top qūramynda jüldelı oryn aldy.
2017 jyldan bastap onyŋ jetıstıkterı jaŋa deŋgeige köterıldı. Patriottyq änder baiqauynda I oryn alyp, türlı şyǧarmaşylyq keşterde öner körsetkenı üşın marapattarǧa ie boldy. 2018 jyly mädeniettıŋ damuyna qosqan ülesı üşın oblys äkımdıgı tarapynan alǧys hatpen marapattaldy.
Keiıngı jyldary da onyŋ eŋbegı elenıp keledı. 2021 jyly «Alatau jūldyzy» medalımen, 2022 jyly teatr basşylyǧynyŋ alǧys hatymen marapattaldy. Sondai-aq, Äzırbaijan Mämbetovtıŋ 90 jyldyǧyna arnalǧan halyqaralyq teatr festivalınıŋ medalın ielenuı – onyŋ tek änşı emes, sahna ärtısı retındegı qyryn da aiqyndaidy.
2023 jyly akterlık şeberlık kursynan ötıp, öz mümkındıgın odan ärı keŋeittı. Sol jyly Almaty qalasynyŋ mädeniet basqarmasy tarapynan Halyqaralyq teatr künıne orai alǧys hatqa ie boldy.
Aisäule Qaiyrǧazina – dästürlı än önerındegı näzıktık pen tereŋdıktıŋ üilesımı. Onyŋ dauysy – jūmsaq, bıraq äserlı; oryndauy – qarapaiym, bıraq jürekke jeterlık. Ol ändı jai oryndamaidy, ony sezınedı, sonysymen tyŋdarmandy bauraidy.
Bügınde ol – qazaq önerınıŋ sahnasynda özındık orny bar, körermen jüregınen jol tapqan önerpaz. Onyŋ şyǧarmaşylyq joly – üzdıksız ızdenıs pen adal eŋbektıŋ aiqyn körınısı.
Ruhty dauys iesı
Qazaqtyŋ dästürlı än önerı – ūlttyŋ jadyn saqtap, ruhyn asqaqtatatyn kielı mūra. Sol mūrany jüregımen sezınıp, tyŋdarmanǧa şynaiy jetkıze alatyn jas buyn ökılderınıŋ bırı – Aǧaidarov Erǧali Janälıūly. Onyŋ şyǧarmaşylyq joly – talpynys pen tabandylyqtyŋ, tabiǧi talant pen eŋbekqorlyqtyŋ üilesımınen tuǧan taǧylymdy jol.
Erǧali 1993 jyly Taşkent oblysynda düniege kelgen. Balalyq şaǧy şekara syrtynda bastalǧanymen, taǧdyr ony tarihi Otany – Qazaqstanǧa jeteledı. 2002 jyly elge qonys audaryp, Qazyǧūrt audanynda bılım alyp, Zaŋǧar orta mektebın tämamdaidy. Būl kezeŋ – onyŋ tūlǧa retınde qalyptasyp, ūlttyq ruhty boiyna sıŋırgen uaqyty boldy.
Önerge degen qyzyǧuşylyǧy ony käsıbi bılım jolyna alyp keldı. Ol Oŋtüstık Qazaqstan saz kolledjınde «Halyq änı» mamandyǧy boiynşa bılım alyp, täjıribelı ūstaz Älımjan Serıkbaievten tälım aldy. Dästürlı ännıŋ qyr-syryn meŋgerıp, dauys mümkındıgın şyŋdaǧan būl kezeŋ onyŋ önerge nyq qadam basuyna negız boldy.
Bılımın odan ärı tereŋdetu maqsatynda Qūrmanǧazy atyndaǧy Qazaq ūlttyq konservatoriiasyna tüsıp, Qazaqstannyŋ eŋbek sıŋırgen qairatkerı Erkın Şükımanovtyŋ şäkırtı boldy. 2018 jyly oquyn tämamdap, käsıbi sahnaǧa tolyqqandy daiyn önerpaz retınde şyqty.
Bügınde Erǧali Alatau dästürlı öner teatrynda eŋbek etıp, ūlttyq önerdıŋ örkendeuıne öz ülesın qosyp keledı. Onyŋ sahnadaǧy bolmysy – jıgerlı, şynaiy, ruhty. Oryndaǧan är änınde keŋ dalanyŋ tynysy, halyqtyŋ ünı sezılıp tūrady.
Erǧali – türlı baiqaularda top jarǧan daryndy änşı. «Kümıs kömei, jeztaŋdai» baiqauynda I oryn alyp, Kenen Äzırbaev atyndaǧy baiqauda jüldelı III oryndy ielendı. Sondai-aq Halyqaralyq Delfii oiyndarynda III oryn alyp, halyqaralyq deŋgeide de özın tanytty. Respublikalyq dästürlı änşıler olimpiadasynda I oryn aluy – onyŋ käsıbi şeberlıgınıŋ aiqyn dälelı.
2016 jyldyŋ tamyz aiynan bastap ol «Üşqoŋyr» tobynyŋ qūramynda öner körsetıp keledı. Būl toppen bırge elımızdıŋ tükpır-tükpırınde ötken mädeni şaralarda, memlekettık merekelerde, konsertterde belsendı öner körsettı. Äsırese Täuelsızdık künıne arnalǧan saltanatty keşter men el kölemındegı mädeni künderde onyŋ önerı köpşılık köŋılınen şyqty.
Erǧali ülken sahnalarda da özın erkın ūstaityn önerpaz. Ol qazaqtyŋ tanymal änşılerı men öner maitalmandarynyŋ şyǧarmaşylyq keşterınde öner körsetıp, täjıribe jinaqtady. Atap aitqanda, Mädina Eralievany eske alu keşınde, «Saǧyndyrǧan änder-ai» konsertterınde, Maqpal Jünısova, Ramazan Stamǧaziev, Rinat Zaiytov syndy öner ielerınıŋ keşterınde öner körsettı.
Sonymen qatar ol tek konserttık sahnalarda ǧana emes, ırı qoǧamdyq şaralarda da belsendı. «Qazaq barysy» men «Älem barysy» siiaqty auqymdy sporttyq dodalarda än şyrqap, baluandardyŋ ruhyn köterdı. Būl – onyŋ önerınıŋ halyqpen etene bailanysynyŋ belgısı.
2018 jyly Erǧali «Üşqoŋyrǧa kel» atty jeke şyǧarmaşylyq keşın ötkızıp, tyŋdarmanmen etene jüzdestı. Būl keş – onyŋ şyǧarmaşylyq belesınıŋ bır körınısı boldy. Sonymen qatar, türlı televiziialyq jobalarǧa qatysyp, keŋ auditoriiaǧa tanyldy.
2023 jyly teatr ışınde «Jyl üzdıgı» statuetkasymen marapattaluy – onyŋ eŋbegıne berılgen laiyqty baǧa. Būl – tek marapat emes, öner jolyndaǧy jauapkerşılıktı arttyratyn senım.
Erǧali Aǧaidarov – dästürlı ännıŋ jaŋa buyn ökılı. Onyŋ dauysy – quatty, oryndauy – şynaiy, bolmysy – tabiǧi. Ol än arqyly halyqtyŋ ruhyn jetkızıp, ūlttyq önerdıŋ ömırşeŋdıgın däleldep keledı.
Bügınde ol «Üşqoŋyr» tobynyŋ beldı müşesı retınde qazaq än önerınıŋ kökjiegın keŋeitıp, tyŋdarman jüregınen oryn alyp jür. Onyŋ öner joly – alda älı talai asulardy baǧyndyratyn, ümıt pen senımge toly jol.
Bızge jetken halqymyzdyŋ än mūrasy özınıŋ erekşe iırımderımen jan düniemızdı baurap alady. Äsırese, bızdıŋ qazaqtyŋ änge degen qūştarlyǧy, änge etene jaqyndyǧy tıptı ala-böten ǧoi. Solai bolatyn jönı de bar. Öitkenı qazaq änmen egız jaratylǧan.
«Üşqoŋyr» triosynyŋ repertuary da keŋ auqymdy qamtyǧan. Ǧasyrlardan tamyr tartqan, ūlttyŋ bolmysyn aiqyndaityn halyq änderı men halyq kompozitorlary Aqan serı, Bırjan sal, Mūhit, Ükılı Ybrai syndy dästürlı än önerınıŋ negızı bolǧan Arqa, Jetısu, Batys mektebın qamtidy. Sonymen qosa HH ǧasyrdyŋ ekınşı jartysynda qazaq än önerın jaŋaşa türlendırgen änder «Üşqoŋyrdyŋ» oryndauynda keremet naqyşqa ie bolyp, tyŋdarmannyŋ jüregıne jol tauyp keledı. Nūrǧisa Tılendiev, Temırjan Bazarbaev, Şämşı Qaldaiaqov, Äset Beiseuov, Mansūr Saǧatov syndy teŋdesız kompozitorlardyŋ şyǧarmalary toptyŋ negızgı repertuarynda.
Däuır ötıp uaqyt ozǧan saiyn, bız bolaşaqqa köş tüzegen qazaq än keruenımen bırge sapar şegıp kelemız. Būl künde «Alatau» dästürlı öner teatrynda körermenderıne qaltyqsyz qyzmet etıp jürgen Nariman, Aisäule, Erǧali da än aityp qoimai özderınıŋ akterlık qyrlarymen de tanylyp keledı. Daryndy ūl-qyzdaryŋyz teatr sahnasynda özındık orny men qoltaŋbasy bar artister bolyp qalyptasty.
Halqyn äsem änmen susyndatqan dül-dül änşıler än keruenınıŋ sändı saltanaty. Oryndauşysyn tapqan än tyŋdauşynyŋ jüregıne jeterı anyq. Al ändı naqyşyna keltıre bılgen änşı qaşanda halqynyŋ ystyq yqylasy men qūrmet-qoşemetıne bölengen. «Üşqoŋyr» triosy 2025 jyly «Alatau» dästürlı öner teatrynda «Üşqoŋyr» tobynyŋ «Ūly elım» atty şyǧarmaşylyq keşı öttı.
Eŋbekpen örılgen ǧūmyr
Ömırdıŋ mänın maŋdai termen, adal eŋbektıŋ qadırın qarapaiym tırşılıgımen däleldep jürgen jandar bolady. Olar sahna törınde közge tüspese de, ülken ıstıŋ berekesın kırgızıp, bütın bır ūjymnyŋ tynys-tırşılıgın qalypty ūstap tūratyn tırekke ainalady. Sondai jandardyŋ bırı – «Alatau» dästürlı öner teatrynyŋ qarapaiym da qadırlı qyzmetkerı Bekteleuov Alǧabas Qojahmetūly.
Alǧabas Qojahmetūly 1959 jyldyŋ 16 qaŋtarynda Abai oblysy, Şūbartau audanyna qarasty Malgeldı auylynda düniege kelgen. Qazaqy auyldyŋ qarapaiym tırşılıgı men eŋbekke baulityn tärbiesı onyŋ boiyna jastaiynan jauapkerşılık pen tözımdılıktı sıŋırdı. Balalyq şaǧy tabiǧatpen etene, tırşılıktıŋ qainaǧan ortasynda öttı.
Segız synypty tämamdaǧan soŋ, bılımın jalǧastyru maqsatynda Almaty oblysynyŋ Şamalǧan auylyndaǧy GPTU-ǧa tüsıp, 1974-1977 jyldary käsıptık bılım aldy. Būl jyldar onyŋ ömırge degen közqarasyn qalyptastyryp, naqty mamandyq iesı boluyna jol aşty.
1977-1979 jyldary Otan aldyndaǧy azamattyq boryşyn ötep, äsker qatarynda şyŋdaldy. Äskerden keiın tuǧan jerıne oralyp, Saryqamys auylynda eŋbek jolyn bastaidy. Qarapaiym eŋbek adamy retınde alǧaşqy qadamdaryn osy auylda jasap, ömırdıŋ türlı synaqtarynan ötıp, täjıribe jinaqtaidy.
1980-1985 jyldary Almaty qalasyndaǧy Kirov atyndaǧy auyr maşina jasau zauytynda jūmys ıstep, öndırıstıŋ qyr-syryn meŋgeredı. Būl kezeŋ onyŋ eŋbekqorlyǧyn şyŋdap, tözımdılık pen käsıbi jauapkerşılıgın arttyrǧan maŋyzdy jyldar boldy.
1985 jyldan bastap Saryqamys sovhozynda türlı qyzmetter atqardy. Direktordyŋ orynbasary, esep mamany, sauda meŋgeruşısı sekıldı jauapty qyzmetterdı abyroimen atqaryp, auyl şaruaşylyǧy salasynda da özın körsete bıldı. 1992 jylǧa deiın osy salada tabandy eŋbek etıp, el igılıgı üşın qyzmet ettı.
Keiıngı jyldary da eŋbek joly toqtaǧan joq. 1993 jyly Aiagöz qalasyndaǧy temır jol deposynda, al 1995-1997 jyldary «Semei ormany» mekemesınde qyzmet etıp, är salada täjıribe jinaqtady. Qai jerde jürse de, öz ısıne adaldyq tanytyp, senımge selkeu tüsırmeitın maman retınde tanyldy.
1998 jyldan bastap Astana qalasynda santehnik bolyp jūmys ıstep, osy salada ūzaq jyldar boiy eŋbek ettı. Būl – közge körıne bermeitın, bıraq asa jauapty, kündelıktı tırşılıktıŋ qalypty jüruıne tıkelei äser etetın qyzmet. Osy salada jiyrma jylǧa juyq uaqyt eŋbek etu – ülken tözım men şeberlıktıŋ belgısı.
2019 jyldan berı Alǧabas Qojahmetūly «Alatau» dästürlı öner teatrynda santehnik bolyp qyzmet atqaryp keledı. Teatr – önerdıŋ ordasy bolǧanymen, onyŋ ışkı jüiesınıŋ dūrys jūmys ısteuı de ülken maŋyzǧa ie. Sol jüienıŋ üzdıksız qyzmet etuıne Alǧabas aǧamyzdyŋ qosyp otyrǧan ülesı orasan.
Qoly şeber, ısıne ūqypty, jauapkerşılıgı joǧary maman retınde ol teatr ūjymynyŋ syily müşesıne ainaldy. Ärıptesterı arasynda sabyrly mınezımen, adamgerşılıgımen, qarapaiym bolmysymen erekşelenedı. Qai kezde de kömekke daiyn tūratyn, aqylyn aityp, qol ūşyn sozatyn jan retınde qūrmetke ie.
Teatr qabyrǧasynda jürgen jyldary ol tek öz qyzmetın atqaryp qana qoimai, ūjymnyŋ bır bölşegıne ainaldy. Öner adamdarynyŋ eŋbegın baǧalap, olardyŋ şyǧarmaşylyqpen alaŋsyz ainalysuyna jaǧdai jasap jürgen osyndai jandar – mädeniet salasynyŋ körınbeitın qaharmandary.
Alǧabas Qojahmetūlynyŋ ömır joly – adal eŋbek pen qarapaiymdylyqtyŋ, tabandylyq pen tözımdılıktıŋ ülgısı. Onyŋ ǧūmyry – «eŋbek etseŋ erınbei, toiady qarnyŋ tılenbei» degen halyq danalyǧynyŋ aiqyn körınısı.
Osyndai eŋbek adamdary barda kez kelgen ūjymnyŋ ırgesı berık, tırşılıgı berekelı bolmaq. Alǧabas aǧamyz – sol berekenıŋ bır dıŋgegı.
Önerge ainalǧan ömır
Qazaq sahnasynyŋ tarihyna köz salsaq, är däuır öz ünımen, öz boiauymen erekşelenedı. Bıraq sol boiaudy qanyq etetın – sahnaǧa janyn arnaǧan tūlǧalar. «Alatau» dästürlı öner teatrynyŋ qabyrǧasynda on jylǧa juyq taban audarmai qyzmet etıp kele jatqan akter Timur Piiazov – sondai ruhani ızdenıstıŋ, önerge adaldyqtyŋ körınısı.
Kei adam önerge keledı. Kei adam öner üşın tuady. Timur – ekınşı qatardan. Onyŋ boiyndaǧy äuez ben sezım äuelı muzykalyq kolledj qabyrǧasynda qalyptasty. Estrada vokal mamandyǧy boiynşa bılım alyp, ol dybystyŋ tabiǧatyn, ünnıŋ mınezın tanydy. Än arqyly adamnyŋ janyn jetkızudı üirendı. Bıraq būl – bastamasy ǧana edı.
Keiın ol T.Q. Jürgenov atyndaǧy Qazaq ūlttyq öner akademiiasynda akterlık önerdıŋ tereŋıne boilady. Ūstazy – Esmūhan Obaev. Būl esım – qazaq teatrynyŋ bır mektebı. Sol mektepten tälım alǧan Timur sahnaǧa tek oryndauşy bolyp emes, oilaityn, ızdenetın, özın özı tani alatyn akter bolyp şyqty. Öitkenı naǧyz öner – tek syrtqy äreket emes, ışkı qozǧalys.
Onyŋ önerdegı bolmysy köpqyrly. Sahnada ol – bır älem. Ekranda – basqa älem. Al dauysynda – üşınşı bır tylsym bar. «Aiman – Şolpan» telehikaiasyndaǧy şaǧyn beineden bastap, «Dostyq järmeŋkesındegı» mınezdı keiıpkerge deiıngı aralyq – ızdenıstıŋ joly. Al «Jūmat Şanin» filmınde Mūhtar Äuezovtı somdauy – sol ızdenıstıŋ biık şyŋy. Äuezovtıŋ beinesı – jai obraz emes, ol – tūtas ūlttyŋ oiy men mūŋy. Sol biıktı sezınu – ülken jürekke ǧana būiyrady.
Al onyŋ dauysy... Dauys – közge körınbeitın akterlık. «Zoluşkadaǧy» hanzadanyŋ ünı nemese «Malefisentadaǧy» Diavaldyŋ syry – būl tek dybystau emes, būl – jan beru. Tyŋdauşy keiıpkerdı körmei tūryp, sezınse – demek akter öz missiiasyn oryndady. Timur däl sol şekaradan öte alǧan. Ol tek akter emes. Ol – änşı. «BAQAI» toby arqyly ol sahnanyŋ basqa bır tynysyn aşty. Än aitqanda – ol sözdı emes, sezımdı oryndaidy. Är äuen – onyŋ ışkı älemınıŋ jaŋǧyryǧy.
Bıraq būl joldyŋ tamyry tereŋde jatyr. Onyŋ atasy – Zeinel Piiazov, Özbekstan men Qaraqalpaqstannyŋ halyq ärtısı. Būl – jai ataq emes, būl – däuırdıŋ moiyndauy. Ol kezınde qazaq sahnasynyŋ jaryq jūldyzy Nūrmūhan Jantörinmen bırge bılım alyp, qatar jürgen. Önerdı bırge tynystaǧan, bırge kötergen buyn. Atasynyŋ on ekı perzentınıŋ tügel öner jolyna tüsuı – bır äulettıŋ emes, bır mekteptıŋ taǧdyry sekıldı. Sol mekteptıŋ ünın bügın Timur jalǧap keledı.
«Önerdıŋ eŋ ūly qasietı – şyndyq» degen edı Lev Tolstoi. Timurdyŋ erekşelıgı – sol şyndyqtan qaşpauynda. Ol är rölın qaitalamauǧa tyrysady. Är obrazdy jaŋadan tuady. Özıne özı syrt közben qarap, «dūrys pa, būrys pa?» dep sūraq qoiady. Būl – sirek qasiet. Öitkenı akterdıŋ eŋ ülken qarsylasy – özı. Sahnada ol özın ūmytady. Özın ūmytqan sätte ǧana ol tabady – keiıpkerdı, şyndyqty, körermendı. Bırde Süiınbai bolyp söz otyn şaşsa, bırde Quat bolyp külkı syilaidy. Bırde Mūqaǧali bolyp jürekke mūŋ qūiady. Būl – jai şeberlık emes, būl – jannyŋ keŋdıgı.
On jyl – uaqyttyŋ ölşemı ǧana. Al önerde uaqyt ölşenbeidı, ol – sezıledı. Timur Piiazovtyŋ osy on jyldaǧy joly – ızdenıs pen ışkı ösu, küres pen kemeldenu. Būl jol älı jalǧasady. Öitkenı onyŋ önerı – toqtaudy bılmeitın özen sekıldı.
Qazaq sahnasy ärdaiym şyndyqty ızdegen. Sol şyndyqty tırıltıp jürgen akterler barda, önerdıŋ oty sönbeidı. Timur – sol ottyŋ bır ūşqyny emes, sol ottyŋ özı.
